{ "meta": { "wersja": "0.1", "stan_na": "2026-09-26", "uwaga": "Ziarno startowe przed weryfikacja redakcyjna. Kazdy rekord ma zrodla; liczby bez zrodla sa null.", "kategorie": [ "konflikt", "katastrofa", "humanitarny", "zwierzeta" ] }, "zdarzenia": [ { "id": "sdn-war", "kategoria": "konflikt", "podtyp": "wojna_domowa", "nazwa": "Wojna domowa w Sudanie", "region": "Afryka Północno-Wschodnia", "lat": 15.5, "lon": 32.5, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 5, "trend": "eskalacja", "od": "2023-04", "kraje_obszar": [ "Sudan" ], "kraje_strony": [ "Sudan" ], "strony": [ "Sudańskie Siły Zbrojne (SAF)", "Siły Szybkiego Wsparcia (RSF)" ], "kontekst": "Walka o władzę między armią a RSF, prowadzona od kwietnia 2023 roku, objęła Chartum, Darfur i Kordofan i wywołała największy kryzys przesiedleńczy na świecie.", "opis": "Plan humanitarny na 2026 rok zakłada 33,7 mln osób w potrzebie, najwięcej na świecie, a od kwietnia 2023 roku z domów uciekło 11,8 mln ludzi. W sierpniu 2026 roku walki trwały w Darfurze Zachodnim i Środkowym, a El Obeid w Kordofanie Północnym był celem ataków dronów RSF. Według ONZ apel na 2026 rok był w sierpniu sfinansowany w około 40 procentach.", "sektory": [ "zywnosc", "zdrowie", "ochrona", "woda", "schronienie", "zywienie" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 33700000, "osoby_przesiedlone": 11800000, "apel_usd": 2900000000, "sfinansowane_proc": 40, "stan_na": "2026-09", "zrodlo": "https://reliefweb.int/report/sudan/sudan-humanitarian-needs-and-response-plan-2026-summary", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://reliefweb.int/report/sudan/sudan-humanitarian-needs-and-response-plan-2026-summary", "stan_na": "2025-12" }, "osoby_przesiedlone": { "url": "https://www.acaps.org/en/countries/sudan", "stan_na": "2026-09-09", "uwaga": "Przymusowo przesiedleni od kwietnia 2023: przesiedleni wewnętrznie i uchodźcy łącznie." }, "apel_usd": { "url": "https://reliefweb.int/report/sudan/sudan-humanitarian-needs-and-response-plan-2026-summary", "stan_na": "2025-12" }, "sfinansowane_proc": { "url": "https://news.un.org/en/story/2026/08/1168109", "stan_na": "2026-08-10", "uwaga": "ONZ podaje: potrzeba 3 mld USD, sfinansowano 40 procent (1,2 mld USD)." } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://reliefweb.int/report/sudan/sudan-humanitarian-needs-and-response-plan-2026-summary", "https://news.un.org/en/story/2026/08/1168109", "https://www.acaps.org/en/countries/sudan" ], "en": { "nazwa": "Civil war in Sudan", "region": "Northeast Africa", "kontekst": "The power struggle between the army and the RSF, fought since April 2023, has spread across Khartoum, Darfur and Kordofan and caused the world's largest displacement crisis.", "opis": "The 2026 humanitarian plan counts 33.7 million people in need, the highest number worldwide, and 11.8 million people have fled their homes since April 2023. In August 2026 fighting continued in West and Central Darfur, and El Obeid in North Kordofan was hit by RSF drone attacks. According to the UN, the 2026 appeal was about 40 percent funded in August.", "strony": [ "Sudanese Armed Forces (SAF)", "Rapid Support Forces (RSF)" ] } }, { "id": "sdn-famine", "kategoria": "humanitarny", "podtyp": "glod", "nazwa": "Głód w Darfurze i Kordofanie", "region": "Afryka Północno-Wschodnia", "lat": 13.63, "lon": 25.35, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 5, "trend": "ryzyko", "od": "2024-08", "kraje_obszar": [ "Sudan" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Oblężenia miast i odcięcie dostaw w Darfurze i Kordofanie doprowadziły do potwierdzenia klęski głodu w El Fasher i Kaduqli.", "opis": "Analiza IPC z listopada 2025 roku potwierdziła warunki głodu (faza 5) w El Fasher w Darfurze Północnym i w Kaduqli w Kordofanie Południowym, a 20 kolejnych obszarów uznała za zagrożone głodem. Na okres od lutego do maja 2026 roku prognozowano 19,1 mln osób w ostrym braku bezpieczeństwa żywnościowego (faza 3 lub wyższa). Według ACAPS we wrześniu 2026 roku ponad 4,9 mln osób było w fazie kryzysu nadzwyczajnego (faza 4).", "sektory": [ "zywnosc", "zywienie", "zdrowie", "woda" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 19100000, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "stan_na": "2026-05", "zrodlo": "https://www.ipcinfo.org/ipc-country-analysis/details-map/en/c/1159787/", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://www.ipcinfo.org/ipc-country-analysis/details-map/en/c/1159787/", "stan_na": "2026-02/2026-05", "uwaga": "Osoby w fazie IPC 3 lub wyższej według projekcji na luty-maj 2026 (analiza opublikowana 3 listopada 2025)." } }, "uwagi": "Potrzeby żywnościowe są częścią planu humanitarnego dla Sudanu (rekord sdn-war); osobny apel nie istnieje." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.ipcinfo.org/ipc-country-analysis/details-map/en/c/1159787/", "https://www.unicef.org/press-releases/famine-conditions-confirmed-sudans-al-fasher-and-kadugli-hunger-and-malnutrition", "https://www.acaps.org/en/countries/sudan" ], "en": { "nazwa": "Famine in Darfur and Kordofan", "region": "Northeast Africa", "kontekst": "Sieges of towns and cut supply lines in Darfur and Kordofan led to confirmed famine in El Fasher and Kadugli.", "opis": "The IPC analysis of November 2025 confirmed famine conditions (Phase 5) in El Fasher in North Darfur and in Kadugli in South Kordofan, and classified 20 more areas as at risk of famine. For February to May 2026 it projected 19.1 million people in acute food insecurity (Phase 3 or above). According to ACAPS, in September 2026 more than 4.9 million people were in Emergency (Phase 4).", "strony": [] } }, { "id": "pse-gaza", "kategoria": "konflikt", "podtyp": "przemoc_zbrojna", "nazwa": "Strefa Gazy i Zachodni Brzeg", "region": "Bliski Wschód", "lat": 31.42, "lon": 34.36, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 5, "trend": "eskalacja", "od": "2023-10", "kraje_obszar": [ "Palestine" ], "kraje_strony": [ "Israel" ], "strony": [ "Izrael", "Hamas i inne palestyńskie grupy zbrojne" ], "kontekst": "Mimo zawieszenia broni z 10 października 2025 roku izraelskie operacje w Strefie Gazy trwają, a niemal cała ludność pozostaje przesiedlona na kurczącym się obszarze.", "opis": "Od ogłoszenia zawieszenia broni do 16 września 2026 roku ministerstwo zdrowia w Gazie odnotowało 1381 zabitych i 4757 rannych, a obszar dostępny dla Palestyńczyków zmniejszył się do mniej niż 40 procent Strefy. Pomocy w zakresie schronienia potrzebuje 1,98 mln osób, czyli 94 procent mieszkańców Gazy. Na Zachodnim Brzegu wzrosła liczba ataków osadników i przesiedleń.", "sektory": [ "zywnosc", "zdrowie", "schronienie", "woda", "ochrona", "zywienie", "edukacja" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 3000000, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": 4060000000, "sfinansowane_proc": 40, "stan_na": "2026-08", "zrodlo": "https://www.ochaopt.org/content/flash-appeal-2026-glance", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://www.ochaopt.org/content/flash-appeal-2026-glance", "stan_na": "2025-12" }, "apel_usd": { "url": "https://www.ochaopt.org/content/flash-appeal-2026-glance", "stan_na": "2025-12" }, "sfinansowane_proc": { "url": "https://www.ochaopt.org/content/humanitarian-situation-report-28-august-2026", "stan_na": "2026-08-28" } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.ochaopt.org/content/flash-appeal-2026-glance", "https://www.ochaopt.org/content/humanitarian-situation-report-18-september-2026", "https://www.ochaopt.org/content/humanitarian-situation-report-28-august-2026", "https://news.un.org/en/story/2026/09/1168320" ], "en": { "nazwa": "Gaza Strip and West Bank", "region": "Middle East", "kontekst": "Despite the ceasefire of 10 October 2025, Israeli operations in the Gaza Strip continue and almost the entire population remains displaced in a shrinking area.", "opis": "Between the ceasefire announcement and 16 September 2026, Gaza's Ministry of Health recorded 1,381 people killed and 4,757 injured, and the area accessible to Palestinians shrank to less than 40 percent of the Strip. 1.98 million people, 94 percent of Gaza's population, need shelter assistance. In the West Bank, settler attacks and displacement have increased.", "strony": [ "Israel", "Hamas and other Palestinian armed groups" ] } }, { "id": "ukr-war", "kategoria": "konflikt", "podtyp": "wojna_miedzypanstwowa", "nazwa": "Wojna w Ukrainie", "region": "Europa Wschodnia", "lat": 49, "lon": 31.4, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 4, "trend": "eskalacja", "od": "2022-02", "kraje_obszar": [ "Ukraine" ], "kraje_strony": [ "Russia", "Ukraine" ], "strony": [ "Rosja", "Ukraina" ], "kontekst": "Pełnoskalowa inwazja Rosji trwa od lutego 2022 roku, a ataki rakietowe i dronowe na miasta i infrastrukturę energetyczną sięgają daleko poza linię frontu.", "opis": "Według ONZ w pierwszym półroczu 2026 roku zginęło 1396 cywilów, a 7978 zostało rannych, lipiec 2026 był zaś najbardziej śmiercionośnym miesiącem dla cywilów od kwietnia 2022 roku. W kraju przebywa 3,7 mln osób przesiedlonych wewnętrznie, a za granicą 5,9 mln uchodźców z Ukrainy. Plan humanitarny na 2026 rok obejmuje 10,8 mln osób w potrzebie.", "sektory": [ "zywnosc", "zdrowie", "schronienie", "ochrona", "woda" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 10800000, "osoby_przesiedlone": 3700000, "apel_usd": 2304000000, "sfinansowane_proc": 11.6, "stan_na": "2026-08", "zrodlo": "https://ukraine.un.org/en/308290-relentless-war-ukraine-grinds-humanitarian-partners-aim-reach-41-million-people-2026", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://ukraine.un.org/en/308290-relentless-war-ukraine-grinds-humanitarian-partners-aim-reach-41-million-people-2026", "stan_na": "2026-01-13" }, "osoby_przesiedlone": { "url": "https://news.un.org/en/story/2026/08/1168082", "stan_na": "2026-08-05" }, "apel_usd": { "url": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "stan_na": "2026-02-11" }, "sfinansowane_proc": { "url": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "stan_na": "2026-02-11", "uwaga": "Dane FTS z migawki 11 lutego 2026 (nowszej wersji strony nie udało się pobrać)." } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://ukraine.un.org/en/308290-relentless-war-ukraine-grinds-humanitarian-partners-aim-reach-41-million-people-2026", "https://news.un.org/en/story/2026/08/1168082", "https://www.acaps.org/en/countries/ukraine", "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026" ], "en": { "nazwa": "War in Ukraine", "region": "Eastern Europe", "kontekst": "Russia's full-scale invasion has continued since February 2022, and missile and drone strikes on cities and energy infrastructure reach far beyond the front line.", "opis": "According to the UN, 1,396 civilians were killed and 7,978 injured in the first half of 2026, and July 2026 was the deadliest month for civilians since April 2022. There are 3.7 million internally displaced people in the country and 5.9 million refugees from Ukraine abroad. The 2026 humanitarian plan covers 10.8 million people in need.", "strony": [ "Russia", "Ukraine" ] } }, { "id": "yem-war", "kategoria": "konflikt", "podtyp": "wojna_domowa", "nazwa": "Wojna w Jemenie", "region": "Półwysep Arabski", "lat": 15.8, "lon": 47.6, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 5, "trend": "eskalacja", "od": "2014-09", "kraje_obszar": [ "Yemen" ], "kraje_strony": [ "Yemen" ], "strony": [ "Uznawany międzynarodowo rząd Jemenu", "Ruch Hutich (Ansar Allah)" ], "kontekst": "Kraj pozostaje podzielony między uznawany rząd a Hutich, a od sierpnia 2026 roku walki ponownie rozlały się na wiele frontów.", "opis": "Plan humanitarny na 2026 rok obejmuje 22 mln osób w potrzebie i 5,2 mln przesiedlonych wewnętrznie. Według UNHCR od początku września 2026 roku z domów uciekło ponad 130 tys. osób, głównie w muhafazie Taiz, a walki toczą się także w Al-Dżauf, Marib, Al-Hudajdzie i na wybrzeżu zachodnim. Ponad 3 tys. Jemeńczyków dotarło do Dżibuti.", "sektory": [ "zywnosc", "zywienie", "woda", "zdrowie", "ochrona" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 22000000, "osoby_przesiedlone": 5200000, "apel_usd": 2160000000, "sfinansowane_proc": null, "stan_na": "2026-03", "zrodlo": "https://yemen.un.org/en/312711-ocha-yemen-yemen-humanitarian-needs-and-response-plan-2026-march-2026", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://yemen.un.org/en/312711-ocha-yemen-yemen-humanitarian-needs-and-response-plan-2026-march-2026", "stan_na": "2026-03-29" }, "osoby_przesiedlone": { "url": "https://yemen.un.org/en/312711-ocha-yemen-yemen-humanitarian-needs-and-response-plan-2026-march-2026", "stan_na": "2026-03-29" }, "apel_usd": { "url": "https://yemen.un.org/en/312711-ocha-yemen-yemen-humanitarian-needs-and-response-plan-2026-march-2026", "stan_na": "2026-03-29" } }, "uwagi": "Brak potwierdzonego procentu sfinansowania planu w wersji z marca 2026 (2,16 mld USD); migawka FTS z lutego 2026 dotyczy wcześniejszej kwoty 2,47 mld USD." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://yemen.un.org/en/312711-ocha-yemen-yemen-humanitarian-needs-and-response-plan-2026-march-2026", "https://news.un.org/en/story/2026/09/1168390", "https://www.acaps.org/en/countries/yemen" ], "en": { "nazwa": "War in Yemen", "region": "Arabian Peninsula", "kontekst": "The country remains divided between the recognised government and the Houthis, and since August 2026 fighting has again spread across many fronts.", "opis": "The 2026 humanitarian plan covers 22 million people in need and 5.2 million internally displaced people. According to UNHCR, more than 130,000 people have fled their homes since early September 2026, mostly in Taiz governorate, with fighting also in Al Jawf, Marib, Hudaydah and on the western coast. More than 3,000 Yemenis have reached Djibouti.", "strony": [ "Internationally recognised Government of Yemen", "Houthi movement (Ansar Allah)" ] } }, { "id": "syr-crisis", "kategoria": "humanitarny", "podtyp": "kryzys_zlozony", "nazwa": "Kryzys humanitarny w Syrii", "region": "Bliski Wschód", "lat": 35, "lon": 38.5, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 5, "trend": "stabilny", "od": "2011-03", "kraje_obszar": [ "Syria" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Po 14 latach wojny Syria wchodzi w okres przejściowy, ale zniszczenia, bieda i miliony przesiedlonych utrzymują jeden z największych kryzysów humanitarnych.", "opis": "W 2026 roku pomocy humanitarnej potrzebuje 15,6 mln osób, a 7,4 mln pozostaje przesiedlonych wewnętrznie. Około 90 procent Syryjczyków żyje w ubóstwie, a we wrześniu 2026 roku protesty przeciw cenom paliw podniosły ceny żywności. Wojna na Bliskim Wschodzie od marca 2026 roku skierowała do Syrii setki tysięcy osób uciekających z Libanu.", "sektory": [ "zywnosc", "zdrowie", "woda", "schronienie", "ochrona", "edukacja" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 15600000, "osoby_przesiedlone": 7400000, "apel_usd": 2920000000, "sfinansowane_proc": 16.4, "stan_na": "2026-05", "zrodlo": "https://humanitarianaction.info/plan/1518", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://humanitarianaction.info/plan/1518", "stan_na": "2026-05-11" }, "osoby_przesiedlone": { "url": "https://www.acaps.org/en/countries/syria", "stan_na": "2026-09-16" }, "apel_usd": { "url": "https://humanitarianaction.info/plan/1518", "stan_na": "2026-05-11" }, "sfinansowane_proc": { "url": "https://humanitarianaction.info/plan/1518", "stan_na": "2026-05-11" } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://humanitarianaction.info/plan/1518", "https://humanitarianaction.info/plan/1518/document/syria-humanitarian-needs-and-response-plan-2026/article/glance-24", "https://www.acaps.org/en/countries/syria", "https://news.un.org/en/story/2026/03/1167226" ], "en": { "nazwa": "Humanitarian crisis in Syria", "region": "Middle East", "kontekst": "After 14 years of war Syria is entering a transition, but destruction, poverty and millions of displaced people sustain one of the largest humanitarian crises.", "opis": "In 2026, 15.6 million people need humanitarian assistance and 7.4 million remain internally displaced. About 90 percent of Syrians live in poverty, and in September 2026 protests over fuel prices pushed up food prices. Since March 2026 the Middle East war has sent hundreds of thousands of people fleeing Lebanon into Syria.", "strony": [] } }, { "id": "cod-east-war", "kategoria": "konflikt", "podtyp": "wojna_domowa", "nazwa": "Konflikt we wschodniej Demokratycznej Republice Konga", "region": "Afryka Środkowa", "lat": -1.68, "lon": 29.22, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 5, "trend": "eskalacja", "od": "2022-03", "kraje_obszar": [ "Dem. Rep. Congo" ], "kraje_strony": [ "Dem. Rep. Congo", "Rwanda" ], "strony": [ "Siły Zbrojne DRK (FARDC)", "AFC/M23 (według ONZ wspierane przez Rwandę)", "FDLR", "Inne grupy zbrojne" ], "kontekst": "Kiwu Północne, Kiwu Południowe i Ituri są od dekad areną walk grup zbrojnych, a ofensywa M23 i porozumienia pokojowe z 2025 roku nie zatrzymały przemocy.", "opis": "Plan humanitarny na 2026 rok obejmuje 14,9 mln osób w potrzebie, a we wschodniej części kraju przebywa 3,59 mln przesiedlonych wewnętrznie. W lipcu 2026 roku ONZ alarmowała, że w Kiwu Południowym walki toczą się bez przerwy z użyciem dronów i ciężkiej artylerii, mimo zawieszenia broni z grudnia. Ostrego głodu doświadcza 26,5 mln osób w całym kraju.", "sektory": [ "zywnosc", "zdrowie", "ochrona", "zywienie", "schronienie", "woda" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 14900000, "osoby_przesiedlone": 3590000, "apel_usd": 1403700000, "sfinansowane_proc": 8.2, "stan_na": "2026-05", "zrodlo": "https://www.globalsecurity.org/military/library/news/2026/01/mil-260128-unocha02.htm", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://www.globalsecurity.org/military/library/news/2026/01/mil-260128-unocha02.htm", "stan_na": "2026-01-28", "uwaga": "Przedruk komunikatu OCHA." }, "osoby_przesiedlone": { "url": "https://news.un.org/en/story/2026/05/1167495", "stan_na": "2026-05-12", "uwaga": "Przesiedleni wewnętrznie we wschodniej DRK." }, "apel_usd": { "url": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "stan_na": "2026-02-11" }, "sfinansowane_proc": { "url": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "stan_na": "2026-02-11", "uwaga": "Dane FTS z migawki 11 lutego 2026 (nowszej wersji strony nie udało się pobrać)." } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.globalsecurity.org/military/library/news/2026/01/mil-260128-unocha02.htm", "https://news.un.org/en/story/2026/07/1167906", "https://news.un.org/en/story/2026/05/1167495", "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026" ], "en": { "nazwa": "Conflict in eastern Democratic Republic of the Congo", "region": "Central Africa", "kontekst": "North Kivu, South Kivu and Ituri have seen fighting between armed groups for decades, and neither the M23 offensive nor the 2025 peace agreements have stopped the violence.", "opis": "The 2026 humanitarian plan covers 14.9 million people in need, and 3.59 million internally displaced people live in the east of the country. In July 2026 the UN warned that fighting in South Kivu continues unabated with drones and heavy artillery, despite the December ceasefire. 26.5 million people across the country face acute hunger.", "strony": [ "Armed Forces of the DRC (FARDC)", "AFC/M23 (backed by Rwanda according to the UN)", "FDLR", "Other armed groups" ] } }, { "id": "cod-ebola", "kategoria": "humanitarny", "podtyp": "epidemia", "nazwa": "Epidemia eboli we wschodniej DRK", "region": "Afryka Środkowa", "lat": 0.14, "lon": 29.29, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 4, "trend": "eskalacja", "od": "2026-05", "kraje_obszar": [ "Dem. Rep. Congo" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Epidemia ogłoszona 15 maja 2026 roku rozprzestrzenia się w prowincjach dotkniętych konfliktem, gdzie przemoc i zniszczone drogi utrudniają reagowanie.", "opis": "Do 12 września 2026 roku odnotowano około 7200 przypadków i niemal 3500 zgonów w 62 strefach zdrowia w siedmiu prowincjach, od Ituri po Sud-Ubangi; to najgroźniejsza epidemia eboli w historii DRK. W Kiwu Północnym, zwłaszcza w Butembo i Katwie, liczba przypadków podwaja się co tydzień. Plan reagowania o wartości 1,3 mld USD był sfinansowany w 49 procentach.", "sektory": [ "zdrowie", "woda", "logistyka", "ochrona" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": 1300000000, "sfinansowane_proc": 49, "stan_na": "2026-09", "zrodlo": "https://news.un.org/en/story/2026/09/1168338", "zrodla_liczb": { "apel_usd": { "url": "https://news.un.org/en/story/2026/09/1168338", "stan_na": "2026-09-15", "uwaga": "Budżet reagowania na ebolę." }, "sfinansowane_proc": { "url": "https://news.un.org/en/story/2026/09/1168338", "stan_na": "2026-09-15" } }, "przypadki": 7200, "zgony": 3500, "uwagi": "Przypadki i zgony według ONZ na 12 września 2026 (zgony: niemal 3500)." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://news.un.org/en/story/2026/09/1168338", "https://news.un.org/en/story/2026/08/1168182" ], "en": { "nazwa": "Ebola epidemic in eastern DRC", "region": "Central Africa", "kontekst": "The epidemic, declared on 15 May 2026, is spreading through conflict-affected provinces where violence and damaged roads hamper the response.", "opis": "By 12 September 2026 about 7,200 cases and nearly 3,500 deaths had been reported in 62 health zones across seven provinces, from Ituri to Sud-Ubangi, making it the deadliest Ebola outbreak in the DRC's history. In North Kivu, especially Butembo and Katwa, cases are doubling every week. The 1.3 billion US dollar response plan was 49 percent funded.", "strony": [] } }, { "id": "mmr-war", "kategoria": "konflikt", "podtyp": "wojna_domowa", "nazwa": "Wojna domowa w Mjanmie", "region": "Azja Południowo-Wschodnia", "lat": 21.9, "lon": 95.9, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 5, "trend": "stabilny", "od": "2021-02", "kraje_obszar": [ "Myanmar" ], "kraje_strony": [ "Myanmar" ], "strony": [ "Armia Mjanmy (Tatmadaw)", "Etniczne organizacje zbrojne", "Siły opozycji zbrojnej" ], "kontekst": "Od zamachu stanu w lutym 2021 roku armia walczy z etnicznymi organizacjami zbrojnymi i ruchem oporu, a naloty lotnicze są główną przyczyną śmierci cywilów.", "opis": "Na 2026 rok ONZ szacowała ponad 16 mln osób potrzebujących pomocy, a UNHCR w sierpniu 2026 roku liczył 4,03 mln przesiedlonych wewnętrznie. Od sierpnia 2025 do stycznia 2026 roku ONZ zweryfikowała co najmniej 702 zgony cywilów, z czego 476 w wyniku nalotów. W sierpniu 2026 roku powodzie dotknęły ponad 440 tys. osób w 17 gminach.", "sektory": [ "zywnosc", "zdrowie", "ochrona", "schronienie", "woda", "edukacja" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 16000000, "osoby_przesiedlone": 4031000, "apel_usd": 889600000, "sfinansowane_proc": 6.9, "stan_na": "2026-08", "zrodlo": "https://data.unhcr.org/en/situations/myanmar", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://news.un.org/en/story/2025/12/1166618", "stan_na": "2025-12-14", "uwaga": "ONZ podaje: ponad 16 mln." }, "osoby_przesiedlone": { "url": "https://data.unhcr.org/en/situations/myanmar", "stan_na": "2026-08-10" }, "apel_usd": { "url": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "stan_na": "2026-02-11" }, "sfinansowane_proc": { "url": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "stan_na": "2026-02-11", "uwaga": "Dane FTS z migawki 11 lutego 2026 (nowszej wersji strony nie udało się pobrać)." } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://news.un.org/en/story/2025/12/1166618", "https://data.unhcr.org/en/situations/myanmar", "https://news.un.org/en/story/2026/06/1167777", "https://www.acaps.org/en/countries/myanmar", "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026" ], "en": { "nazwa": "Civil war in Myanmar", "region": "Southeast Asia", "kontekst": "Since the February 2021 coup the military has fought ethnic armed organisations and the resistance movement, and airstrikes are the main cause of civilian deaths.", "opis": "For 2026 the UN estimated more than 16 million people in need, and in August 2026 UNHCR counted 4.03 million internally displaced people. Between August 2025 and January 2026 the UN verified at least 702 civilian deaths, 476 of them from airstrikes. In August 2026 floods affected more than 440,000 people in 17 townships.", "strony": [ "Myanmar military (Tatmadaw)", "Ethnic armed organisations", "Armed opposition forces" ] } }, { "id": "hti-gangs", "kategoria": "konflikt", "podtyp": "przemoc_zbrojna", "nazwa": "Przemoc gangów na Haiti", "region": "Karaiby", "lat": 18.54, "lon": -72.34, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 4, "trend": "eskalacja", "od": "2021-07", "kraje_obszar": [ "Haiti" ], "kraje_strony": [ "Haiti" ], "strony": [ "Haitańska Policja Narodowa i międzynarodowe siły bezpieczeństwa", "Koalicje gangów", "Grupy samoobrony" ], "kontekst": "Uzbrojone gangi kontrolują znaczną część Port-au-Prince i rozszerzają działania na Artibonite, Kenscoff i południe kraju.", "opis": "Od kwietnia do czerwca 2026 roku w przemocy zginęło 1408 osób, a 656 zostało rannych; w sierpniowym ataku w Kenscoff zginęło co najmniej 47 osób. Liczba przesiedlonych wewnętrznie wzrosła do około 1,5 mln w czerwcu 2026 roku, a pomocy potrzebuje około 6 mln ludzi, połowa ludności. Plan humanitarny na 2026 rok był w kwietniu sfinansowany w 19 procentach.", "sektory": [ "zywnosc", "ochrona", "zdrowie", "schronienie", "woda" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 6000000, "osoby_przesiedlone": 1500000, "apel_usd": 880000000, "sfinansowane_proc": 19, "stan_na": "2026-06", "zrodlo": "https://www.acaps.org/en/countries/haiti", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://www.acaps.org/en/countries/haiti", "stan_na": "2026-09-02", "uwaga": "ACAPS podaje: około 6 mln." }, "osoby_przesiedlone": { "url": "https://www.acaps.org/en/countries/haiti", "stan_na": "2026-06", "uwaga": "ACAPS podaje: 1,5 mln do czerwca 2026." }, "apel_usd": { "url": "https://news.un.org/en/story/2026/04/1167328", "stan_na": "2026-04-17" }, "sfinansowane_proc": { "url": "https://news.un.org/en/story/2026/04/1167328", "stan_na": "2026-04-17", "uwaga": "172 mln USD z 880 mln USD." } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.acaps.org/en/countries/haiti", "https://news.un.org/en/story/2026/08/1168203", "https://news.un.org/en/story/2026/04/1167328" ], "en": { "nazwa": "Gang violence in Haiti", "region": "Caribbean", "kontekst": "Armed gangs control large parts of Port-au-Prince and are expanding into Artibonite, Kenscoff and the south of the country.", "opis": "Between April and June 2026, 1,408 people were killed and 656 injured, and an August attack in Kenscoff killed at least 47 people. The number of internally displaced people rose to about 1.5 million by June 2026, and about 6 million people, half the population, need assistance. The 2026 humanitarian plan was 19 percent funded in April.", "strony": [ "Haitian National Police and international security forces", "Gang coalitions", "Self-defence groups" ] } }, { "id": "sahel-central", "kategoria": "konflikt", "podtyp": "przemoc_zbrojna", "nazwa": "Konflikt w środkowym Sahelu", "region": "Sahel Środkowy", "lat": 14.5, "lon": 0.5, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 4, "trend": "eskalacja", "od": "2012-01", "kraje_obszar": [ "Burkina Faso", "Mali", "Niger" ], "kraje_strony": [ "Burkina Faso", "Mali", "Niger" ], "strony": [ "Siły zbrojne Burkiny Faso, Mali i Nigru", "JNIM", "Państwo Islamskie w Sahelu", "Front Wyzwolenia Azawadu (FLA)" ], "kontekst": "Pogranicze Burkiny Faso, Mali i Nigru jest centrum rebelii dżihadystycznej, która odcina miasta blokadami i wypycha ludność z obszarów wiejskich.", "opis": "W Burkinie Faso jest 2,1 mln przesiedlonych wewnętrznie, około 40 procent terytorium kontrolują niepaństwowe grupy zbrojne, a 800 tys. osób żyje w oblężonych miastach. 4 lipca 2026 roku JNIM i FLA przeprowadziły skoordynowane ataki w północnym i środkowym Mali, a blokady w Kayes i Nioro du Sahel ograniczają dostawy paliwa i żywności. W Nigrze od stycznia do sierpnia 2026 roku przesiedlonych zostało ponad 289 tys. osób, dwa razy więcej niż rok wcześniej.", "sektory": [ "zywnosc", "ochrona", "schronienie", "zdrowie", "edukacja", "zywienie" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "stan_na": "2026-09", "zrodlo": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "zrodla_liczb": {}, "uwagi": "Brak jednego planu dla regionu; wartości podano osobno dla każdego kraju w polu wg_krajow.", "wg_krajow": [ { "kraj": "Burkina Faso", "osoby_przesiedlone": 2100000, "stan_na_przesiedlone": "2026-04-29", "zrodlo_przesiedlone": "https://www.acaps.org/en/countries/burkina-faso", "apel_usd": 662000000, "sfinansowane_proc": 7.6, "stan_na_apel": "2026-02-11", "zrodlo_apel": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026" }, { "kraj": "Mali", "osoby_w_potrzebie": 6400000, "stan_na_potrzeby": "2025", "osoby_przesiedlone": 378000, "stan_na_przesiedlone": "2025-03", "zrodlo_potrzeby": "https://www.acaps.org/en/countries/mali", "apel_usd": 551000000, "sfinansowane_proc": 7, "stan_na_apel": "2026-02-11", "zrodlo_apel": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026" }, { "kraj": "Niger", "osoby_przesiedlone": 548000, "stan_na_przesiedlone": "2026-07", "zrodlo_przesiedlone": "https://www.acaps.org/en/countries/niger", "apel_usd": 449000000, "sfinansowane_proc": 10.2, "stan_na_apel": "2026-02-11", "zrodlo_apel": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026" } ] }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.acaps.org/en/countries/burkina-faso", "https://www.acaps.org/en/countries/mali", "https://www.acaps.org/en/countries/niger", "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026" ], "en": { "nazwa": "Conflict in the central Sahel", "region": "Central Sahel", "kontekst": "The border area of Burkina Faso, Mali and Niger is the centre of a jihadist insurgency that cuts towns off with blockades and pushes people out of rural areas.", "opis": "Burkina Faso has 2.1 million internally displaced people, non-state armed groups control about 40 percent of its territory, and 800,000 people live in besieged towns. On 4 July 2026 JNIM and the FLA launched coordinated attacks in northern and central Mali, and blockades of Kayes and Nioro du Sahel restrict fuel and food supplies. In Niger more than 289,000 people were displaced between January and August 2026, twice as many as a year earlier.", "strony": [ "Armed forces of Burkina Faso, Mali and Niger", "JNIM", "Islamic State Sahel", "Azawad Liberation Front (FLA)" ] } }, { "id": "som-crisis", "kategoria": "humanitarny", "podtyp": "kryzys_zlozony", "nazwa": "Susza i głód w Somalii", "region": "Róg Afryki", "lat": 5.2, "lon": 46.2, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 4, "trend": "eskalacja", "od": "2025-11", "kraje_obszar": [ "Somalia" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Kolejne nieudane pory deszczowe, konflikt z Al-Szabab i skutki wojny na Bliskim Wschodzie dla cen paliwa i transportu pogłębiają głód.", "opis": "Plan humanitarny na 2026 rok obejmuje 4,8 mln osób w potrzebie, a ponad 3,8 mln osób jest przesiedlonych przez konflikt, eksmisje, suszę i powodzie. W maju 2026 roku ONZ potwierdziła realne ryzyko klęski głodu w dystrykcie Barakaba w stanie Południowo-Zachodnim. Z powodu braku środków zamknięto ponad 200 placówek zdrowia i żywienia, a niemal 1,9 mln dzieci jest dotkniętych niedożywieniem.", "sektory": [ "zywnosc", "zywienie", "woda", "zdrowie", "ochrona", "schronienie" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 4800000, "osoby_przesiedlone": 3800000, "apel_usd": 852000000, "sfinansowane_proc": 12.6, "stan_na": "2026-09", "zrodlo": "https://somalia.un.org/en/308877-2026-humanitarian-needs-and-response-plan-hnrp", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://somalia.un.org/en/308877-2026-humanitarian-needs-and-response-plan-hnrp", "stan_na": "2026-01-26" }, "osoby_przesiedlone": { "url": "https://www.acaps.org/en/countries/somalia", "stan_na": "2026-09-16" }, "apel_usd": { "url": "https://somalia.un.org/en/308877-2026-humanitarian-needs-and-response-plan-hnrp", "stan_na": "2026-01-26" }, "sfinansowane_proc": { "url": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "stan_na": "2026-02-11", "uwaga": "Dane FTS z migawki 11 lutego 2026 (nowszej wersji strony nie udało się pobrać)." } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://somalia.un.org/en/308877-2026-humanitarian-needs-and-response-plan-hnrp", "https://news.un.org/en/story/2026/05/1167516", "https://news.un.org/en/story/2026/08/1168184", "https://www.acaps.org/en/countries/somalia" ], "en": { "nazwa": "Drought and hunger in Somalia", "region": "Horn of Africa", "kontekst": "Repeated failed rainy seasons, conflict with al-Shabaab and the effects of the Middle East war on fuel and transport prices are deepening hunger.", "opis": "The 2026 humanitarian plan covers 4.8 million people in need, and more than 3.8 million people are displaced by conflict, evictions, drought and floods. In May 2026 the UN confirmed a real risk of famine in Barakaba district in South West State. More than 200 health and nutrition facilities have closed for lack of funds, and nearly 1.9 million children are affected by malnutrition.", "strony": [] } }, { "id": "eth-conflict", "kategoria": "konflikt", "podtyp": "przemoc_zbrojna", "nazwa": "Konflikty w północnej Etiopii", "region": "Róg Afryki", "lat": 13.5, "lon": 39.47, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 4, "trend": "eskalacja", "od": "2026-01", "kraje_obszar": [ "Ethiopia" ], "kraje_strony": [ "Ethiopia", "Eritrea" ], "strony": [ "Etiopskie Narodowe Siły Obronne (ENDF)", "Siły Tigraju (TPLF)", "Tigray Peace Force", "Erytrea" ], "kontekst": "Porozumienie z Pretorii z 2022 roku słabnie, a w Tigraju od stycznia 2026 roku ponownie dochodzi do starć, przy rosnącym napięciu między Etiopią a Erytreą.", "opis": "Starcia sił federalnych z siłami Tigraju nasiliły się 26 stycznia 2026 roku przy granicy z regionem Amhara, a w sierpniu 2026 roku odnotowano atak drona na Mekelle i walki w zachodnim Tigraju. Przemoc zbrojna trwa także w regionach Amhara i Oromia, a południe i wschód kraju dotyka susza. UNICEF szacuje 1,9 mln przesiedlonych wewnętrznie i 1,1 mln uchodźców w Etiopii.", "sektory": [ "zywnosc", "zdrowie", "zywienie", "ochrona", "woda", "schronienie" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": 1900000, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "stan_na": "2025-12", "zrodlo": "https://www.unicef.org/appeals/ethiopia", "zrodla_liczb": { "osoby_przesiedlone": { "url": "https://www.unicef.org/appeals/ethiopia", "stan_na": "2025-12" } }, "uwagi": "Etiopia nie figuruje na liście planów GHO 2026 w FTS; brak potwierdzonego apelu międzyagencyjnego i liczby osób w potrzebie." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://news.un.org/en/story/2026/02/1166930", "https://thesoufancenter.org/intelbrief-2026-august-21/", "https://www.unicef.org/appeals/ethiopia", "https://www.acaps.org/en/countries/ethiopia" ], "en": { "nazwa": "Conflicts in northern Ethiopia", "region": "Horn of Africa", "kontekst": "The 2022 Pretoria agreement is weakening, clashes in Tigray have resumed since January 2026, and tensions between Ethiopia and Eritrea are rising.", "opis": "Clashes between federal and Tigrayan forces intensified on 26 January 2026 near the Amhara border, and in August 2026 a drone strike on Mekelle and fighting in Western Tigray were reported. Armed violence also continues in Amhara and Oromia, while drought affects the south and east. UNICEF estimates 1.9 million internally displaced people and 1.1 million refugees in Ethiopia.", "strony": [ "Ethiopian National Defence Force (ENDF)", "Tigrayan forces (TPLF)", "Tigray Peace Force", "Eritrea" ] } }, { "id": "ssd-crisis", "kategoria": "konflikt", "podtyp": "wojna_domowa", "nazwa": "Walki i głód w Sudanie Południowym", "region": "Afryka Wschodnia", "lat": 7.8, "lon": 32.4, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 4, "trend": "eskalacja", "od": "2025-12", "kraje_obszar": [ "S. Sudan" ], "kraje_strony": [ "S. Sudan" ], "strony": [ "Siły rządowe", "Siły opozycji zbrojnej" ], "kontekst": "Walki sił rządowych z opozycją w stanach Jonglei i Górny Nil nakładają się na napływ ludzi uciekających przed wojną w Sudanie i na epidemię cholery.", "opis": "Od stycznia do maja 2026 roku walki przesiedliły ponad 420 tys. osób, w tym 324 tys. w stanie Jonglei, a w kraju jest 1,99 mln przesiedlonych wewnętrznie. Według IPC 7,8 mln osób, 56 procent ludności, znajduje się w fazie 3 lub wyższej, a w czterech hrabstwach istnieje ryzyko głodu. Od kwietnia 2023 roku z Sudanu przybyło blisko 1,3 mln osób.", "sektory": [ "zywnosc", "zywienie", "zdrowie", "ochrona", "woda", "edukacja" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 10000000, "osoby_przesiedlone": 1990000, "apel_usd": 1463000000, "sfinansowane_proc": 10, "stan_na": "2026-06", "zrodlo": "https://solidarityssudan.org/wp-content/uploads/2026/01/South-Sudan-2026-HNRP-1.pdf", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://solidarityssudan.org/wp-content/uploads/2026/01/South-Sudan-2026-HNRP-1.pdf", "stan_na": "2026-01" }, "osoby_przesiedlone": { "url": "https://www.acaps.org/en/countries/south-sudan", "stan_na": "2026-06-23" }, "apel_usd": { "url": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "stan_na": "2026-02-11" }, "sfinansowane_proc": { "url": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "stan_na": "2026-02-11", "uwaga": "Dane FTS z migawki 11 lutego 2026 (nowszej wersji strony nie udało się pobrać)." } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://solidarityssudan.org/wp-content/uploads/2026/01/South-Sudan-2026-HNRP-1.pdf", "https://news.un.org/en/story/2026/04/1167402", "https://news.un.org/en/story/2026/09/1168324", "https://www.acaps.org/en/countries/south-sudan", "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026" ], "en": { "nazwa": "Fighting and hunger in South Sudan", "region": "East Africa", "kontekst": "Fighting between government and opposition forces in Jonglei and Upper Nile overlaps with arrivals fleeing the war in Sudan and a cholera epidemic.", "opis": "Between January and May 2026 fighting displaced more than 420,000 people, 324,000 of them in Jonglei, and the country has 1.99 million internally displaced people. According to the IPC, 7.8 million people, 56 percent of the population, are in Phase 3 or above, and four counties face a risk of famine. Nearly 1.3 million people have arrived from Sudan since April 2023.", "strony": [ "Government forces", "Armed opposition forces" ] } }, { "id": "afg-crisis", "kategoria": "humanitarny", "podtyp": "kryzys_zlozony", "nazwa": "Kryzys humanitarny w Afganistanie", "region": "Azja Południowa i Środkowa", "lat": 33.9, "lon": 67.7, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 5, "trend": "eskalacja", "od": "2021-08", "kraje_obszar": [ "Afghanistan" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Załamanie gospodarki, susza, masowe powroty z Iranu i Pakistanu oraz cięcia pomocy spotykają się z ograniczeniami praw kobiet pod rządami talibów.", "opis": "Plan humanitarny na 2026 rok obejmuje 21,9 mln osób w potrzebie, 45 procent ludności, a 3,7 mln dzieci cierpi na ostre niedożywienie. W 2025 roku z Iranu i Pakistanu wróciło niemal 3 mln Afgańczyków, a starcia na granicy z Pakistanem od lutego 2026 roku przesiedliły 115 tys. osób. W czerwcu 2026 roku plan był sfinansowany w 14 procentach.", "sektory": [ "zywnosc", "woda", "zdrowie", "zywienie", "ochrona" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 21900000, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": 1714200000, "sfinansowane_proc": 14, "stan_na": "2026-06", "zrodlo": "https://news.un.org/en/story/2026/06/1167774", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://www.globalsecurity.org/military/library/news/2025/12/mil-251230-unnews01.htm", "stan_na": "2025-12-30", "uwaga": "Przedruk artykułu UN News." }, "apel_usd": { "url": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "stan_na": "2026-02-11" }, "sfinansowane_proc": { "url": "https://news.un.org/en/story/2026/06/1167774", "stan_na": "2026-06-22", "uwaga": "ONZ podaje: 14 procent apelu 1,7 mld USD." } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://news.un.org/en/story/2026/06/1167774", "https://www.globalsecurity.org/military/library/news/2025/12/mil-251230-unnews01.htm", "https://www.acaps.org/en/countries/afghanistan", "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026" ], "en": { "nazwa": "Humanitarian crisis in Afghanistan", "region": "South and Central Asia", "kontekst": "Economic collapse, drought, mass returns from Iran and Pakistan and aid cuts combine with Taliban restrictions on women's rights.", "opis": "The 2026 humanitarian plan covers 21.9 million people in need, 45 percent of the population, and 3.7 million children suffer from acute malnutrition. Almost 3 million Afghans returned from Iran and Pakistan in 2025, and border clashes with Pakistan have displaced 115,000 people since February 2026. In June 2026 the plan was 14 percent funded.", "strony": [] } }, { "id": "lbn-war", "kategoria": "konflikt", "podtyp": "przemoc_zbrojna", "nazwa": "Wojna Izraela z Hezbollahem w Libanie", "region": "Bliski Wschód", "lat": 33.27, "lon": 35.2, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 4, "trend": "ryzyko", "od": "2026-03", "kraje_obszar": [ "Lebanon" ], "kraje_strony": [ "Israel" ], "strony": [ "Izrael", "Hezbollah" ], "kontekst": "Liban stał się jednym z frontów wojny na Bliskim Wschodzie, a izraelskie naloty i operacje lądowe od marca 2026 roku wypędziły z domów ponad milion ludzi.", "opis": "Od 2 marca 2026 roku zginęło 3412 osób, a ponad 10 tys. zostało rannych. Z ponad miliona przesiedlonych około 860 tys. wróciło, ale w sierpniu 2026 roku wciąż około 350 tys. pozostawało poza domem, a kolejne porozumienia o zawieszeniu broni nie utrzymywały się. Międzyagencyjny apel nadzwyczajny na 639,9 mln USD był sfinansowany w 48 procentach.", "sektory": [ "schronienie", "zdrowie", "woda", "ochrona", "zywnosc", "edukacja" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": 352793, "apel_usd": 639900000, "sfinansowane_proc": 48, "stan_na": "2026-08", "zrodlo": "https://news.un.org/en/story/2026/08/1168163", "zrodla_liczb": { "osoby_przesiedlone": { "url": "https://data.unhcr.org/en/situations/middle_eastern", "stan_na": "2026-08-10", "uwaga": "Przesiedleni wewnętrznie w Libanie." }, "apel_usd": { "url": "https://news.un.org/en/story/2026/08/1168163", "stan_na": "2026-08-18" }, "sfinansowane_proc": { "url": "https://news.un.org/en/story/2026/08/1168163", "stan_na": "2026-08-18" } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://news.un.org/en/story/2026/08/1168163", "https://data.unhcr.org/en/situations/middle_eastern", "https://www.acaps.org/en/countries/lebanon" ], "en": { "nazwa": "Israel-Hezbollah war in Lebanon", "region": "Middle East", "kontekst": "Lebanon has become one of the fronts of the Middle East war, and Israeli airstrikes and ground operations since March 2026 have driven more than a million people from their homes.", "opis": "Since 2 March 2026, 3,412 people have been killed and more than 10,000 injured. Of more than a million displaced, about 860,000 have returned, but in August 2026 about 350,000 were still away from home, and successive ceasefire agreements have not held. The 639.9 million US dollar inter-agency Flash Appeal was 48 percent funded.", "strony": [ "Israel", "Hezbollah" ] } }, { "id": "nga-northeast", "kategoria": "konflikt", "podtyp": "przemoc_zbrojna", "nazwa": "Konflikt w północno-wschodniej Nigerii", "region": "Afryka Zachodnia", "lat": 11.85, "lon": 13.16, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 4, "trend": "stabilny", "od": "2009-07", "kraje_obszar": [ "Nigeria" ], "kraje_strony": [ "Nigeria" ], "strony": [ "Siły zbrojne Nigerii", "ISWAP", "JAS (Boko Haram)" ], "kontekst": "Stany Borno, Adamawa i Yobe są od ponad 15 lat areną ataków grup zbrojnych, które niszczą infrastrukturę, handel i rolnictwo.", "opis": "W stanach Borno, Adamawa i Yobe pomocy potrzebuje 5,9 mln osób, a 4,8 mln doświadcza braku bezpieczeństwa żywnościowego w fazie kryzysu lub gorszej. Epidemia cholery, która zaczęła się w maju 2026 roku, do połowy sierpnia objęła ponad 57 tys. podejrzanych przypadków i 357 zgonów w 35 stanach, szczególnie w Borno. Dostęp humanitarny ograniczają ataki, zniszczone drogi i restrykcje w poruszaniu się.", "sektory": [ "zywnosc", "zywienie", "zdrowie", "ochrona", "woda", "schronienie" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 5900000, "osoby_przesiedlone": 2300000, "apel_usd": 516400000, "sfinansowane_proc": 7.2, "stan_na": "2026-08", "zrodlo": "https://www.acaps.org/en/countries/nigeria", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://www.acaps.org/en/countries/nigeria", "stan_na": "2026-08-26", "uwaga": "Stany Borno, Adamawa i Yobe." }, "osoby_przesiedlone": { "url": "https://www.unicef.org/media/180106/file/2026-HAC-Nigeria.pdf", "stan_na": "2025-12", "uwaga": "Przesiedleni wewnętrznie w stanach BAY." }, "apel_usd": { "url": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "stan_na": "2026-02-11" }, "sfinansowane_proc": { "url": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "stan_na": "2026-02-11", "uwaga": "Dane FTS z migawki 11 lutego 2026 (nowszej wersji strony nie udało się pobrać)." } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.acaps.org/en/countries/nigeria", "https://www.unicef.org/media/180106/file/2026-HAC-Nigeria.pdf", "https://www.unocha.org/publications/report/nigeria/press-release-government-nigeria-humanitarian-partners-launch-urgent-appeal-us516-million-provide-lifesaving-support-25-million-people-north-east-nigeria-2026", "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026" ], "en": { "nazwa": "Conflict in north-east Nigeria", "region": "West Africa", "kontekst": "Borno, Adamawa and Yobe states have for more than 15 years faced attacks by armed groups that destroy infrastructure, trade and farming.", "opis": "In Borno, Adamawa and Yobe states 5.9 million people need assistance and 4.8 million face Crisis or worse food insecurity. A cholera outbreak that began in May 2026 had by mid-August reached more than 57,000 suspected cases and 357 deaths in 35 states, with Borno particularly affected. Humanitarian access is limited by attacks, damaged roads and movement restrictions.", "strony": [ "Nigerian armed forces", "ISWAP", "JAS (Boko Haram)" ] } }, { "id": "moz-cabo-delgado", "kategoria": "konflikt", "podtyp": "przemoc_zbrojna", "nazwa": "Rebelia w Cabo Delgado", "region": "Afryka Południowo-Wschodnia", "lat": -11.35, "lon": 40.35, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "eskalacja", "od": "2017-10", "kraje_obszar": [ "Mozambique" ], "kraje_strony": [ "Mozambique" ], "strony": [ "Siły zbrojne Mozambiku", "Grupa zbrojna powiązana z Państwem Islamskim" ], "kontekst": "Rebelia trwająca od 2017 roku w prowincji Cabo Delgado rozszerza się na sąsiednie prowincje Niassa i Nampula.", "opis": "Od początku rebelii przesiedlonych zostało blisko 600 tys. osób, a w maju i czerwcu 2026 roku kolejne 27 tys. W 2026 roku odnotowano pierwszy od maja 2025 roku atak w prowincji Niassa, w Marrupie. Kryzys pogłębiły powodzie w porze deszczowej, które dotknęły ponad milion osób, oraz epidemia cholery.", "sektory": [ "ochrona", "zywnosc", "schronienie", "zdrowie", "woda" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": 600000, "apel_usd": 534300000, "sfinansowane_proc": 3.1, "stan_na": "2026-09", "zrodlo": "https://www.acaps.org/en/countries/mozambique", "zrodla_liczb": { "osoby_przesiedlone": { "url": "https://www.acaps.org/en/countries/mozambique", "stan_na": "2026-09", "uwaga": "ACAPS podaje: blisko 600 tys. od 2017 roku." }, "apel_usd": { "url": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "stan_na": "2026-02-11", "uwaga": "Plan krajowy dla całego Mozambiku, nie tylko Cabo Delgado." }, "sfinansowane_proc": { "url": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "stan_na": "2026-02-11", "uwaga": "Dane FTS z migawki 11 lutego 2026 (nowszej wersji strony nie udało się pobrać)." } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.acaps.org/en/countries/mozambique", "https://www.unocha.org/publications/report/mozambique/mozambique-humanitarian-needs-and-response-plan-humanitarian-programme-cycle-2026-issued-29-december-2025-enpt", "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026" ], "en": { "nazwa": "Insurgency in Cabo Delgado", "region": "Southeast Africa", "kontekst": "The insurgency in Cabo Delgado province, ongoing since 2017, is spreading into neighbouring Niassa and Nampula provinces.", "opis": "Nearly 600,000 people have been displaced since the insurgency began, including 27,000 more in May and June 2026. In 2026 the first attack in Niassa province since May 2025 was recorded, in Marrupa. Rainy-season floods affecting more than one million people and a cholera outbreak have deepened the crisis.", "strony": [ "Mozambican armed forces", "Islamic State-affiliated armed group" ] } }, { "id": "ven-crisis", "kategoria": "humanitarny", "podtyp": "kryzys_zlozony", "nazwa": "Kryzys w Wenezueli i migracja", "region": "Ameryka Południowa", "lat": 7, "lon": -66, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 4, "trend": "ryzyko", "od": "2015", "kraje_obszar": [ "Venezuela" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Wieloletnie załamanie gospodarki wypchnęło z kraju miliony ludzi, a w 2026 roku sytuację pogłębiły przewrót polityczny i trzęsienia ziemi.", "opis": "Według ACAPS pomocy humanitarnej potrzebuje 7,9 mln osób w kraju, a kolejne 7,9 mln Wenezuelczyków żyje za granicą jako uchodźcy i migranci. 3 stycznia 2026 roku siły USA zaatakowały cele wojskowe w Caracas i zatrzymały prezydenta Nicolása Maduro, a władzę przejęła wiceprezydent Delcy Rodríguez. 24 czerwca 2026 roku dwa trzęsienia ziemi o magnitudzie 7,2 i 7,5 zabiły około 4700 osób na północy kraju.", "sektory": [ "zdrowie", "zywnosc", "ochrona", "woda", "schronienie" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 7900000, "osoby_przesiedlone": 7900000, "apel_usd": 606000000, "sfinansowane_proc": 3.1, "stan_na": "2026-08", "zrodlo": "https://www.acaps.org/en/countries/venezuela", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://www.acaps.org/en/countries/venezuela", "stan_na": "2026-08-31" }, "osoby_przesiedlone": { "url": "https://www.acaps.org/en/countries/venezuela", "stan_na": "2026-08-31", "uwaga": "Uchodźcy i migranci z Wenezueli za granicą." }, "apel_usd": { "url": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "stan_na": "2026-02-11", "uwaga": "Plan humanitarny wewnątrz Wenezueli; regionalny plan RMRP: 763,1 mln USD, 4,2 procent." }, "sfinansowane_proc": { "url": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "stan_na": "2026-02-11", "uwaga": "Dane FTS z migawki 11 lutego 2026 (nowszej wersji strony nie udało się pobrać)." } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.acaps.org/en/countries/venezuela", "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026" ], "en": { "nazwa": "Crisis in Venezuela and migration", "region": "South America", "kontekst": "Years of economic collapse have driven millions from the country, and in 2026 a political upheaval and earthquakes worsened the situation.", "opis": "According to ACAPS, 7.9 million people inside the country need humanitarian assistance, and another 7.9 million Venezuelans live abroad as refugees and migrants. On 3 January 2026 US forces struck military targets in Caracas and detained President Nicolás Maduro, and Vice President Delcy Rodríguez took over executive authority. On 24 June 2026 two earthquakes of magnitude 7.2 and 7.5 killed about 4,700 people in the north of the country.", "strony": [] } }, { "id": "bgd-rohingya", "kategoria": "humanitarny", "podtyp": "uchodzcy", "nazwa": "Uchodźcy Rohingja w Cox's Bazar", "region": "Azja Południowa", "lat": 21.2, "lon": 92.15, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 4, "trend": "stabilny", "od": "2017-08", "kraje_obszar": [ "Bangladesh" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "W obozach w dystrykcie Cox's Bazar mieszka największa na świecie społeczność bezpaństwowców, która uciekła przed przemocą w stanie Arakan w Mjanmie.", "opis": "Według UNHCR w Bangladeszu przebywało pod koniec sierpnia 2026 roku 1 204 500 uchodźców Rohingja. Od początku 2024 roku przed nową przemocą w stanie Arakan uciekło około 150 tys. osób. Wspólny plan reagowania na 2026 rok wymaga 710,5 mln USD, a ONZ ostrzega, że cięcia finansowania zagrażają podstawowym usługom w obozach.", "sektory": [ "zywnosc", "schronienie", "zdrowie", "ochrona", "edukacja", "woda" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": 1204500, "apel_usd": 710500000, "sfinansowane_proc": null, "stan_na": "2026-08", "zrodlo": "https://data.unhcr.org/en/situations/myanmar", "zrodla_liczb": { "osoby_przesiedlone": { "url": "https://data.unhcr.org/en/situations/myanmar", "stan_na": "2026-08-31", "uwaga": "Uchodźcy Rohingja w Bangladeszu." }, "apel_usd": { "url": "https://news.un.org/en/story/2026/06/1167623", "stan_na": "2026-06-02", "uwaga": "Wspólny plan reagowania (JRP) 2026." } }, "uwagi": "Migawka FTS z lutego 2026 podaje 0,0 procent sfinansowania JRP; nie wpisano jej jako aktualnej wartości." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://data.unhcr.org/en/situations/myanmar", "https://news.un.org/en/story/2026/06/1167623", "https://news.un.org/en/story/2026/08/1168200" ], "en": { "nazwa": "Rohingya refugees in Cox's Bazar", "region": "South Asia", "kontekst": "The camps in Cox's Bazar district host the world's largest stateless community, which fled violence in Myanmar's Rakhine State.", "opis": "According to UNHCR, 1,204,500 Rohingya refugees were in Bangladesh at the end of August 2026. Since early 2024 about 150,000 people have fled renewed violence in Rakhine State. The 2026 Joint Response Plan requires 710.5 million US dollars, and the UN warns that funding cuts threaten essential services in the camps.", "strony": [] } }, { "id": "tcd-sudan-refugees", "kategoria": "humanitarny", "podtyp": "uchodzcy", "nazwa": "Uchodźcy z Sudanu we wschodnim Czadzie", "region": "Afryka Środkowa", "lat": 13.47, "lon": 22.2, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 4, "trend": "eskalacja", "od": "2023-04", "kraje_obszar": [ "Chad" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Wschodni Czad, graniczący z Darfurem, przyjął najwięcej uchodźców z wojny w Sudanie, mimo że sam należy do najbiedniejszych regionów świata.", "opis": "Według UNHCR od kwietnia 2023 roku do 16 sierpnia 2026 roku do Czadu przybyło 942 954 uchodźców z Sudanu, a łączna liczba uchodźców i osób ubiegających się o azyl w kraju wynosiła we wrześniu 2026 roku 1 569 233. Pod koniec sierpnia 2026 roku Czad gościł około 2,28 mln osób przymusowo przesiedlonych. W sierpniu 2026 roku walki w Darfurze Zachodnim wypchnęły w stronę granicy kolejne tysiące ludzi.", "sektory": [ "zywnosc", "schronienie", "woda", "zdrowie", "ochrona", "zywienie" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": 942954, "apel_usd": 986100000, "sfinansowane_proc": 4.5, "stan_na": "2026-08", "zrodlo": "https://data.unhcr.org/en/country/tcd", "zrodla_liczb": { "osoby_przesiedlone": { "url": "https://data.unhcr.org/en/country/tcd", "stan_na": "2026-08-16", "uwaga": "Uchodźcy z Sudanu przybyli od kwietnia 2023." }, "apel_usd": { "url": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "stan_na": "2026-02-11", "uwaga": "Plan humanitarny dla całego Czadu." }, "sfinansowane_proc": { "url": "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026", "stan_na": "2026-02-11", "uwaga": "Dane FTS z migawki 11 lutego 2026 (nowszej wersji strony nie udało się pobrać)." } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://data.unhcr.org/en/country/tcd", "https://data.unhcr.org/en/situations/sudansituation", "https://news.un.org/en/story/2026/08/1168109", "https://fts.unocha.org/plans/overview/2026" ], "en": { "nazwa": "Sudanese refugees in eastern Chad", "region": "Central Africa", "kontekst": "Eastern Chad, bordering Darfur, has received the most refugees from the war in Sudan, although it is itself one of the poorest regions in the world.", "opis": "According to UNHCR, 942,954 refugees from Sudan arrived in Chad between April 2023 and 16 August 2026, and the total number of refugees and asylum seekers in the country was 1,569,233 in September 2026. At the end of August 2026 Chad hosted about 2.28 million forcibly displaced people. In August 2026 fighting in West Darfur pushed thousands more towards the border.", "strony": [] } }, { "id": "irn-war", "kategoria": "konflikt", "podtyp": "wojna_miedzypanstwowa", "nazwa": "Wojna USA i Izraela z Iranem", "region": "Bliski Wschód", "lat": 32.4, "lon": 53.7, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 4, "trend": "eskalacja", "od": "2026-02", "kraje_obszar": [ "Iran" ], "kraje_strony": [ "United States of America", "Israel", "Iran" ], "strony": [ "Stany Zjednoczone", "Izrael", "Iran" ], "kontekst": "Uderzenia USA i Izraela na Iran od 28 lutego 2026 roku zapoczątkowały wojnę regionalną, która objęła Liban, państwa Zatoki i żeglugę w Cieśninie Ormuz.", "opis": "Według ACAPS od 28 lutego 2026 roku w Iranie zginęło ponad 1255 cywilów, ponad 12 tys. zostało rannych, a około 3,2 mln osób jest przesiedlonych wewnętrznie. Na początku września 2026 roku, po miesięcznym wyciszeniu, walki gwałtownie się nasiliły, w tym wokół Cieśniny Ormuz. Inflacja w Iranie sięgnęła w sierpniu 84 procent, a uszkodzonych zostało ponad 25 szpitali.", "sektory": [ "zdrowie", "schronienie", "ochrona", "woda", "zywnosc" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": 3200000, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "stan_na": "2026-09", "zrodlo": "https://www.acaps.org/en/countries/iran", "zrodla_liczb": { "osoby_przesiedlone": { "url": "https://www.acaps.org/en/countries/iran", "stan_na": "2026-09-02", "uwaga": "ACAPS podaje: około 3,2 mln przesiedlonych wewnętrznie." } }, "uwagi": "Nie udało się pobrać aktualizacji humanitarnych OCHA dla Iranu z danymi o apelu." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.acaps.org/en/countries/iran", "https://news.un.org/en/story/2026/03/1167138", "https://news.un.org/en/story/2026/09/1168268", "https://data.unhcr.org/en/situations/middle_eastern" ], "en": { "nazwa": "US and Israeli war with Iran", "region": "Middle East", "kontekst": "US and Israeli strikes on Iran from 28 February 2026 started a regional war that has drawn in Lebanon, the Gulf states and shipping in the Strait of Hormuz.", "opis": "According to ACAPS, since 28 February 2026 more than 1,255 civilians have been killed in Iran, more than 12,000 injured, and about 3.2 million people are internally displaced. In early September 2026, after a month-long lull, fighting escalated sharply, including around the Strait of Hormuz. Inflation in Iran reached 84 percent in August, and more than 25 hospitals have been damaged.", "strony": [ "United States", "Israel", "Iran" ] } }, { "id": "ven-quake-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "trzesienie", "nazwa": "Trzęsienia ziemi w północnej Wenezueli", "region": "Ameryka Południowa, Karaiby", "lat": 10.5955, "lon": -67.2205, "wspolrzedne": "ze_zrodla", "skala": 4, "trend": "stabilny", "od": "2026-06", "kraje_obszar": [ "Venezuela" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "24 czerwca 2026 roku dwa silne wstrząsy o magnitudzie 7,2 i 7,5 w odstępie kilkudziesięciu sekund uderzyły w gęsto zaludniony pas wybrzeża między Carabobo, Caracas i La Guairą.", "opis": "Według USGS (stan na 24 sierpnia 2026) zginęło co najmniej 6500 osób, a zdjęcia satelitarne pokazują około 59 tys. uszkodzonych lub zniszczonych budynków w 7 stanach, najbardziej w La Guairze. Szacunki liczby ofiar znacznie się różnią między źródłami, a władze podawały niższe dane. IFRC prowadzi apel nadzwyczajny na 50 mln USD dla 300 tys. osób, a FEWS NET wskazuje na kryzysowy poziom braku bezpieczeństwa żywnościowego w pięciu stanach.", "sektory": [ "schronienie", "zdrowie", "woda", "zywnosc", "logistyka", "ochrona" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 9730000, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": 50000000, "sfinansowane_proc": 41.7, "ofiary_smiertelne": 6500, "stan_na": "2026-08-24", "zrodlo": "https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/impact", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://go.ifrc.org/emergencies/7990", "stan_na": "2026-06-25", "uwaga": "IFRC GO: liczba osób dotkniętych (num_affected); obejmuje ludność na obszarze silnych wstrząsów, nie tylko osoby wymagające pomocy." }, "ofiary_smiertelne": { "url": "https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/impact", "stan_na": "2026-08-24", "uwaga": "USGS: co najmniej 6500 zabitych, ok. 50 tys. zaginionych. IFRC GO podaje 6125 zabitych; według zestawienia Wikipedii władze podawały 1719 zabitych na 29 czerwca 2026." }, "apel_usd": { "url": "https://go.ifrc.org/emergencies/7990", "stan_na": "2026-09-23", "uwaga": "Apel nadzwyczajny IFRC MDRVE015 (kwota wg IFRC GO), cel: 300 tys. osób. Pokrycie liczone z IFRC GO: 20,86 mln z 50 mln." } }, "uwagi": "Brak potwierdzonego apelu błyskawicznego OCHA dla trzęsienia; odsetek finansowania dotyczy apelu IFRC, nie OCHA FTS." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp", "https://go.ifrc.org/emergencies/7990", "https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Venezuela_earthquakes", "https://fews.net/latin-america-and-caribbean" ], "en": { "nazwa": "Earthquakes in northern Venezuela", "region": "South America, Caribbean", "kontekst": "On 24 June 2026 two strong shocks of magnitude 7.2 and 7.5, seconds apart, struck the densely populated coastal belt between Carabobo, Caracas and La Guaira.", "opis": "According to USGS (as of 24 August 2026) at least 6,500 people were killed, and satellite imagery shows about 59,000 damaged or destroyed buildings in 7 states, La Guaira being the worst hit. Death toll estimates differ widely between sources, and the authorities reported lower figures. The IFRC runs a USD 50 million emergency appeal for 300,000 people, and FEWS NET reports Crisis-level food insecurity in five states.", "strony": [] } }, { "id": "col-quake-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "trzesienie", "nazwa": "Trzęsienie ziemi w zachodniej Kolumbii", "region": "Ameryka Południowa", "lat": 4.8836, "lon": -76.2182, "wspolrzedne": "ze_zrodla", "skala": 3, "trend": "stabilny", "od": "2026-08", "kraje_obszar": [ "Colombia" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "10 sierpnia 2026 roku trzęsienie o magnitudzie 7,4 z epicentrum w San José del Palmar (Chocó) na głębokości ok. 100 km objęło silnymi wstrząsami departamenty Chocó, Valle del Cauca, Risaralda i Caldas.", "opis": "USGS podaje co najmniej 331 zabitych, ponad 4600 rannych i 240 zaginionych, 31 540 zniszczonych i 178 555 uszkodzonych domów. Najwięcej ofiar odnotowano w Valle del Cauca, w tym w Cali. IFRC prowadzi apel nadzwyczajny na 10 mln USD i planuje działania odbudowy przez 24 miesiące.", "sektory": [ "schronienie", "zdrowie", "woda", "edukacja", "srodki_do_zycia" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 466644, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": 10000000, "sfinansowane_proc": 66.9, "ofiary_smiertelne": 331, "stan_na": "2026-09", "zrodlo": "https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000tjl2/impact", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://go.ifrc.org/emergencies/8055", "stan_na": "2026-08", "uwaga": "IFRC GO: liczba osób dotkniętych (num_affected)." }, "ofiary_smiertelne": { "url": "https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000tjl2/impact", "stan_na": "2026-09" }, "apel_usd": { "url": "https://go.ifrc.org/emergencies/8055", "stan_na": "2026-09-23", "uwaga": "Apel nadzwyczajny IFRC MDRCO036, cel: 24 tys. osób. Pokrycie wg IFRC GO: 6,69 mln z 10 mln." } }, "uwagi": "Odsetek finansowania dotyczy apelu IFRC, nie OCHA FTS." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000tjl2", "https://go.ifrc.org/emergencies/8055", "https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Colombia_earthquake" ], "en": { "nazwa": "Earthquake in western Colombia", "region": "South America", "kontekst": "On 10 August 2026 a magnitude 7.4 earthquake centred near San José del Palmar (Chocó) at a depth of about 100 km caused strong shaking in Chocó, Valle del Cauca, Risaralda and Caldas.", "opis": "USGS reports at least 331 people killed, more than 4,600 injured and 240 missing, with 31,540 homes destroyed and 178,555 damaged. Most deaths were recorded in Valle del Cauca, including Cali. The IFRC runs a USD 10 million emergency appeal and plans recovery work over 24 months.", "strony": [] } }, { "id": "idn-flores-quake-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "trzesienie", "nazwa": "Trzęsienie ziemi na wyspie Flores", "region": "Azja Południowo-Wschodnia", "lat": -8.3358, "lon": 121.3446, "wspolrzedne": "ze_zrodla", "skala": 3, "trend": "stabilny", "od": "2026-08", "kraje_obszar": [ "Indonesia" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "15 sierpnia 2026 roku (czasu lokalnego) płytkie trzęsienie o magnitudzie 7,8 u północnego wybrzeża Flores wywołało silne wstrząsy dla ok. 1,7 mln mieszkańców prowincji Nusa Tenggara Wschodnia.", "opis": "USGS podaje co najmniej 111 zabitych i 1678 rannych oraz 27 414 zniszczonych i 68 153 uszkodzonych domów, a także osuwiska. Według zestawienia opartego na danych indonezyjskiej agencji BNPB ponad 188 tys. osób opuściło domy, najwięcej w regencji Manggarai. IFRC uruchomiła fundusz DREF dla 20 tys. osób.", "sektory": [ "schronienie", "zdrowie", "woda", "zywnosc" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": 188161, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": 111, "stan_na": "2026-09", "zrodlo": "https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000tkt2/impact", "zrodla_liczb": { "osoby_przesiedlone": { "url": "https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Flores_earthquake", "stan_na": "2026-08", "uwaga": "Zestawienie Wikipedii: ponad 188 161 przesiedlonych, w tym ponad 100 tys. w Manggarai. Do potwierdzenia w danych BNPB." }, "ofiary_smiertelne": { "url": "https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000tkt2/impact", "stan_na": "2026-09" } }, "uwagi": "IFRC DREF MDRID029 (cel: 20 tys. osób) bez podanej kwoty w IFRC GO; brak apelu międzynarodowego." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000tkt2", "https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Flores_earthquake", "https://goadmin.ifrc.org/api/v2/appeal/?code=MDRID029" ], "en": { "nazwa": "Earthquake on Flores island", "region": "Southeast Asia", "kontekst": "On 15 August 2026 (local time) a shallow magnitude 7.8 earthquake off the north coast of Flores exposed about 1.7 million residents of East Nusa Tenggara to strong shaking.", "opis": "USGS reports at least 111 people killed and 1,678 injured, 27,414 homes destroyed and 68,153 damaged, as well as landslides. According to a compilation based on Indonesia's BNPB data, more than 188,000 people left their homes, most of them in Manggarai regency. The IFRC released DREF funding for 20,000 people.", "strony": [] } }, { "id": "phl-mindanao-quake-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "trzesienie", "nazwa": "Trzęsienie ziemi na południowym Mindanao", "region": "Azja Południowo-Wschodnia", "lat": 5.5994, "lon": 125.056, "wspolrzedne": "ze_zrodla", "skala": 3, "trend": "deeskalacja", "od": "2026-06", "kraje_obszar": [ "Philippines" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "8 czerwca 2026 roku trzęsienie o magnitudzie 7,8 u wybrzeża prowincji Sarangani wywołało wstrząsy o sile VII w General Santos i niewielkie tsunami.", "opis": "Według zestawienia danych filipińskich władz zginęło co najmniej 81 osób, a ponad 346 tys. osób zostało dotkniętych skutkami trzęsienia; uszkodzonych jest 113 tys. domów, z czego ponad 18 tys. zniszczonych. Najbardziej ucierpiały General Santos, Glan i Malapatan. IFRC uruchomiła fundusz DREF dla 40 tys. osób.", "sektory": [ "schronienie", "zdrowie", "woda", "srodki_do_zycia" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 346449, "osoby_przesiedlone": 45609, "apel_usd": 826150, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": 81, "stan_na": "2026-06-26", "zrodlo": "https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Philippines_earthquake", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Philippines_earthquake", "stan_na": "2026-06", "uwaga": "Osoby dotknięte (75 324 rodziny, 346 449 osób) wg zestawienia Wikipedii opartego na danych władz." }, "osoby_przesiedlone": { "url": "https://go.ifrc.org/emergencies/7974", "stan_na": "2026-06-11", "uwaga": "Dane rządowe z raportu IFRC: 45 609 przesiedlonych (w ośrodkach ewakuacyjnych i poza nimi)." }, "ofiary_smiertelne": { "url": "https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Philippines_earthquake", "stan_na": "2026-06-26", "uwaga": "USGS podaje co najmniej 71 zabitych." }, "apel_usd": { "url": "https://go.ifrc.org/emergencies/7974", "stan_na": "2026-06-11", "uwaga": "Kwota funduszu DREF IFRC MDRPH059, nie apel międzynarodowy." } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000srb1", "https://go.ifrc.org/emergencies/7974", "https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Philippines_earthquake" ], "en": { "nazwa": "Earthquake in southern Mindanao", "region": "Southeast Asia", "kontekst": "On 8 June 2026 a magnitude 7.8 earthquake off Sarangani province produced intensity VII shaking in General Santos and a small tsunami.", "opis": "According to a compilation of Philippine government data, at least 81 people were killed and more than 346,000 people were affected; 113,000 homes were damaged, more than 18,000 of them destroyed. General Santos, Glan and Malapatan were the worst hit. The IFRC released DREF funding for 40,000 people.", "strony": [] } }, { "id": "npl-rasuwa-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "osuwisko", "nazwa": "Lawina skalno-lodowa i powódź w dolinie Bhote Koshi", "region": "Azja Południowa, Himalaje", "lat": 28.16, "lon": 85.34, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "stabilny", "od": "2026-08", "kraje_obszar": [ "Nepal", "China" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "26 sierpnia 2026 roku oderwanie się fragmentu ściany skalnej i lodowca na masywie Langtang Lirung wywołało falę gruzowo-wodną, która spłynęła doliną Bhote Koshi i Trishuli przez dystrykt Rasuwa w dół rzeki.", "opis": "Według analizy World Weather Attribution (stan na 14 września 2026) potwierdzono ponad 1300 zgonów, a ponad 5000 osób pozostaje zaginionych; skutki dotknęły około 84 tys. osób w sześciu dystryktach. Zniszczone zostały mosty, drogi i elektrownie wodne. IFRC prowadzi apel nadzwyczajny na 18 mln USD.", "sektory": [ "schronienie", "zdrowie", "logistyka", "woda", "srodki_do_zycia" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 84270, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": 18000000, "sfinansowane_proc": 25, "ofiary_smiertelne": 1300, "stan_na": "2026-09-14", "zrodlo": "https://www.worldweatherattribution.org/rapid-warming-in-the-himalaya-exacerbates-geohazard-cascades-beyond-adaptation-limits/", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://go.ifrc.org/emergencies/8073", "stan_na": "2026-09", "uwaga": "Osoby dotknięte w sześciu dystryktach (IFRC GO, WWA)." }, "ofiary_smiertelne": { "url": "https://www.worldweatherattribution.org/rapid-warming-in-the-himalaya-exacerbates-geohazard-cascades-beyond-adaptation-limits/", "stan_na": "2026-09-14", "uwaga": "WWA: ponad 1300 potwierdzonych zgonów i ponad 5000 zaginionych. Zestawienie Wikipedii podaje 939 zabitych w Nepalu i 16 w Tybecie." }, "apel_usd": { "url": "https://go.ifrc.org/emergencies/8073", "stan_na": "2026-09-23", "uwaga": "Apel nadzwyczajny IFRC MDRNP022, cel: 28 tys. osób. Pokrycie wg IFRC GO: 4,50 mln z 18 mln." } }, "uwagi": "Odsetek finansowania dotyczy apelu IFRC, nie OCHA FTS." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.worldweatherattribution.org/rapid-warming-in-the-himalaya-exacerbates-geohazard-cascades-beyond-adaptation-limits/", "https://go.ifrc.org/emergencies/8073", "https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Nepal_floods" ], "en": { "nazwa": "Rock-ice avalanche and flood in the Bhote Koshi valley", "region": "South Asia, Himalaya", "kontekst": "On 26 August 2026 a section of rock wall and glacier ice broke off Langtang Lirung and triggered a debris flood that ran down the Bhote Koshi and Trishuli valleys through Rasuwa district and beyond.", "opis": "According to a World Weather Attribution analysis (as of 14 September 2026) more than 1,300 deaths were confirmed and more than 5,000 people remain missing; about 84,000 people in six districts were affected. Bridges, roads and hydropower plants were destroyed. The IFRC runs a USD 18 million emergency appeal.", "strony": [] } }, { "id": "ind-monsoon-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "powodz", "nazwa": "Powodzie monsunowe w Indiach", "region": "Azja Południowa", "lat": 22, "lon": 79, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 3, "trend": "ryzyko", "od": "2026-06", "kraje_obszar": [ "India" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Monsun 2026 przyniósł dwie fale powodzi: w Assamie od końca czerwca do początku sierpnia oraz od sierpnia w Kerali, Odiszy i Arunachal Pradesh.", "opis": "Według World Weather Attribution w Assamie zginęło co najmniej 99 osób, a skutki powodzi i osuwisk dotknęły ponad 500 tys. osób. GDACS dla powodzi od 9 sierpnia do 22 września 2026 roku podaje 42 zgony i ponad 260 tys. przesiedlonych, głównie w Kerali. IFRC uruchomiła fundusz DREF dla Assamu.", "sektory": [ "schronienie", "zdrowie", "woda", "zywnosc" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 500000, "osoby_przesiedlone": 260529, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": 99, "stan_na": "2026-09-22", "zrodlo": "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=FL&eventid=1104121", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://www.worldweatherattribution.org/flood-impacts-in-assam-driven-by-high-exposure-and-structural-vulnerability-amid-uncertain-rainfall-trends/", "stan_na": "2026-08-14", "uwaga": "Ponad 500 tys. osób dotkniętych w Assamie i regionie (WWA)." }, "osoby_przesiedlone": { "url": "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=FL&eventid=1104121", "stan_na": "2026-09-22", "uwaga": "GDACS, powódź 9.08-22.09.2026 (Kerala, Odisza, Arunachal Pradesh)." }, "ofiary_smiertelne": { "url": "https://www.worldweatherattribution.org/flood-impacts-in-assam-driven-by-high-exposure-and-structural-vulnerability-amid-uncertain-rainfall-trends/", "stan_na": "2026-08-14", "uwaga": "Tylko Assam. GDACS podaje dodatkowo 42 zgony w fali powodzi od 9 sierpnia; brak łącznej liczby dla kraju." } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=FL&eventid=1104121", "https://www.worldweatherattribution.org/flood-impacts-in-assam-driven-by-high-exposure-and-structural-vulnerability-amid-uncertain-rainfall-trends/", "https://go.ifrc.org/emergencies/8037" ], "en": { "nazwa": "Monsoon floods in India", "region": "South Asia", "kontekst": "The 2026 monsoon brought two flood waves: in Assam from late June to early August, and from August in Kerala, Odisha and Arunachal Pradesh.", "opis": "According to World Weather Attribution at least 99 people died in Assam and floods and landslides affected more than 500,000 people. For floods from 9 August to 22 September 2026 GDACS reports 42 deaths and more than 260,000 displaced, mainly in Kerala. The IFRC released DREF funding for Assam.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Do przeglądu: Climate Centre podaje dla Assamu 1,1 mln osób nadal dotkniętych, rekord podaje 500 tys. (zgłoszenie badacza 25.09.2026)." }, { "id": "pak-monsoon-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "powodz", "nazwa": "Powodzie monsunowe w Pakistanie", "region": "Azja Południowa", "lat": 30.4, "lon": 69.4, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 2, "trend": "stabilny", "od": "2026-06", "kraje_obszar": [ "Pakistan" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Pora monsunowa 2026 rozpoczęła się około 26 czerwca; mimo prognozy opadów poniżej normy krótkie, intensywne ulewy wywołują powodzie błyskawiczne, miejskie i osuwiska na północy kraju.", "opis": "Według danych NDMA cytowanych przez IFRC do 23 sierpnia 2026 roku zginęły 163 osoby, a 483 zostały ranne. Najwięcej ofiar odnotowano w Chajber Pachtunchwa, a najcięższe zniszczenia w dystrykcie Chitral po oberwaniu chmury i wylewie jeziora polodowcowego 3 sierpnia.", "sektory": [ "schronienie", "zdrowie", "woda" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": 163, "stan_na": "2026-08-23", "zrodlo": "https://go.ifrc.org/emergencies/7997", "zrodla_liczb": { "ofiary_smiertelne": { "url": "https://go.ifrc.org/emergencies/7997", "stan_na": "2026-08-23", "uwaga": "Dane NDMA z raportu terenowego IFRC." } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://go.ifrc.org/emergencies/7997", "https://www.ndma.gov.pk/" ], "en": { "nazwa": "Monsoon floods in Pakistan", "region": "South Asia", "kontekst": "The 2026 monsoon season began around 26 June; despite a below-normal rainfall outlook, short intense downpours are causing flash floods, urban flooding and landslides in the north of the country.", "opis": "According to NDMA data cited by the IFRC, 163 people died and 483 were injured by 23 August 2026. Khyber Pakhtunkhwa recorded the most deaths, and Chitral district suffered the heaviest damage after a cloudburst and glacial lake outburst flood on 3 August.", "strony": [] } }, { "id": "chn-floods-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "powodz", "nazwa": "Powodzie w Syczuanie i zachodnich Chinach", "region": "Azja Wschodnia", "lat": 30.5, "lon": 102.5, "wspolrzedne": "ze_zrodla", "skala": 3, "trend": "stabilny", "od": "2026-07", "kraje_obszar": [ "China" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Od końca lipca 2026 roku ulewne deszcze wywołują powodzie i spływy gruzowe w prowincji Syczuan, ostatnio 19 września.", "opis": "GDACS ocenia zdarzenie z okresu 31 lipca - 21 września 2026 roku jako powódź o średnim wpływie humanitarnym i podaje ponad 399 tys. przesiedlonych oraz 6 ofiar śmiertelnych. W tym samym sezonie GDACS odnotował też powodzie w prowincjach Gansu (czerwiec-lipiec) i Fujian (sierpień).", "sektory": [ "schronienie", "logistyka", "woda" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": 399045, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": 6, "stan_na": "2026-09-21", "zrodlo": "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=FL&eventid=1104081", "zrodla_liczb": { "osoby_przesiedlone": { "url": "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=FL&eventid=1104081", "stan_na": "2026-09-21", "uwaga": "Suma dla zdarzenia GDACS FL 1104081; część ewakuacji mogła być tymczasowa." } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=FL&eventid=1104081", "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=FL&eventid=1103933" ], "en": { "nazwa": "Floods in Sichuan and western China", "region": "East Asia", "kontekst": "Since late July 2026 heavy rain has caused floods and debris flows in Sichuan province, most recently on 19 September.", "opis": "GDACS rates the event of 31 July - 21 September 2026 as a flood with medium humanitarian impact and reports more than 399,000 displaced and 6 deaths. In the same season GDACS also recorded floods in Gansu (June-July) and Fujian (August).", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Brak ośrodków (sprawdzone ponownie 27.09.2026): źródła o Syczuanie (lipiec, 18-19 sierpnia) i Gansu (Dingxi, Longnan, lipiec) mówią tylko o działaniach władz. Jedyna potwierdzona reakcja organizacji pozarządowej w Chinach to One Foundation w Chongqingu w maju 2026 (Yongchuan) - do decyzji, czy mieści się w tym zdarzeniu." }, { "id": "wpac-typhoons-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "cyklon", "nazwa": "Sezon tajfunów 2026 na zachodnim Pacyfiku", "region": "Azja Wschodnia, zachodni Pacyfik", "lat": 28.1, "lon": 121.2, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "ryzyko", "od": "2026-07", "kraje_obszar": [ "China", "Japan", "Taiwan", "Philippines" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "W lipcu i sierpniu 2026 roku trzy tajfuny o sile 4-5 kategorii (Bavi, Dolphin, Saudel) przeszły nad wyspami Riukiu i wschodnim wybrzeżem Chin lub w ich pobliżu; Bavi i Dolphin dotarły do lądu w prowincji Zhejiang.", "opis": "Tajfun Bavi (lipiec) spowodował co najmniej 23 zgony, głównie na Filipinach, a tajfun Dolphin (sierpień) wymusił ewakuację ponad 1 mln osób we wschodnich Chinach i ponad 260 tys. w prefekturach Kagoshima i Okinawa. GDACS wydał dla tych układów alerty czerwone i pomarańczowe, szacując ekspozycję na ponad 13 mln osób. Sezon trwa do listopada.", "sektory": [ "schronienie", "logistyka", "woda" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": null, "stan_na": "2026-09", "zrodlo": "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=TC&eventid=1001297", "uwagi": "Brak łącznej liczby ofiar dla sezonu. Wikipedia: Bavi co najmniej 23 zabitych i 14 zaginionych; Dolphin 6 zgonów pośrednich, ponad 1 mln ewakuowanych w Chinach. GDACS: ekspozycja 14,1 mln (Dolphin) i 13,1 mln (Saudel) osób na wiatr co najmniej 1 kategorii." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=TC&eventid=1001279", "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=TC&eventid=1001297", "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=TC&eventid=1001305", "https://en.wikipedia.org/wiki/Typhoon_Bavi_(2026)", "https://en.wikipedia.org/wiki/Typhoon_Dolphin_(2026)" ], "en": { "nazwa": "2026 western Pacific typhoon season", "region": "East Asia, western Pacific", "kontekst": "In July and August 2026 three category 4-5 typhoons (Bavi, Dolphin, Saudel) passed over or near the Ryukyu Islands and the east coast of China; Bavi and Dolphin made landfall in Zhejiang province.", "opis": "Typhoon Bavi (July) caused at least 23 deaths, mostly in the Philippines, and Typhoon Dolphin (August) forced the evacuation of more than 1 million people in eastern China and more than 260,000 in Kagoshima and Okinawa prefectures. GDACS issued red and orange alerts for these systems, estimating exposure at more than 13 million people. The season lasts until November.", "strony": [] } }, { "id": "eaf-drought-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "susza", "nazwa": "Susza rolnicza w Afryce Wschodniej", "region": "Afryka Wschodnia, Róg Afryki", "lat": 8.87, "lon": 38.09, "wspolrzedne": "ze_zrodla", "skala": 3, "trend": "ryzyko", "od": "2026-04", "kraje_obszar": [ "Ethiopia", "Kenya", "Somalia", "Djibouti", "Eritrea", "S. Sudan", "Sudan", "Uganda" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Po słabej porze deszczowej marzec-maj 2026 opady czerwiec-wrzesień w środkowej i północno-wschodniej Etiopii, wschodnim Sudanie Południowym i Sudanie są według FEWS NET poniżej średniej, a w części regionu czerwiec był jednym z najsuchszych w historii pomiarów.", "opis": "GDACS utrzymuje pomarańczowy alert suszy rolniczej na obszarze ok. 753 tys. km2 w ośmiu krajach, z anomaliami typowymi dla zdarzeń silnych i ekstremalnych. Susza pogłębia kryzysy żywnościowe wywołane konfliktami: FEWS NET przewiduje powszechny poziom kryzysowy (IPC 3) lub gorszy i wskazuje na realne ryzyko klęski głodu w części Sudanu, Sudanu Południowego i Somalii. Dla października-grudnia prognozowane są opady powyżej średniej w Somalii, Kenii i Ugandzie.", "sektory": [ "zywnosc", "woda", "zywienie", "srodki_do_zycia" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": null, "stan_na": "2026-09-20", "zrodlo": "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=DR&eventid=1027450", "uwagi": "Brak liczby osób dotkniętych samą suszą; liczby dla kryzysów żywnościowych w regionie są w rekordach kategorii humanitarny." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=DR&eventid=1027450", "https://fews.net/east-africa", "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=DR&eventid=1027465" ], "en": { "nazwa": "Agricultural drought in East Africa", "region": "East Africa, Horn of Africa", "kontekst": "After a poor March-May 2026 rainy season, June-September rainfall in central and northeastern Ethiopia, eastern South Sudan and Sudan is below average according to FEWS NET, and in parts of the region June was among the driest on record.", "opis": "GDACS maintains an orange agricultural drought alert over about 753,000 km2 in eight countries, with anomalies typical of severe to extreme events. The drought deepens conflict-driven food crises: FEWS NET expects widespread Crisis (IPC Phase 3) or worse outcomes and a credible risk of Famine in parts of Sudan, South Sudan and Somalia. Above-average October-December rainfall is forecast for Somalia, Kenya and Uganda.", "strony": [] } }, { "id": "cam-drought-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "susza", "nazwa": "Susza w Ameryce Środkowej w okresie El Niño", "region": "Ameryka Środkowa", "lat": 14.5, "lon": -87.5, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 2, "trend": "eskalacja", "od": "2026-04", "kraje_obszar": [ "Guatemala", "Honduras", "El Salvador", "Nicaragua", "Belize", "Mexico", "Cuba", "Bahamas" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Silny El Niño, który według WMO do lutego 2027 roku jest niemal pewny, przynosi opady poniżej średniej i wysokie temperatury w Suchym Korytarzu Ameryki Środkowej, gdzie gospodarstwa mają za sobą kolejne lata strat w uprawach.", "opis": "GDACS utrzymuje od kwietnia 2026 roku pomarańczowy alert suszy rolniczej w ośmiu krajach regionu. FEWS NET wskazuje na utrzymujący się poziom kryzysowy braku bezpieczeństwa żywnościowego w Suchym Korytarzu i w wyżynnej części Gwatemali oraz ryzyko dalszego spadku zbiorów. IFRC uruchomiła w sierpniu i wrześniu 2026 roku fundusze DREF na suszę w Hondurasie.", "sektory": [ "zywnosc", "woda", "srodki_do_zycia" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": null, "stan_na": "2026-09", "zrodlo": "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=DR&eventid=1027449", "uwagi": "Brak liczby osób dotkniętych. IFRC DREF MDRHN028 (83 669 USD) i MDRHN029 (działania wyprzedzające, 856 325 USD, cel 10 tys. osób)." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=DR&eventid=1027449", "https://fews.net/latin-america-and-caribbean", "https://wmo.int/news/media-centre/el-nino-set-become-very-strong-raising-risks-of-extreme-weather-2027" ], "en": { "nazwa": "Drought in Central America during El Niño", "region": "Central America", "kontekst": "A strong El Niño, which WMO says is almost certain to last until February 2027, brings below-average rainfall and high temperatures to Central America's Dry Corridor, where households have suffered several years of crop losses.", "opis": "Since April 2026 GDACS has maintained an orange agricultural drought alert in eight countries of the region. FEWS NET reports persistent Crisis-level food insecurity in the Dry Corridor and the Guatemalan highlands and a risk of further harvest losses. In August and September 2026 the IFRC released DREF funding for drought in Honduras.", "strony": [] } }, { "id": "med-wildfires-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "pozar", "nazwa": "Pożary lasów w basenie Morza Śródziemnego", "region": "Europa Południowa, Afryka Północna", "lat": 40.36, "lon": -4.54, "wspolrzedne": "ze_zrodla", "skala": 2, "trend": "deeskalacja", "od": "2026-06", "kraje_obszar": [ "Spain", "Portugal", "France", "Greece", "Serbia", "Tunisia", "Algeria" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Rekordowe upały i susza latem 2026 roku sprzyjały dużym pożarom od Półwyspu Iberyjskiego po Bałkany i Maghreb.", "opis": "GDACS odnotował kilkanaście pożarów o pomarańczowym alercie, w tym pożar w środkowej Hiszpanii w lipcu (ok. 66 tys. ha, ponad 20 tys. mieszkańców na obszarze spalonym) oraz duże pożary w Portugalii, Grecji i Serbii. W Algierii w dwóch falach pożarów w lipcu i sierpniu zginęło 18 osób, a w Tunezji przy temperaturach bliskich 50 st. C spłonęło ok. 12 tys. ha. IFRC uruchomiła fundusze DREF dla obu krajów.", "sektory": [ "schronienie", "zdrowie", "srodki_do_zycia" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": 18, "stan_na": "2026-08", "zrodlo": "https://go.ifrc.org/emergencies/8027", "zrodla_liczb": { "ofiary_smiertelne": { "url": "https://go.ifrc.org/emergencies/8027", "stan_na": "2026-08", "uwaga": "Tylko Algieria (IFRC GO). Brak łącznej liczby ofiar dla regionu." } }, "uwagi": "Tunezja: 41 479 osób dotkniętych (IFRC GO, zdarzenie 8038). Hiszpania: 66 098 ha, 20 200 osób na obszarze spalonym (GDACS WF 1029643)." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=WF&eventid=1029643", "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=WF&eventid=1029987", "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=WF&eventid=1029260", "https://go.ifrc.org/emergencies/8038", "https://go.ifrc.org/emergencies/8027" ], "en": { "nazwa": "Wildfires in the Mediterranean basin", "region": "Southern Europe, North Africa", "kontekst": "Record heat and drought in summer 2026 favoured large wildfires from the Iberian Peninsula to the Balkans and the Maghreb.", "opis": "GDACS recorded more than a dozen orange-alert fires, including a July fire in central Spain (about 66,000 ha, more than 20,000 residents in the burned area) and large fires in Portugal, Greece and Serbia. In Algeria 18 people died in two waves of fires in July and August, and in Tunisia about 12,000 ha burned at temperatures close to 50 degrees C. The IFRC released DREF funding for both countries.", "strony": [] } }, { "id": "eur-heatwave-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "fala_upalow", "nazwa": "Fale upałów w Europie latem 2026", "region": "Europa", "lat": 47.5, "lon": 10, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 3, "trend": "deeskalacja", "od": "2026-05", "kraje_obszar": [ "Germany", "France", "Spain", "Italy", "United Kingdom", "Belgium", "Netherlands", "Poland", "Hungary", "Austria", "Czechia", "Switzerland" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Od końca maja 2026 roku kolejne fale upałów objęły ponad 18 krajów Europy, z rekordami temperatur m.in. we Francji, Niemczech, na Węgrzech i we Włoszech.", "opis": "Według zestawienia krajowych szacunków nadmiarowej umieralności fale upałów mogły spowodować łącznie ok. 36 tys. zgonów, najwięcej w Niemczech i we Francji. Upały towarzyszyły susza i rekordowo niskie stany Renu, Dunaju i Łaby oraz przerwy w dostawach prądu. World Weather Attribution oceniła zdarzenie jako najsilniejszą falę upałów zarejestrowaną w badanym regionie.", "sektory": [ "zdrowie", "woda" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": 36210, "stan_na": "2026-08-27", "zrodlo": "https://en.wikipedia.org/wiki/2026_European_heatwaves", "zrodla_liczb": { "ofiary_smiertelne": { "url": "https://en.wikipedia.org/wiki/2026_European_heatwaves", "stan_na": "2026-08-27", "uwaga": "Suma szacunków nadmiarowej umieralności z różnych krajów i metod (np. RKI dla Niemiec), zestawiona przez Wikipedię. Wymaga weryfikacji w źródłach krajowych." } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://en.wikipedia.org/wiki/2026_European_heatwaves", "https://www.worldweatherattribution.org/" ], "en": { "nazwa": "Heatwaves in Europe in summer 2026", "region": "Europe", "kontekst": "Since late May 2026 successive heatwaves have affected more than 18 European countries, with temperature records in France, Germany, Hungary and Italy, among others.", "opis": "According to a compilation of national excess mortality estimates, the heatwaves may have caused about 36,000 deaths in total, most of them in Germany and France. The heat was accompanied by drought, record-low levels of the Rhine, Danube and Elbe, and power outages. World Weather Attribution assessed the event as the most severe heatwave recorded in the region studied.", "strony": [] } }, { "id": "idn-krakatau-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "wulkan", "nazwa": "Erupcja Anak Krakatau (Cieśnina Sundajska) 2026", "region": "Azja Południowo-Wschodnia", "lat": -6.1, "lon": 105.42, "wspolrzedne": "ze_zrodla", "skala": 2, "trend": "ryzyko", "od": "2026-09", "kraje_obszar": [ "Indonesia" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Aktywność wulkanu w Cieśninie Sundajskiej rośnie od lipca 2026 roku, a 4-6 września erupcja trwała około 25 godzin.", "opis": "Popiół opadł na prowincje Lampung, Banten, Jawę Zachodnią i Dżakartę; IFRC podaje ponad 1 mln osób dotkniętych opadem popiołu, bez ofiar i zniszczeń budynków. Kilka lotnisk zamknięto, a dziesiątki tysięcy podróżnych utknęło. Wulkan pozostaje na III poziomie alertu, obowiązuje strefa 3 km od krateru.", "sektory": [ "zdrowie", "logistyka" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 1077664, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": 0, "stan_na": "2026-09", "zrodlo": "https://go.ifrc.org/emergencies/8080", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://go.ifrc.org/emergencies/8080", "stan_na": "2026-09", "uwaga": "Osoby dotknięte opadem popiołu (269 416 gospodarstw domowych) wg IFRC GO; bez ofiar i zniszczeń. Skala 2 mimo liczby, bo GDACS ocenia, że pomoc zewnętrzna jest mało prawdopodobna." } } }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://go.ifrc.org/emergencies/8080", "https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=VO&eventid=1000148", "https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2026/09/09/indonesia039s-anak-krakatau-erupts-again-ash-spreads-over-part-of-lampung-bay" ], "en": { "nazwa": "Anak Krakatau eruption (Sunda Strait) 2026", "region": "Southeast Asia", "kontekst": "Activity at the volcano in the Sunda Strait has been rising since July 2026, and on 4-6 September an eruption lasted about 25 hours.", "opis": "Ash fell on Lampung, Banten, West Java and Jakarta; the IFRC reports more than 1 million people affected by ashfall, with no casualties or building damage. Several airports closed and tens of thousands of travellers were stranded. The volcano remains at alert level III, with a 3 km exclusion zone around the crater.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Nazwa poprawiona 27.09.2026: wybucha Anak Krakatau (The Star, 9.09.2026). IFRC GO (zdarzenie 8080) nazywa je \"Mt. Krakatau\" i ma dwa raporty PMI, bez DREF ani apelu." }, { "id": "zw-vaquita", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "wyginiecie", "nazwa": "Wakita na skraju wyginięcia w Zatoce Kalifornijskiej", "region": "Ameryka Północna, Zatoka Kalifornijska", "lat": 31, "lon": -114.6, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 5, "trend": "stabilny", "od": "1996", "kraje_obszar": [ "Mexico" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Jedyne miejsce występowania wakity to północna część Zatoki Kalifornijskiej, gdzie trwają nielegalne połowy sieciami skrzelowymi na totoabę.", "opis": "Badanie akustyczne i wizualne z 2025 roku wskazało z prawdopodobieństwem 67 procent od 7 do 10 osobników w obszarze badań, w tym co najmniej jedno lub dwa młode. Liczebność pozostaje stabilna względem 2023 i 2024 roku, a liczba łodzi w Strefie Zerowej Tolerancji spadła o ponad 90 procent dzięki blokom betonowym z hakami i patrolom marynarki Meksyku. Naukowcy wskazują, że obszar na północny zachód od strefy nadal nie jest chroniony, a Sea Shepherd w lutym 2026 roku usuwał tam nielegalne sieci.", "sektory": [ "siedlisko", "antyklusownictwo" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Wakita", "lac": "Phocoena sinus", "status_iucn": "CR", "populacja": "7-10 osobników (prawdopodobieństwo 67 procent)", "rok": 2025, "zrodlo": "https://iucn-csg.org/wp-content/uploads/2025/11/Report-vaquita-acoustic-and-visual-survey-2025-EN-Nov-11-clean-FINAL.pdf" } ], "zagrozenia": [ "przyłów w sieciach skrzelowych", "nielegalne połowy totoaby", "bardzo mała liczebność populacji" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://seashepherd.org/2025/10/28/results-of-the-2025-vaquita-monitoring-effort/", "https://iucn-csg.org/wp-content/uploads/2025/11/Report-vaquita-acoustic-and-visual-survey-2025-EN-Nov-11-clean-FINAL.pdf", "https://seashepherd.org/2026/02/26/572-marine-animals-freed-from-illegal-nets/", "https://www.iucnredlist.org/species/17028/50370296" ], "en": { "nazwa": "Vaquita on the brink of extinction in the Gulf of California", "region": "North America, Gulf of California", "kontekst": "The vaquita lives only in the northern Gulf of California, where illegal gillnet fishing for totoaba continues.", "opis": "The 2025 acoustic and visual survey estimated, with 67 percent probability, 7 to 10 individuals in the study area, including at least one or two calves. Numbers are stable compared with 2023 and 2024, and fishing boats in the Zero Tolerance Area fell by more than 90 percent thanks to concrete blocks with hooks and Mexican Navy patrols. Scientists note the area northwest of the zone remains unprotected, and Sea Shepherd removed illegal nets in the Upper Gulf in February 2026.", "strony": [] } }, { "id": "zw-nwr-rhino", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "wyginiecie", "nazwa": "Ostatnie dwa nosorożce białe północne w Ol Pejeta", "region": "Afryka Wschodnia, Kenia", "lat": 0.02, "lon": 36.93, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 5, "trend": "stabilny", "od": "2018", "kraje_obszar": [ "Kenya" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "W rezerwacie Ol Pejeta żyją dwie ostatnie samice podgatunku, Najin i Fatu, a jego przetrwanie zależy od technik rozrodu wspomaganego.", "opis": "Konsorcjum BioRescue uzyskało do kwietnia 2026 roku 39 czystych zarodków nosorożca białego północnego, w tym nowy zarodek z komórek jajowych Fatu. W drugiej połowie 2025 roku przeprowadzono trzy transfery zarodków do samic nosorożca białego południowego, ale żaden nie doprowadził do trwałej ciąży. Do rezerwatu wprowadzono dwie kolejne samice jako potencjalne matki zastępcze.", "sektory": [ "weterynaria", "antyklusownictwo" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Nosorożec biały północny", "lac": "Ceratotherium simum cottoni", "status_iucn": "CR", "populacja": "2 osobniki (samice)", "rok": 2026, "zrodlo": "https://www.olpejetaconservancy.org/2026/04/22/new-embryo-boosts-survival-chances-for-the-northern-white-rhino/" } ], "zagrozenia": [ "brak samców zdolnych do rozrodu", "historyczne kłusownictwo dla rogu", "eksperymentalny charakter in vitro" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.olpejetaconservancy.org/2026/04/22/new-embryo-boosts-survival-chances-for-the-northern-white-rhino/", "https://www.izw-berlin.de/en/press-release/new-embryo-boosts-survival-chances-for-the-northern-white-rhino.html", "https://www.iucnredlist.org/species/4183/10575517" ], "en": { "nazwa": "The last two northern white rhinos at Ol Pejeta", "region": "East Africa, Kenya", "kontekst": "The last two females of the subspecies, Najin and Fatu, live at Ol Pejeta Conservancy, and its survival depends on assisted reproduction.", "opis": "By April 2026 the BioRescue consortium had produced 39 pure northern white rhino embryos, including a new embryo from Fatu's egg cells. Three embryo transfers into southern white rhino surrogates in the second half of 2025 did not result in a lasting pregnancy. Two more females were introduced as potential surrogates.", "strony": [] } }, { "id": "zw-virunga-gorillas", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "klusownictwo", "nazwa": "Goryle w strefie konfliktu we wschodniej DRK", "region": "Afryka Środkowa, Kiwu Północne i Południowe", "lat": -1.4, "lon": 29.5, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "eskalacja", "od": "2025-01", "kraje_obszar": [ "Dem. Rep. Congo", "Rwanda", "Uganda" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Park Narodowy Wirunga i lasy wokół Kahuzi-Biega leżą na obszarze walk M23 i innych grup zbrojnych, a w 2026 roku doszła epidemia eboli.", "opis": "Po zajęciu Gomy przez M23 w styczniu 2025 roku część rodzin goryli pozostawała bez ochrony strażników, a organizacje odnotowują wzrost kłusownictwa w Kiwu Północnym i Południowym. W 2026 roku park utworzył punkty kontroli sanitarnej w związku z epidemią eboli, ogłoszoną przez WHO w maju 2026 roku stanem zagrożenia zdrowia publicznego; dyrektor parku podał, że w ciągu dwóch tygodni zginęło czterech pracowników. Goryl nizinny wschodni stracił według badań z 2016 roku około 77 procent liczebności w ciągu jednego pokolenia.", "sektory": [ "antyklusownictwo", "weterynaria", "siedlisko", "zdrowie" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Goryl górski", "lac": "Gorilla beringei beringei", "status_iucn": "EN", "populacja": "ponad 1200 osobników na świecie, około jedna trzecia w Parku Wirunga", "rok": 2026, "zrodlo": "https://www.kbia.org/2026-06-06/a-park-famed-for-rare-gorillas-gears-up-to-fight-ebola-and-protect-its-primates" }, { "nazwa": "Goryl nizinny wschodni", "lac": "Gorilla beringei graueri", "status_iucn": "CR", "populacja": "ok. 3800 osobników (95% CI 1280-9050)", "rok": 2016, "zrodlo": "https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.0162697" } ], "zagrozenia": [ "konflikt zbrojny i wycofanie strażników", "kłusownictwo", "ryzyko zakażenia ebolą i innymi chorobami ludzi", "nielegalne górnictwo i wylesianie" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://gorillas.org/conflict-in-eastern-drc/", "https://www.aljazeera.com/news/2026/8/2/how-virunga-park-protects-people-and-gorillas-from-ebola-in-eastern-drc", "https://www.kbia.org/2026-06-06/a-park-famed-for-rare-gorillas-gears-up-to-fight-ebola-and-protect-its-primates", "https://news.mongabay.com/2025/04/poaching-intensifies-in-m23-occupied-areas-of-virunga-national-park/", "https://www.iucnredlist.org/species/39999/17989719", "https://www.worldwildlife.org/species/eastern-lowland-gorilla" ], "en": { "nazwa": "Gorillas in the conflict zone of eastern DR Congo", "region": "Central Africa, North and South Kivu", "kontekst": "Virunga National Park and the forests around Kahuzi-Biega lie in areas contested by M23 and other armed groups, and an Ebola epidemic added to the risk in 2026.", "opis": "After M23 captured Goma in January 2025, some gorilla families were left without ranger protection, and organisations report increased poaching in North and South Kivu. In 2026 the park set up health checkpoints in response to an Ebola epidemic that WHO declared a public health emergency in May 2026; the park director said four staff members were killed within two weeks. A 2016 study estimated that Grauer's gorilla lost about 77 percent of its population within one generation.", "strony": [] } }, { "id": "zw-pangolins", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "klusownictwo", "nazwa": "Przemyt łuskowców z Afryki do Azji", "region": "Afryka Zachodnia i Środkowa, Azja Wschodnia", "lat": 6.45, "lon": 3.4, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "stabilny", "od": "2016", "kraje_obszar": [ "Nigeria", "Cameroon", "Congo", "Mozambique", "China", "Vietnam" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Łuskowce są najczęściej przemycanymi dzikimi ssakami, a Nigeria jest głównym węzłem wywozu łusek do Chin i Wietnamu.", "opis": "Raport CITES i IUCN z sierpnia 2025 roku opisuje 2222 zajęcia łuskowców lub ich części w 49 krajach w latach 2016-2024, obejmujące szacunkowo 553 042 zwierzęta, przy 178 szlakach przemytu. Łuski stanowiły 99 procent przejętych części, a najczęściej przemycanym gatunkiem pod względem liczby był łuskowiec białobrzuchy. Raport wskazuje na braki danych o populacjach i słabe raportowanie przez państwa strony CITES.", "sektory": [ "antyklusownictwo", "ratunek_zwierzat" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Łuskowiec białobrzuchy", "lac": "Phataginus tricuspis", "status_iucn": "EN", "populacja": null, "rok": null, "zrodlo": "https://www.iucnredlist.org/species/12767/123586469" }, { "nazwa": "Łuskowiec chiński", "lac": "Manis pentadactyla", "status_iucn": "CR", "populacja": null, "rok": null, "zrodlo": "https://iucn.org/press-release/202508/lack-data-and-reporting-gaps-hamper-global-efforts-protect-pangolins" }, { "nazwa": "Łuskowiec jawajski", "lac": "Manis javanica", "status_iucn": "CR", "populacja": null, "rok": null, "zrodlo": "https://iucn.org/press-release/202508/lack-data-and-reporting-gaps-hamper-global-efforts-protect-pangolins" } ], "zagrozenia": [ "przemyt łusek do medycyny tradycyjnej", "handel mięsem", "utrata siedliska", "brak danych o populacjach" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://iucn.org/press-release/202508/lack-data-and-reporting-gaps-hamper-global-efforts-protect-pangolins", "https://www.downtoearth.org.in/wildlife-biodiversity/world-pangolin-day-2026-500000-pangolins-seized-globally-between-2016-and-2024", "https://wildlifejustice.org/major-wildlife-trafficking-bust-in-nigeria-five-arrested-and-3-765-tonnes-of-pangolin-scales-seized-in-joint-ncs-wjc-operation/", "https://www.iucnredlist.org/species/12767/123586469" ], "en": { "nazwa": "Pangolin trafficking from Africa to Asia", "region": "West and Central Africa, East Asia", "kontekst": "Pangolins are the most trafficked wild mammals, and Nigeria is the main export hub for scales bound for China and Vietnam.", "opis": "A CITES and IUCN report from August 2025 documents 2,222 seizures of pangolins or their parts in 49 countries between 2016 and 2024, involving an estimated 553,042 animals along 178 trafficking routes. Scales made up 99 percent of seized parts, and the white-bellied pangolin was the most trafficked species by number. The report points to missing population data and weak reporting by CITES parties.", "strony": [] } }, { "id": "zw-forest-elephants", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "klusownictwo", "nazwa": "Kłusownictwo na słonie leśne w Afryce Środkowej", "region": "Afryka Środkowa, Basen Konga", "lat": -0.8, "lon": 11.6, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 3, "trend": "deeskalacja", "od": "2021", "kraje_obszar": [ "Gabon", "Congo", "Cameroon", "Dem. Rep. Congo", "Central African Rep.", "Burkina Faso" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Afryka Środkowa skupia około 95 procent słoni leśnych i ma jeden z najwyższych wskaźników nielegalnie zabitych słoni w programie CITES MIKE.", "opis": "Raport o stanie słonia leśnego przedstawiony na CITES CoP20 w listopadzie 2025 roku szacuje populację na około 135 690 osobników, z czego 66 procent żyje w Gabonie. Rezerwat Okapi w DRK i kompleks W-Arly-Pendjari straciły łącznie około 7000 słoni. Według analizy MIKE udział nielegalnie zabitych słoni w Afryce Środkowej wyniósł 0,58 w 2023 roku i pozostaje wysoki mimo spadku od 2019 roku.", "sektory": [ "antyklusownictwo", "siedlisko" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Słoń leśny", "lac": "Loxodonta cyclotis", "status_iucn": "CR", "populacja": "ok. 135 690 osobników oraz 7728-10 990 na obszarach badanych niesystematycznie", "rok": 2024, "zrodlo": "https://iucn.org/press-release/202511/dna-methods-help-uncover-further-african-forest-elephants-species-remains" } ], "zagrozenia": [ "kłusownictwo dla kości słoniowej", "rozwój górnictwa i dróg", "plantacje palmy olejowej", "fragmentacja siedliska" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://iucn.org/press-release/202511/dna-methods-help-uncover-further-african-forest-elephants-species-remains", "https://cites.org/sites/default/files/documents/E-SC78-65-01_1.pdf", "https://news.mongabay.com/2026/01/poaching-down-but-threats-remain-for-forest-elephants-recent-population-assessment-finds/", "https://www.iucnredlist.org/species/pdf/204404464" ], "en": { "nazwa": "Poaching of forest elephants in Central Africa", "region": "Central Africa, Congo Basin", "kontekst": "Central Africa holds about 95 percent of forest elephants and has one of the highest proportions of illegally killed elephants in the CITES MIKE programme.", "opis": "The forest elephant status report presented at CITES CoP20 in November 2025 estimates about 135,690 animals, 66 percent of them in Gabon. The Okapi Wildlife Reserve in DR Congo and the W-Arly-Pendjari complex together lost about 7,000 elephants. According to MIKE analysis, the proportion of illegally killed elephants in Central Africa was 0.58 in 2023 and remains high despite a decline since 2019.", "strony": [] } }, { "id": "zw-tapanuli-orangutan", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "utrata_siedliska", "nazwa": "Orangutan tapanuli po powodziach na Sumatrze", "region": "Azja Południowo-Wschodnia, Sumatra Północna", "lat": 1.6, "lon": 99.1, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 4, "trend": "eskalacja", "od": "2025-12", "kraje_obszar": [ "Indonesia" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Cały gatunek żyje w ekosystemie Batang Toru, gdzie osuwiska po burzach cyklonowych z grudnia 2025 roku zniszczyły część lasu.", "opis": "Szacuje się, że żyje 577-760 orangutanów tapanuli, a osuwiska zniszczyły od 4800 do 7200 hektarów lasu w zachodniej części Batang Toru. Naukowcy szacują, że mogło zginąć około 35 osobników, czyli około 4 procent populacji, i stracili kontakt z 10 monitorowanymi zwierzętami. Dodatkowym zagrożeniem są plany zagospodarowania przestrzennego, projekt elektrowni wodnej i wydobycie złota.", "sektory": [ "siedlisko" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Orangutan tapanuli", "lac": "Pongo tapanuliensis", "status_iucn": "CR", "populacja": "577-760 osobników", "rok": 2025, "zrodlo": "https://news.mongabay.com/2025/12/sumatran-flood-disaster-may-have-wiped-out-key-tapanuli-orangutan-population/" } ], "zagrozenia": [ "osuwiska i powodzie", "utrata i fragmentacja lasu", "projekt elektrowni wodnej", "wydobycie złota", "konflikty z ludźmi i polowania" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://news.mongabay.com/2025/12/sumatran-flood-disaster-may-have-wiped-out-key-tapanuli-orangutan-population/", "https://news.mongabay.com/2025/12/tapanuli-orangutan-devastated-by-cyclone-now-faces-habitat-loss-under-zoning-plans/", "https://www.orangutanrepublik.org/weblog/2025/12/14/floods-impact-critically-endangered-tapanuli-orangutans/", "https://www.iucnredlist.org/species/120588639/120588662" ], "en": { "nazwa": "Tapanuli orangutan after the Sumatra floods", "region": "Southeast Asia, North Sumatra", "kontekst": "The entire species lives in the Batang Toru ecosystem, where landslides after cyclone-driven storms in December 2025 destroyed part of the forest.", "opis": "An estimated 577-760 Tapanuli orangutans remain, and landslides destroyed 4,800 to 7,200 hectares of forest in western Batang Toru. Scientists estimate about 35 individuals, around 4 percent of the population, may have died, and contact was lost with 10 monitored animals. Zoning plans, a hydropower project and gold mining add further pressure.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Do przeglądu: badanie z czerwca 2026 szacuje 58 zabitych osobników i 8300 ha zniszczonego lasu, rekord podaje ok. 35 (zgłoszenie badacza 25.09.2026, źródło w research/azja-oceania.json)." }, { "id": "zw-koala", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "utrata_siedliska", "nazwa": "Koala zagrożona we wschodniej Australii", "region": "Australia i Oceania, Queensland, Nowa Południowa Walia, ACT", "lat": -28.5, "lon": 152, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 2, "trend": "stabilny", "od": "2022", "kraje_obszar": [ "Australia" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Od 2022 roku populacja koali w Queensland, Nowej Południowej Walii i ACT ma w prawie australijskim (EPBC) status gatunku zagrożonego (Endangered).", "opis": "Krajowy program monitoringu koali szacuje populację objętą ochroną w Queensland, NSW i ACT na 86 000-176 000 osobników według modelu skorygowanego z 2023 roku, a całą populację krajową na 287 830-628 010. Wcześniejsze dane wskazywały na spadek o 57 procent w ciągu 20 lat w tych stanach. Organizacje przyrodnicze podkreślają, że wyższe szacunki wynikają z lepszych metod liczenia, a nie ze wzrostu populacji.", "sektory": [ "siedlisko", "weterynaria" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Koala", "lac": "Phascolarctos cinereus", "status_iucn": "VU", "populacja": "86 000-176 000 osobników w populacji objętej statusem EN w Queensland, NSW i ACT", "rok": 2023, "zrodlo": "https://www.dcceew.gov.au/environment/biodiversity/threatened/species/koalas/national-koala-monitoring-program" } ], "zagrozenia": [ "wycinka i fragmentacja siedliska", "choroby", "kolizje z pojazdami", "ataki psów", "pożary buszu" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.dcceew.gov.au/environment/biodiversity/threatened/species/koalas/national-koala-monitoring-program", "https://hsi.org.au/blog/new-koala-population-estimates-offer-hope-not-complacency/", "https://www.iucnredlist.org/species/16892/166496779" ], "en": { "nazwa": "Endangered koalas in eastern Australia", "region": "Australia and Oceania, Queensland, New South Wales, ACT", "kontekst": "Since 2022 the koala population of Queensland, New South Wales and the ACT has been listed as Endangered under Australia's EPBC Act.", "opis": "The National Koala Monitoring Program estimates the listed population in Queensland, NSW and the ACT at 86,000-176,000 animals under the adjusted 2023 model, and the national population at 287,830-628,010. Earlier data showed a 57 percent decline over 20 years in these states. Conservation groups stress that higher estimates reflect better counting methods rather than population growth.", "strony": [] } }, { "id": "zw-gbr-bleaching", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "utrata_siedliska", "nazwa": "Bielenie Wielkiej Rafy Koralowej", "region": "Australia i Oceania, Morze Koralowe", "lat": -18.3, "lon": 147.7, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "ryzyko", "od": "2016", "kraje_obszar": [ "Australia" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Między 2016 a 2025 rokiem na Wielkiej Rafie Koralowej doszło do sześciu masowych bieleń koralowców, wywołanych falami upałów morskich.", "opis": "Raport AIMS z sierpnia 2026 roku podaje pokrycie koralem 35,1 procent w części północnej, 31,6 procent w centralnej i 26,4 procent w południowej, gdzie nastąpił spadek. Monsun pod koniec lata 2025/26 ograniczył bielenie i nie doszło do kolejnego masowego bielenia, ale szybko rosnące koralowce Acropora pozostają wrażliwe. W części północnej trwa piąta fala inwazji rozgwiazdy Acanthaster.", "sektory": [ "siedlisko" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Koralowce rafotwórcze z rodzaju Acropora", "lac": "Acropora spp.", "status_iucn": null, "populacja": null, "rok": null, "zrodlo": "https://www.aims.gov.au/information-centre/news-and-stories/relief-recovering-reef-monsoon-cools-waters" } ], "zagrozenia": [ "morskie fale upałów i bielenie", "inwazje rozgwiazdy Acanthaster", "bielenie na większych głębokościach", "cyklony" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.aims.gov.au/information-centre/news-and-stories/relief-recovering-reef-monsoon-cools-waters", "https://www.aims.gov.au/monitoring-great-barrier-reef/gbr-condition-summary-2025-26", "https://wwf.org.au/news/2025/mass-coral-mortality-on-the-great-barrier-reef/" ], "en": { "nazwa": "Bleaching of the Great Barrier Reef", "region": "Australia and Oceania, Coral Sea", "kontekst": "Between 2016 and 2025 the Great Barrier Reef experienced six mass coral bleaching events driven by marine heatwaves.", "opis": "The AIMS report from August 2026 gives coral cover of 35.1 percent in the northern region, 31.6 percent in the central region and 26.4 percent in the southern region, where it declined. A late summer monsoon in 2025/26 limited bleaching and there was no repeat mass bleaching, but fast-growing Acropora corals remain vulnerable. A fifth wave of crown-of-thorns starfish outbreaks continues in the north.", "strony": [] } }, { "id": "zw-ukraine-animals", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "zwierzeta_w_kryzysie", "nazwa": "Zwierzęta w strefie wojny w Ukrainie", "region": "Europa Wschodnia, obwody doniecki, dniepropietrowski i zaporoski", "lat": 48.2, "lon": 36.8, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "stabilny", "od": "2022-02", "kraje_obszar": [ "Ukraine" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "W pobliżu linii frontu pozostają zwierzęta domowe, gospodarskie i z ogrodów zoologicznych, które organizacje ewakuują i dokarmiają od 2022 roku.", "opis": "UAnimals podaje, że od początku pełnoskalowej wojny uratowała 11 139 zwierząt, w tym 7210 ewakuowanych, głównie z obwodów donieckiego, dniepropietrowskiego i zaporoskiego. W lipcu i sierpniu 2026 roku organizacja pomogła ponad 17 000 zwierząt w ramach ewakuacji, sterylizacji i pomocy humanitarnej, a przyjmowanie nowych zgłoszeń ewakuacji czasowo wstrzymała z powodu dużego zapotrzebowania. FOUR PAWS dostarczyła od 2022 roku ponad 176 ton karmy dla ponad 100 schronisk i opiekuje się 36 niedźwiedziami w sanktuarium Domażyr.", "sektory": [ "ratunek_zwierzat", "weterynaria", "logistyka" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "zwierzeta_dotkniete": 11139, "opis_liczby": "zwierzęta uratowane przez UAnimals od 2022 roku", "stan_na": "2026-09", "zrodlo": "https://uanimals.org/en/evacuation/" }, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Pies domowy", "lac": "Canis familiaris", "status_iucn": null, "populacja": null, "rok": null, "zrodlo": "https://uanimals.org/en/evacuation/" }, { "nazwa": "Kot domowy", "lac": "Felis catus", "status_iucn": null, "populacja": null, "rok": null, "zrodlo": "https://uanimals.org/en/evacuation/" }, { "nazwa": "Niedźwiedź brunatny (w niewoli)", "lac": "Ursus arctos", "status_iucn": "LC", "populacja": "36 osobników w sanktuarium Domażyr", "rok": null, "zrodlo": "https://www.fourpawsusa.org/campaigns-topics/topics/support-ukraine" } ], "zagrozenia": [ "ostrzał i zniszczenie schronisk", "porzucenie przy ewakuacji ludzi", "brak karmy i opieki weterynaryjnej", "zaminowane tereny" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://uanimals.org/en/evacuation/", "https://www.fourpawsusa.org/campaigns-topics/topics/support-ukraine", "https://www.bearsanctuary-domazhyr.org/ukraine-war-situation-and-support-for-animals-1", "https://www.pravda.com.ua/eng/news/2026/04/06/8028981/" ], "en": { "nazwa": "Animals in the war zone in Ukraine", "region": "Eastern Europe, Donetsk, Dnipropetrovsk and Zaporizhzhia oblasts", "kontekst": "Pets, livestock and zoo animals remain near the front line, and organisations have been evacuating and feeding them since 2022.", "opis": "UAnimals reports it has rescued 11,139 animals since the full-scale invasion began, including 7,210 evacuated, mainly from Donetsk, Dnipropetrovsk and Zaporizhzhia oblasts. In July and August 2026 it helped more than 17,000 animals through evacuation, sterilisation and humanitarian aid, and temporarily paused new evacuation requests due to high demand. Since 2022 FOUR PAWS has delivered more than 176 tonnes of pet food to over 100 shelters and cares for 36 bears at the Domazhyr sanctuary.", "strony": [] } }, { "id": "zw-gaza-animals", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "zwierzeta_w_kryzysie", "nazwa": "Zwierzęta gospodarskie i domowe w Strefie Gazy", "region": "Bliski Wschód, Strefa Gazy", "lat": 31.42, "lon": 34.35, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "deeskalacja", "od": "2023-10", "kraje_obszar": [ "Palestine" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Wojna od października 2023 roku zniszczyła większość hodowli w Strefie Gazy i pozbawiła zwierzęta paszy, wody i opieki weterynaryjnej.", "opis": "FAO podało w czerwcu 2026 roku, że między październikiem 2025 a kwietniem 2026 roku liczba owiec wzrosła o 33 procent, a kóz o 8 procent, co jest pierwszym wzrostem od października 2023 roku; organizacja dostarcza około 600 ton paszy miesięcznie i wsparła ponad 5000 gospodarstw hodowlanych. Jedyne schronisko Sulala w Deir al-Balah opiekowało się w grudniu 2025 roku około 70 psami i 50 kotami przy braku leków i karmy. Zoo w Rafah wznowiło działalność w marcu 2026 roku po utracie części zwierząt, w tym trzech lwów.", "sektory": [ "ratunek_zwierzat", "weterynaria", "srodki_do_zycia" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Owca domowa", "lac": "Ovis aries", "status_iucn": null, "populacja": null, "rok": null, "zrodlo": "https://www.fao.org/newsroom/detail/gaza-strip-s-agriculture-and-livestock-sectors-show-early-signs-of-recovery-amid-widespread-destruction/en" }, { "nazwa": "Koza domowa", "lac": "Capra hircus", "status_iucn": null, "populacja": null, "rok": null, "zrodlo": "https://www.fao.org/newsroom/detail/gaza-strip-s-agriculture-and-livestock-sectors-show-early-signs-of-recovery-amid-widespread-destruction/en" }, { "nazwa": "Pies domowy", "lac": "Canis familiaris", "status_iucn": null, "populacja": "ok. 70 osobników w schronisku Sulala", "rok": 2025, "zrodlo": "https://www.nbcnews.com/world/gaza/gazas-animal-shelter-workers-share-food-hungry-dogs-cats-rcna251111" }, { "nazwa": "Kot domowy", "lac": "Felis catus", "status_iucn": null, "populacja": "ok. 50 osobników w schronisku Sulala", "rok": 2025, "zrodlo": "https://www.nbcnews.com/world/gaza/gazas-animal-shelter-workers-share-food-hungry-dogs-cats-rcna251111" } ], "zagrozenia": [ "brak paszy i wody", "zniszczenie gospodarstw hodowlanych", "brak leków weterynaryjnych", "choroby zakaźne psów i kotów" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.fao.org/newsroom/detail/gaza-strip-s-agriculture-and-livestock-sectors-show-early-signs-of-recovery-amid-widespread-destruction/en", "https://www.nbcnews.com/world/gaza/gazas-animal-shelter-workers-share-food-hungry-dogs-cats-rcna251111", "https://progressive.org/latest/on-the-coast-of-gaza-a-zoo-reopens-its-doors-nassar-20260526/", "https://www.fao.org/in-focus/gaza/en" ], "en": { "nazwa": "Livestock and companion animals in the Gaza Strip", "region": "Middle East, Gaza Strip", "kontekst": "The war since October 2023 has destroyed most livestock farming in Gaza and cut animals off from feed, water and veterinary care.", "opis": "FAO reported in June 2026 that between October 2025 and April 2026 sheep numbers rose by 33 percent and goat numbers by 8 percent, the first increase since October 2023; it delivers about 600 tonnes of feed per month and has supported more than 5,000 livestock-keeping households. Sulala, the only animal shelter, cared for about 70 dogs and 50 cats in Deir al-Balah in December 2025 amid shortages of medicine and food. Rafah Zoo reopened in March 2026 after losing some animals, including three lions.", "strony": [] } }, { "id": "zw-saiga", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "utrata_siedliska", "nazwa": "Suhak stepowy: odbudowa populacji i odstrzał w Kazachstanie", "region": "Azja Środkowa, stepy Kazachstanu i Mongolii", "lat": 49.5, "lon": 50.5, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 2, "trend": "deeskalacja", "od": "2025-07", "kraje_obszar": [ "Kazakhstan", "Russia", "Mongolia", "Uzbekistan" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Po odbudowie populacji suhaka w Kazachstanie władze rozpoczęły w 2025 roku regulację liczebności z powodu konfliktów z rolnikami.", "opis": "Wiosenny spis z 2026 roku wykazał w Kazachstanie ponad 4,6 mln suhaków, w tym około 2,7 mln w populacji uralskiej; na początku XXI wieku było ich mniej niż 25 000. Od lipca do listopada 2025 roku odstrzelono około 196 000 zwierząt w ramach regulacji populacji. W Mongolii osobny podgatunek liczył w październiku 2024 roku 23 215 osobników, a zagrożeniem pozostają choroby, takie jak pomór małych przeżuwaczy, oraz zimy typu dzud.", "sektory": [ "siedlisko", "antyklusownictwo" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Suhak stepowy", "lac": "Saiga tatarica", "status_iucn": "NT", "populacja": "ponad 4,6 mln osobników w Kazachstanie", "rok": 2026, "zrodlo": "https://astanatimes.com/2026/06/kazakhstans-saiga-population-surpasses-4-6-million/" }, { "nazwa": "Suhak mongolski", "lac": "Saiga tatarica mongolica", "status_iucn": null, "populacja": "23 215 osobników", "rok": 2024, "zrodlo": "https://saiga-conservation.org/2025/01/23/mongolian-saiga-population-reaches-23215/" } ], "zagrozenia": [ "masowe choroby", "grodzenie granic i infrastruktura liniowa", "kłusownictwo dla rogów", "konflikt z rolnictwem", "odstrzał regulacyjny" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://astanatimes.com/2026/06/kazakhstans-saiga-population-surpasses-4-6-million/", "https://astanatimes.com/2025/12/kazakhstan-reports-record-saiga-numbers-advances-management-measures/", "https://newsroom.wcs.org/News-Releases/articleType/ArticleView/articleId/21627/Unprecedented-Conservation-Triumph-Saiga-Antelope-Reclassified-From-Critically-Endangered-to-Near-Threatened-in-the-IUCN-Red-List-of-Threatened-Species.aspx", "https://saiga-conservation.org/2025/01/23/mongolian-saiga-population-reaches-23215/" ], "en": { "nazwa": "Saiga antelope: recovery and culling in Kazakhstan", "region": "Central Asia, steppes of Kazakhstan and Mongolia", "kontekst": "After the saiga population recovered in Kazakhstan, authorities began population control in 2025 because of conflicts with farmers.", "opis": "The spring 2026 census counted more than 4.6 million saigas in Kazakhstan, about 2.7 million of them in the Ural population; in the early 2000s there were fewer than 25,000. About 196,000 animals were culled between July and November 2025 under population regulation. In Mongolia a separate subspecies numbered 23,215 in October 2024, and disease such as peste des petits ruminants and dzud winters remain threats.", "strony": [] } }, { "id": "zw-africa-vultures", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "klusownictwo", "nazwa": "Masowe zatrucia sępów w Afryce", "region": "Afryka Południowa, Wschodnia i Zachodnia", "lat": -24, "lon": 31.5, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "eskalacja", "od": "2025-05", "kraje_obszar": [ "South Africa", "Kenya", "Tanzania", "Burkina Faso" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Sępy giną masowo przy zatrutych padlinach, wykładanych przez kłusowników, w konfliktach z drapieżnikami albo w celu handlu częściami ciała.", "opis": "W maju 2025 roku w dwóch zatruciach w Parku Narodowym Krugera i rezerwacie Lionspruit zginęło 225 sępów, głównie sępów afrykańskich, a 83 uratowano. W styczniu 2026 roku w ekosystemie Amboseli zginęło 34 sępy i 6 lwów po zatruciu padliny krowy, a w Burkina Faso 22 sępy kapturowe zabite w celu handlu do praktyk mistycznych. Globalna populacja sępa kapturowego wynosi około 130 000 osobników i spadła o ponad 65 procent w czasie krótszym niż trzy pokolenia.", "sektory": [ "ratunek_zwierzat", "weterynaria", "antyklusownictwo" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "zwierzeta_dotkniete": 225, "opis_liczby": "sępy zabite w dwóch zatruciach w RPA w maju 2025 roku", "stan_na": "2025-05", "zrodlo": "https://peregrinefund.org/news/over-200-vultures-killed-mass-poisonings-south-africa-83-rescued-unprecedented-response" }, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Sęp afrykański", "lac": "Gyps africanus", "status_iucn": "CR", "populacja": null, "rok": null, "zrodlo": "https://peregrinefund.org/news/over-200-vultures-killed-mass-poisonings-south-africa-83-rescued-unprecedented-response" }, { "nazwa": "Sęp kapturowy", "lac": "Necrosyrtes monachus", "status_iucn": "CR", "populacja": "ok. 130 000 osobników", "rok": 2026, "zrodlo": "https://4vultures.org/blog/vultures-poisoned-in-africa-2026/" }, { "nazwa": "Sęp przylądkowy", "lac": "Gyps coprotheres", "status_iucn": "VU", "populacja": null, "rok": null, "zrodlo": "https://peregrinefund.org/news/over-200-vultures-killed-mass-poisonings-south-africa-83-rescued-unprecedented-response" }, { "nazwa": "Sęp uszaty", "lac": "Torgos tracheliotos", "status_iucn": "EN", "populacja": null, "rok": null, "zrodlo": "https://peregrinefund.org/news/over-200-vultures-killed-mass-poisonings-south-africa-83-rescued-unprecedented-response" } ], "zagrozenia": [ "zatrute padliny wykładane przez kłusowników", "zatrucia w odwecie za ataki drapieżników", "handel częściami ciała do praktyk wierzeniowych", "pestycydy rolnicze" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://peregrinefund.org/news/over-200-vultures-killed-mass-poisonings-south-africa-83-rescued-unprecedented-response", "https://4vultures.org/blog/vultures-poisoned-in-africa-2026/", "https://www.sanparks.org/news/84-cape-vultures-rescued-from-poisoning-in-the-kruger-national-park", "https://www.iucnredlist.org/species/22695185/118599398" ], "en": { "nazwa": "Mass poisonings of vultures in Africa", "region": "Southern, East and West Africa", "kontekst": "Vultures die in large numbers at poisoned carcasses laid by poachers, in retaliation against predators, or to supply trade in body parts.", "opis": "In May 2025 two poisonings in Kruger National Park and the Lionspruit reserve killed 225 vultures, mostly white-backed vultures, while 83 were rescued. In January 2026, 34 vultures and 6 lions died in the Amboseli ecosystem after a cow carcass was poisoned, and in Burkina Faso 22 hooded vultures were killed for trade linked to mystical practices. The global hooded vulture population is about 130,000 and has fallen by more than 65 percent in under three generations.", "strony": [] } }, { "id": "zw-amur-leopard", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "klusownictwo", "nazwa": "Lampart amurski na pograniczu Rosji i Chin", "region": "Azja Wschodnia, Kraj Nadmorski", "lat": 43.1, "lon": 131.3, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "deeskalacja", "od": "2015", "kraje_obszar": [ "Russia", "China" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Lampart amurski przetrwał tylko w lasach południowo-zachodniego Kraju Nadmorskiego i przyległych terenach Chin, gdzie w XX wieku spadł do kilkudziesięciu osobników.", "opis": "Według WCS populacja w Rosji liczyła w 2025 roku około 130 osobników, a w latach 2014-2015 całą populację szacowano na 84 osobniki. Gęstość w Parku Narodowym Ziemia Lamparta wzrosła z 0,65 do 1,86 osobnika na 100 km kw. między 2015 a 2024 rokiem dzięki patrolom przeciw kłusownictwu i odbudowie populacji jelenia sika. Wyzwaniem pozostaje niska różnorodność genetyczna i łączność siedlisk z Chinami.", "sektory": [ "antyklusownictwo", "siedlisko" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Lampart amurski", "lac": "Panthera pardus orientalis", "status_iucn": "CR", "populacja": "ok. 130 osobników w Rosji", "rok": 2025, "zrodlo": "https://news.mongabay.com/short-article/2025/07/amur-leopards-once-nearly-extinct-are-making-a-comeback-in-far-east-asia/" } ], "zagrozenia": [ "kłusownictwo", "pożary lasów", "niska różnorodność genetyczna", "fragmentacja siedliska" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://news.mongabay.com/short-article/2025/07/amur-leopards-once-nearly-extinct-are-making-a-comeback-in-far-east-asia/", "https://conservewildcats.org/2025/06/24/amur-leopard-density/", "https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/wll2.70024" ], "en": { "nazwa": "Amur leopard on the Russia-China border", "region": "East Asia, Primorsky Krai", "kontekst": "The Amur leopard survives only in the forests of southwest Primorsky Krai and adjacent parts of China, where it fell to a few dozen animals in the 20th century.", "opis": "According to WCS the population in Russia numbered about 130 in 2025, while the whole population was estimated at 84 in 2014-2015. Density in Land of the Leopard National Park rose from 0.65 to 1.86 per 100 square kilometres between 2015 and 2024, supported by anti-poaching patrols and the recovery of sika deer. Low genetic diversity and habitat connectivity with China remain challenges.", "strony": [] } }, { "id": "zw-baltic-porpoise", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "wyginiecie", "nazwa": "Morświn w Bałtyku właściwym", "region": "Europa Północna, Morze Bałtyckie", "lat": 55.3, "lon": 17, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 4, "trend": "ryzyko", "od": "2008", "kraje_obszar": [ "Poland", "Sweden", "Germany", "Denmark", "Lithuania", "Latvia", "Estonia", "Finland", "Russia" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Populacja morświna Bałtyku właściwego, jedynego walenia stale żyjącego w polskich wodach, jest uznawana za krytycznie zagrożoną.", "opis": "Projekt SAMBAH oszacował na podstawie monitoringu akustycznego z lat 2011-2013 populację na 491 osobników, przy przedziale ufności 95 procent od 71 do 1105. HELCOM ocenia, że populacja nie osiąga dobrego stanu środowiska, a badacze określają ją jako ekologicznie wymarłą. Główne zagrożenia to przyłów w sieciach rybackich, hałas podwodny, zanieczyszczenia i ograniczenie bazy pokarmowej.", "sektory": [ "siedlisko" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Morświn (populacja Bałtyku właściwego)", "lac": "Phocoena phocoena", "status_iucn": "CR", "populacja": "491 osobników (95% CI 71-1105)", "rok": 2013, "zrodlo": "https://indicators.helcom.fi/indicator/harbour-porpoises-abundance/" } ], "zagrozenia": [ "przyłów w sieciach skrzelowych", "hałas podwodny", "zanieczyszczenia chemiczne", "niedobór ryb stanowiących pokarm" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://indicators.helcom.fi/indicator/harbour-porpoises-abundance/", "https://dce.au.dk/en/current/news/news/artikel/here-are-the-baltic-harbour-porpoises", "https://www.portalmorski.pl/rybolowstwo/48322-morswin-w-baltyku-krytycznie-zagrozony-wyginieciem-pozostalo-juz-tylko-ok-500-osobnikow", "https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ece3.70156" ], "en": { "nazwa": "Harbour porpoise in the Baltic Proper", "region": "Northern Europe, Baltic Sea", "kontekst": "The Baltic Proper harbour porpoise population, the only cetacean living permanently in Polish waters, is classified as Critically Endangered.", "opis": "Based on acoustic monitoring in 2011-2013, the SAMBAH project estimated 491 animals, with a 95 percent confidence interval of 71 to 1,105. HELCOM assesses that the population does not achieve good environmental status, and researchers describe it as ecologically extinct. The main threats are bycatch in fishing nets, underwater noise, contaminants and reduced prey.", "strony": [] } }, { "id": "zw-sudan-livestock", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "zwierzeta_w_kryzysie", "nazwa": "Zwierzęta gospodarskie i pasterze w wojnie w Sudanie", "region": "Afryka Północno-Wschodnia, Darfur i Kordofan", "lat": 12.5, "lon": 28, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 4, "trend": "stabilny", "od": "2023-04", "kraje_obszar": [ "Sudan" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Hodowla jest podstawą gospodarki wiejskiej Sudanu, a wojna od kwietnia 2023 roku zatrzymała służby weterynaryjne i zamknęła szlaki wypasu i eksportu.", "opis": "Przed wojną Sudan miał według danych FAO cytowanych przez Sudan Media Forum około 111,8 mln sztuk bydła, owiec, kóz i wielbłądów, a hodowla zapewniała dochód około 40 procent ludności. FAO prowadziło od października 2025 do stycznia 2026 roku ogólnokrajową kampanię szczepień 9,4 mln zwierząt przeciw m.in. pomorowi małych przeżuwaczy i ospie owiec i kóz, obejmującą ponad 3 mln gospodarstw pasterskich, z dostawami przez Czad do Darfuru i Zachodniego Kordofanu. W sierpniu 2026 roku media lokalne informowały o porwaniach pasterzy i kradzieżach bydła w Kordofanie Południowym.", "sektory": [ "weterynaria", "srodki_do_zycia", "zywnosc" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "zwierzeta_dotkniete": 9400000, "opis_liczby": "zwierzęta objęte kampanią szczepień FAO 2025-2026", "stan_na": "2026-01", "zrodlo": "https://www.fao.org/newsroom/detail/sudan--fao-moves-to-protect-9.4-million-livestock-in-nationwide-vaccination-campaign/en" }, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Bydło domowe", "lac": "Bos taurus", "status_iucn": null, "populacja": null, "rok": null, "zrodlo": "https://sudanmediaforum.org/en/sudan-livestock-wealth-under-fire/" }, { "nazwa": "Owca domowa", "lac": "Ovis aries", "status_iucn": null, "populacja": null, "rok": null, "zrodlo": "https://sudanmediaforum.org/en/sudan-livestock-wealth-under-fire/" }, { "nazwa": "Koza domowa", "lac": "Capra hircus", "status_iucn": null, "populacja": null, "rok": null, "zrodlo": "https://sudanmediaforum.org/en/sudan-livestock-wealth-under-fire/" }, { "nazwa": "Wielbłąd jednogarbny", "lac": "Camelus dromedarius", "status_iucn": null, "populacja": null, "rok": null, "zrodlo": "https://sudanmediaforum.org/en/sudan-livestock-wealth-under-fire/" } ], "zagrozenia": [ "upadek służb weterynaryjnych i brak szczepionek", "choroby zakaźne zwierząt", "grabieże i kradzieże stad", "zablokowane szlaki wypasu i wodopoje", "załamanie eksportu" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.fao.org/newsroom/detail/sudan--fao-moves-to-protect-9.4-million-livestock-in-nationwide-vaccination-campaign/en", "https://sudanmediaforum.org/en/sudan-livestock-wealth-under-fire/", "https://www.fao.org/emergencies/resources-repository/news/detail/5-things-you-should-know-about-how-conflict-in-sudan-is-devastating-agriculture-and-people's-food-security/en", "https://darfur24.com/en/2026/08/07/gunmen-abduct-eight-herders-steal-cattle-near-dilling/" ], "en": { "nazwa": "Livestock and herders in Sudan's war", "region": "Northeast Africa, Darfur and Kordofan", "kontekst": "Livestock is the backbone of Sudan's rural economy, and the war since April 2023 has halted veterinary services and closed grazing and export routes.", "opis": "Before the war Sudan had about 111.8 million cattle, sheep, goats and camels according to FAO data cited by Sudan Media Forum, and livestock provided income for about 40 percent of the population. From October 2025 to January 2026 FAO ran a nationwide campaign to vaccinate 9.4 million animals against diseases including peste des petits ruminants and sheep and goat pox, covering more than 3 million pastoralist households, with deliveries via Chad to Darfur and West Kordofan. In August 2026 local media reported abductions of herders and cattle theft in South Kordofan.", "strony": [] } }, { "id": "col-conflict", "kategoria": "konflikt", "podtyp": "przemoc_zbrojna", "nazwa": "Konflikt zbrojny i przesiedlenia w Kolumbii", "region": "Ameryka Południowa", "lat": 8.64, "lon": -72.74, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 4, "trend": "stabilny", "od": "2025-01", "kraje_obszar": [ "Colombia" ], "kraje_strony": [ "Colombia" ], "strony": [ "Clan del Golfo", "ELN", "dysydenci FARC", "Autodefensas Conquistadoras de la Sierra Nevada (ACSN)" ], "kontekst": "Walki zbrojnych grup niepaństwowych o kontrolę terytoriów, m.in. w regionie Catatumbo (Norte de Santander), Cauca, Nariño i Chocó, powodują masowe przesiedlenia i zamykanie społeczności w miejscach zamieszkania.", "opis": "Według MKCK rok 2025 był najcięższy humanitarnie od dekady: 235 619 osób przesiedlonych indywidualnie, 87 069 w przesiedleniach masowych i 176 730 osób objętych konfinacją. W pierwszym półroczu 2026 Defensoría del Pueblo odnotowała 15 960 osób przesiedlonych w wydarzeniach masowych i 64 787 osób w konfinacji, najwięcej w Norte de Santander, Cauca, Putumayo i Chocó. ONZ szacuje 6,9 mln osób w potrzebie humanitarnej w 2026 roku, a finansowanie pomocy w 2025 spadło o połowę względem 2024.", "sektory": [ "ochrona", "zywnosc", "zdrowie", "schronienie", "edukacja", "woda" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 6900000, "osoby_przesiedlone": 235619, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": null, "stan_na": "2026-08", "zrodlo": "https://colombia.un.org/sites/default/files/2026-08/Colombia_Addendum_HNRP%202026_18082026%20ES.pdf", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://colombia.un.org/sites/default/files/2026-08/Colombia_Addendum_HNRP%202026_18082026%20ES.pdf", "stan_na": "2026-08-18", "uwaga": "Bazowa liczba PiN z HNRP 2026 przywołana w addendum ONZ po trzęsieniu ziemi; łącznie z trzęsieniem 8,1 mln. Potwierdza też ECHO (6,9 mln w poważnej potrzebie, strona aktualizowana 11.08.2026)." }, "osoby_przesiedlone": { "url": "https://www.infobae.com/america/agencias/2026/05/12/cruz-roja-alerta-que-2025-fue-el-peor-ano-en-una-decada-en-materia-humanitaria-en-colombia/", "stan_na": "2026-05-12", "uwaga": "MKCK, dane za 2025: przesiedlenia indywidualne. Dodatkowo 87 069 osób w przesiedleniach masowych i 176 730 osób w konfinacji. Dane za I półrocze 2026 (Defensoría): 15 960 przesiedlonych masowo, 64 787 w konfinacji." } }, "uwagi": "Liczba PiN obejmuje cały kraj (konflikt, klęski, migracja), nie tylko skutki konfliktu. Kwoty apelu HNRP 2026 nie udało się potwierdzić w źródle pierwotnym." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://civil-protection-humanitarian-aid.ec.europa.eu/where/latin-america-and-caribbean/colombia_en", "https://colombia.un.org/sites/default/files/2026-08/Colombia_Addendum_HNRP%202026_18082026%20ES.pdf", "https://www.infobae.com/america/agencias/2026/05/12/cruz-roja-alerta-que-2025-fue-el-peor-ano-en-una-decada-en-materia-humanitaria-en-colombia/", "https://www.icrcnewsroom.org/story/en/1190/icrc-report-failure-to-respect-rules-of-war-deepened-humanitarian-crisis-in-colombia-in-2025-302816", "https://www.infobae.com/colombia/2026/07/29/defensoria-alerta-crisis-humanitaria-15960-desplazados-y-64787-confinados-en-lo-que-va-del-2026/", "https://www.elespectador.com/colombia-20/conflicto/confinamiento-y-desplazamiento-en-colombia-2026-cifras-de-defensoria-departamentos-afectados-y-grupos-armados-responsables/?outputType=amp", "https://www.nrc.no/news/2026/colombia-trapped-in-their-own-territory" ], "en": { "nazwa": "Armed conflict and displacement in Colombia", "region": "South America", "kontekst": "Fighting between non-state armed groups for territorial control, including in Catatumbo (Norte de Santander), Cauca, Nariño and Chocó, is causing mass displacement and the confinement of communities.", "opis": "According to the ICRC, 2025 was the worst year in humanitarian terms in a decade: 235,619 people displaced individually, 87,069 in mass displacements and 176,730 people confined. In the first half of 2026 the Ombudsman's Office recorded 15,960 people displaced in mass events and 64,787 confined, mostly in Norte de Santander, Cauca, Putumayo and Chocó. The UN estimates 6.9 million people in humanitarian need in 2026, while humanitarian funding in 2025 fell by half compared with 2024.", "strony": [ "Clan del Golfo", "ELN", "FARC dissidents", "Autodefensas Conquistadoras de la Sierra Nevada (ACSN)" ] }, "uwaga_redakcyjna": "Strony OCHA, ReliefWeb, humanitarianaction.info i FTS zwracały błąd 403, więc nie potwierdzono kwoty wymagań HNRP 2026 ani procentu finansowania (wtórne źródło podaje 852 mln USD i 11%, pominięte). Brak łącznej liczby zabitych w konflikcie. Liczba 6,9 mln PiN dotyczy całego planu humanitarnego, nie wyłącznie konfliktu. Współrzędne ustawiono na Tibú (Catatumbo), aby nie nakładały się na znacznik trzęsienia ziemi." }, { "id": "cub-crisis", "kategoria": "humanitarny", "podtyp": "kryzys_zlozony", "nazwa": "Kryzys energetyczny i humanitarny na Kubie", "region": "Karaiby", "lat": 21.8, "lon": -79.5, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 4, "trend": "eskalacja", "od": "2026-01", "kraje_obszar": [ "Cuba" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Po wstrzymaniu dostaw ropy z Wenezueli i Meksyku na początku 2026 roku oraz zniszczeniach po huraganie Melissa (październik 2025) Kuba zmaga się z ogólnokrajowymi przerwami w dostawach prądu, paliwa, żywności i leków.", "opis": "System ONZ na Kubie prowadzi rozszerzony plan działania o wartości 93,4 mln USD dla 2 mln osób w 63 gminach 8 prowincji, przedłużony do grudnia 2026. W maju 2026 OCHA i WHO informowały o ponad 100 tys. pacjentów czekających na operacje, w tym 11 tys. dzieci, i o przerwach w dostawach prądu do 20 godzin dziennie. 18 września 2026 doszło do ósmego w tym roku ogólnokrajowego blackoutu, który dotknął ponad 9 mln osób.", "sektory": [ "zdrowie", "woda", "zywnosc", "schronienie", "logistyka", "edukacja", "ochrona" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 2000000, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": 93400000, "sfinansowane_proc": 27, "ofiary_smiertelne": null, "stan_na": "2026-03", "zrodlo": "https://cuba.un.org/es/312457-lanza-naciones-unidas-plan-de-acci%C3%B3n-en-respuesta-contingencia-energ%C3%A9tica-e-impactos", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://cuba.un.org/es/312457-lanza-naciones-unidas-plan-de-acci%C3%B3n-en-respuesta-contingencia-energ%C3%A9tica-e-impactos", "stan_na": "2026-03-25", "uwaga": "Osoby wymagające krytycznej pomocy objęte Planem Działania ONZ (63 gminy, 8 prowincji)." }, "apel_usd": { "url": "https://cuba.un.org/es/312457-lanza-naciones-unidas-plan-de-acci%C3%B3n-en-respuesta-contingencia-energ%C3%A9tica-e-impactos", "stan_na": "2026-03-25", "uwaga": "Rozszerzony Plan Działania ONZ; pokrycie 27% w dniu ogłoszenia. Nowszego poziomu finansowania nie potwierdzono." } }, "uwagi": "Procent finansowania z marca 2026, może być nieaktualny." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://cuba.un.org/es/312457-lanza-naciones-unidas-plan-de-acci%C3%B3n-en-respuesta-contingencia-energ%C3%A9tica-e-impactos", "https://news.un.org/en/story/2026/05/1167524", "https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10991/", "https://www.infobae.com/cuba/2026/09/18/cuba-sufre-un-nuevo-apagon-nacional-es-el-septimo-del-ano/" ], "en": { "nazwa": "Energy and humanitarian crisis in Cuba", "region": "Caribbean", "kontekst": "After oil shipments from Venezuela and Mexico were halted in early 2026, and following damage from Hurricane Melissa (October 2025), Cuba faces nationwide shortages of power, fuel, food and medicine.", "opis": "The UN system in Cuba runs an expanded action plan of USD 93.4 million for 2 million people in 63 municipalities across 8 provinces, extended to December 2026. In May 2026 OCHA and WHO reported more than 100,000 patients awaiting surgery, including 11,000 children, and power cuts of up to 20 hours a day. On 18 September 2026 the eighth nationwide blackout of the year affected more than 9 million people.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Nie udało się otworzyć raportów OCHA i PAHO (403), więc brak aktualnego poziomu finansowania planu po marcu 2026 i danych o epidemiach arbowirusowych. Brak zweryfikowanej liczby ofiar śmiertelnych kryzysu. Informacja o wstrzymaniu dostaw ropy pochodzi z briefingu Biblioteki Izby Gmin powołującego się na International Crisis Group. Infobae podaje sprzeczną numerację blackoutu (siódmy lub ósmy w 2026)." }, { "id": "ecu-violence", "kategoria": "konflikt", "podtyp": "przemoc_zbrojna", "nazwa": "Przemoc zorganizowanych grup przestępczych w Ekwadorze", "region": "Ameryka Południowa", "lat": -2.19, "lon": -79.89, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "stabilny", "od": "2024-01", "kraje_obszar": [ "Ecuador" ], "kraje_strony": [ "Ecuador" ], "strony": [ "siły bezpieczeństwa Ekwadoru", "zorganizowane grupy przestępcze" ], "kontekst": "Walki zorganizowanych grup przestępczych o szlaki przemytu narkotyków, zwłaszcza w prowincjach Guayas, El Oro, Los Ríos i Manabí, uczyniły Ekwador jednym z najbardziej niebezpiecznych krajów regionu.", "opis": "Rok 2025 był najbardziej krwawy w historii kraju: ACAPS podaje około 9100 zabójstw i wskaźnik 51 na 100 tys. mieszkańców. Według NRC ponad 130 tys. osób zostało przesiedlonych wewnętrznie w 2025 roku, a 1,9 mln osób w 10 priorytetowych prowincjach potrzebuje pomocy humanitarnej. W okresie styczeń-lipiec 2026 odnotowano 4882 zabójstwa, o 7,8% mniej niż rok wcześniej, ale w czerwcu i lipcu liczby ponownie przewyższyły poziom z 2025.", "sektory": [ "ochrona", "edukacja", "srodki_do_zycia", "zdrowie" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 1900000, "osoby_przesiedlone": 130000, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": 4882, "stan_na": "2026-07", "zrodlo": "https://nrc.org.co/especiales/10-cosas-que-debes-saber-sobre-la-situacion-humanitaria-en-ecuador/", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://nrc.org.co/especiales/10-cosas-que-debes-saber-sobre-la-situacion-humanitaria-en-ecuador/", "stan_na": "2026-06", "uwaga": "NRC: 1,9 mln osób potrzebujących pomocy w 10 priorytetowych prowincjach." }, "osoby_przesiedlone": { "url": "https://nrc.org.co/especiales/10-cosas-que-debes-saber-sobre-la-situacion-humanitaria-en-ecuador/", "stan_na": "2026-06", "uwaga": "NRC: ponad 130 tys. nowych przesiedleń wewnętrznych w 2025. ACAPS podaje 316 tys. nowych przesiedleń w 2025 - rozbieżność do wyjaśnienia." }, "ofiary_smiertelne": { "url": "https://www.primicias.ec/seguridad/homicidios-aumento-ecuador-julio2026-crisis-seguridad-130726/", "stan_na": "2026-07", "uwaga": "Zabójstwa umyślne styczeń-lipiec 2026 wg Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (Primicias). W 2025 ok. 9100 zabójstw wg ACAPS." } }, "uwagi": "Ofiary śmiertelne to wszystkie zabójstwa umyślne w kraju, nie tylko związane z konfliktem grup." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.acaps.org/en/countries/ecuador", "https://nrc.org.co/especiales/10-cosas-que-debes-saber-sobre-la-situacion-humanitaria-en-ecuador/", "https://www.primicias.ec/seguridad/homicidios-aumento-ecuador-julio2026-crisis-seguridad-130726/" ], "en": { "nazwa": "Organised criminal group violence in Ecuador", "region": "South America", "kontekst": "Fighting between organised criminal groups over drug trafficking routes, especially in Guayas, El Oro, Los Ríos and Manabí, has made Ecuador one of the most dangerous countries in the region.", "opis": "2025 was the deadliest year in the country's history: ACAPS reports about 9,100 homicides and a rate of 51 per 100,000 people. According to NRC, more than 130,000 people were internally displaced in 2025 and 1.9 million people in 10 priority provinces need humanitarian assistance. From January to July 2026 there were 4,882 homicides, 7.8% fewer than a year earlier, but in June and July the monthly numbers again exceeded 2025 levels.", "strony": [ "Ecuadorian security forces", "organised criminal groups" ] }, "uwaga_redakcyjna": "Raport OCHA 'Humanitarian Situation in Ecuador 2025-2026' i nota ACAPS o Manabí na ReliefWeb były niedostępne (403). Liczba przesiedlonych w 2025 rozbieżna: NRC ponad 130 tys., ACAPS 316 tys. Nie potwierdzono istnienia ani kwoty apelu humanitarnego dla Ekwadoru na 2026. ACAPS ocenia dotkliwość kryzysu na 7,4 (wysoka) wg stanu na 31.08.2026." }, { "id": "jam-melissa", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "cyklon", "nazwa": "Odbudowa Jamajki po huraganie Melissa", "region": "Karaiby", "lat": 18.03, "lon": -77.85, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "deeskalacja", "od": "2025-10", "kraje_obszar": [ "Jamaica" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "28 października 2025 roku huragan Melissa kategorii 5 uderzył w zachodnią Jamajkę w pobliżu New Hope, niszcząc domy, sieć energetyczną i infrastrukturę wodną.", "opis": "Według rządu Jamajki zginęło 45 osób, a NHC szacuje szkody fizyczne na 12,2 mld USD, czyli 41% PKB kraju z 2024 roku. IFRC podaje 1,6 mln osób dotkniętych skutkami i prowadzi 24-miesięczny apel na 19 mln CHF dla 180 tys. osób, sfinansowany w 56% w kwietniu 2026. W 2026 roku część mieszkańców nadal pozostaje bez domu, a w kilku parafiach nie działa w pełni zaopatrzenie w wodę.", "sektory": [ "schronienie", "woda", "zdrowie", "srodki_do_zycia", "edukacja" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 1600000, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": 23000000, "sfinansowane_proc": 56, "ofiary_smiertelne": 45, "stan_na": "2026-05", "zrodlo": "https://www.nhc.noaa.gov/data/tcr/AL132025_Melissa.pdf", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://www.ifrc.org/press-release/six-months-after-hurricane-melissa-locally-led-recovery-will-determine-how", "stan_na": "2026-04", "uwaga": "IFRC: liczba osób dotkniętych (ponad połowa ludności Jamajki), nie ściśle osoby w potrzebie." }, "apel_usd": { "url": "https://www.ifrc.org/press-release/jamaica-ifrc-launches-emergency-appeal-response-hurricane-melissa-aid-distribution", "stan_na": "2025-10-30", "uwaga": "Apel IFRC MDRJM005: 19 mln CHF (ok. 23 mln USD wg IFRC), cel 180 tys. osób. Pokrycie 56% wg komunikatu IFRC z kwietnia 2026." }, "ofiary_smiertelne": { "url": "https://www.nhc.noaa.gov/data/tcr/AL132025_Melissa.pdf", "stan_na": "2026-05-19", "uwaga": "Raport NHC: 45 ofiar na Jamajce wg władz; łącznie 93 w regionie (w tym 43 na Haiti). Nie obejmuje zgonów z późniejszej epidemii leptospirozy." } }, "uwagi": "Procent finansowania dotyczy apelu IFRC, nie OCHA FTS." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.nhc.noaa.gov/data/tcr/AL132025_Melissa.pdf", "https://www.ifrc.org/press-release/jamaica-ifrc-launches-emergency-appeal-response-hurricane-melissa-aid-distribution", "https://www.ifrc.org/press-release/six-months-after-hurricane-melissa-locally-led-recovery-will-determine-how", "https://www.internationalsos.com/insights/hurricane-melissa-aftermath-jamaica" ], "en": { "nazwa": "Jamaica's recovery from Hurricane Melissa", "region": "Caribbean", "kontekst": "On 28 October 2025 Category 5 Hurricane Melissa struck western Jamaica near New Hope, destroying homes, the power grid and water infrastructure.", "opis": "According to the Government of Jamaica, 45 people were killed, and the NHC estimates physical damage at USD 12.2 billion, or 41% of the country's 2024 GDP. The IFRC reports 1.6 million people affected and runs a 24-month appeal of CHF 19 million for 180,000 people, 56% funded as of April 2026. In 2026 some residents remain displaced and water supply is still not fully restored in several parishes.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Nie potwierdzono aktualnej (wrzesień 2026) liczby osób nadal przesiedlonych ani bieżącego poziomu finansowania apelu IFRC; ostatnie dane z kwietnia 2026. IFRC GO i raporty OCHA były niedostępne. Szkody: NHC 12,2 mld USD (stan 26.03.2026), IFRC i Bank Światowy wcześniej 8,8 mld USD. Skutki huraganu na Kubie ujęto w rekordzie cub-crisis, na Haiti nie ujęto osobno." }, { "id": "bra-amazon-drought-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "susza", "nazwa": "Susza w Amazonii związana z El Niño 2026", "region": "Ameryka Południowa", "lat": -4.88, "lon": -66.9, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 2, "trend": "eskalacja", "od": "2026-08", "kraje_obszar": [ "Brazil", "Peru" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Silne El Niño powoduje szybki spadek poziomu rzek w dorzeczu Amazonki, co odcina społeczności rzeczne i rdzenne od dostaw wody pitnej, żywności i leków.", "opis": "W stanie Amazonas 12 gmin ogłosiło stan wyjątkowy z powodu suszy, a 11 kolejnych jest w stanie alarmu (biuletyn obrony cywilnej z 18 września 2026). Rzeka Negro przy Manaus spadła o prawie 58 cm w pierwszych 10 dniach sierpnia, a w Peru monitorowane są niskie stany Marañón, Ucayali i Huallaga. W samej gminie Itamarati susza dotknęła 7323 mieszkańców, a 19 społeczności wiejskich, w tym 11 wiosek rdzennych, zostało odciętych.", "sektory": [ "woda", "zywnosc", "zdrowie", "logistyka", "srodki_do_zycia" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": null, "stan_na": "2026-09-18", "zrodlo": "https://portaltucuma.com.br/amazonas-tem-12-municipios-em-emergencia-e-outros-25-em-situacao-de-normalidade/", "zrodla_liczb": {}, "uwagi": "Brak zbiorczej liczby osób dotkniętych suszą w źródłach; podano liczbę gmin w stanie wyjątkowym." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://portaltucuma.com.br/amazonas-tem-12-municipios-em-emergencia-e-outros-25-em-situacao-de-normalidade/", "https://segundoasegundo.com.br/2026/09/avanco-da-estiagem-faz-nove/", "https://www.upi.com/Top_News/World-News/2026/08/27/latam-el-nino-amazon-rivers-levles-low/3121787854921/", "https://www.ifrc.org/article/2026-super-el-nino-how-are-we-preparing-its-impact-latin-america-and-caribbean" ], "en": { "nazwa": "Amazon drought linked to El Niño 2026", "region": "South America", "kontekst": "A strong El Niño is causing river levels in the Amazon basin to fall rapidly, cutting off riverine and Indigenous communities from drinking water, food and medicine.", "opis": "In Amazonas state 12 municipalities have declared an emergency due to drought and 11 more are on alert (civil defence bulletin of 18 September 2026). The Negro River near Manaus fell by almost 58 cm in the first 10 days of August, and in Peru low levels are being monitored on the Marañón, Ucayali and Huallaga. In the municipality of Itamarati alone the drought affected 7,323 residents and 19 rural communities, including 11 Indigenous villages, were cut off.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Brak zbiorczej liczby osób dotkniętych w Brazylii i Peru oraz brak apelu humanitarnego. Dane o gminach pochodzą z mediów lokalnych powołujących się na biuletyn Obrony Cywilnej stanu Amazonas; strony rządowe nie zostały otwarte (403). Dane dla Peru są ogólne (Senamhi via UPI). Susza może się pogłębiać do połowy października; zalecana ponowna weryfikacja. Do przeglądu: dekret z 21.09.2026 szacuje do 648 tys. osób dotkniętych suszą (zgłoszenie badacza 25.09.2026)." }, { "id": "bol-drought-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "susza", "nazwa": "Susza w andyjskiej części Boliwii", "region": "Ameryka Południowa", "lat": -19.05, "lon": -65.26, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 2, "trend": "eskalacja", "od": "2026-03", "kraje_obszar": [ "Bolivia" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Od marca 2026 roku niedobór opadów, pogłębiany przez rozwijające się El Niño, wywołuje skrajną suszę na Altiplano i w dolinach departamentów Oruro, Chuquisaca, Potosí i La Paz.", "opis": "W Chuquisace 18 z 20 gmin ogłosiło stan wyjątkowy lub klęski, susza dotknęła około 30 tys. rodzin i ponad 91 tys. ha upraw (stan z lipca 2026). Pod koniec sierpnia 26 gmin w kraju było w stanie wyjątkowym lub czerwonym alarmie, a susza obejmowała 6 z 9 departamentów. Kilka gmin dowozi wodę beczkowozami, a SENAMHI prognozuje bardzo silne El Niño i brak opadów w ostatnim kwartale roku, co zwiększa ryzyko pożarów w Chiquitanii i Amazonii.", "sektory": [ "woda", "zywnosc", "srodki_do_zycia", "zywienie" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": null, "stan_na": "2026-08-24", "zrodlo": "https://es.mongabay.com/2026/08/bolivia-declaran-emergencia-sequia-extrema-pronostican-incendios-amazonia/", "zrodla_liczb": {}, "uwagi": "Źródła podają liczby rodzin (ok. 30-40 tys. w Chuquisace), nie osób; nie przeliczano na osoby." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://es.mongabay.com/2026/08/bolivia-declaran-emergencia-sequia-extrema-pronostican-incendios-amazonia/", "https://www.eldia.com.bo/2026-07-12/pais/sequia-afecta-a-chuquisaca-18-municipios-estan-en-emergencia.html" ], "en": { "nazwa": "Drought in Andean Bolivia", "region": "South America", "kontekst": "Since March 2026 a rainfall deficit, deepened by the developing El Niño, has caused extreme drought on the Altiplano and in the valleys of Oruro, Chuquisaca, Potosí and La Paz.", "opis": "In Chuquisaca 18 of 20 municipalities declared an emergency or disaster, with about 30,000 families and more than 91,000 ha of crops affected (as of July 2026). By late August 26 municipalities nationwide were under an emergency or red alert and the drought covered 6 of the 9 departments. Several municipalities are trucking in water, and SENAMHI forecasts a very strong El Niño with no rainfall in the last quarter of the year, raising the risk of fires in the Chiquitania and the Amazon.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Brak ogólnokrajowych danych VIDECI o liczbie rodzin dotkniętych suszą w 2026. Liczba rodzin w Chuquisace różni się między źródłami (30 tys. w lipcu wg El Día, 40 tys. w sierpniu wg Mongabay). Artykuł La Razón z 17.09.2026 o 24 gminach w Chuquisace był niedostępny (402). Nie potwierdzono danych o pożarach w 2026 ani apelu IFRC dla Boliwii w 2026. Brak ośrodków: nie znaleziono reakcji organizacji pozarządowych, ONZ ani Czerwonego Krzyża na suszę 2026; IFRC nie ma apelu suszowego dla Boliwii w 2026 r." }, { "id": "zw-amazon-dolphins", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "susza", "nazwa": "Masowe śnięcia delfinów rzecznych w suszy w Amazonii", "region": "Ameryka Południowa, środkowa Amazonia (Tefé, Coari)", "lat": -3.35, "lon": -64.71, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 4, "trend": "ryzyko", "od": "2023-09", "kraje_obszar": [ "Brazil" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Rekordowe susze w Amazonii w 2023 i 2024 roku przegrzały płytkie jeziora, w których żyją inie amazońskie (boto) i tukuksi, oba gatunki zagrożone według IUCN.", "opis": "We wrześniu i październiku 2023 roku w jeziorze Tefé zebrano 209 martwych delfinów rzecznych, a woda osiągnęła lokalnie 39-41 stopni Celsjusza. W 2024 roku ICMBio odnotował w Tefé 14 martwych ssaków wodnych, a Sea Shepherd naliczył w rejonie Coari 37 tusz ssaków wodnych, w tym 29 delfinów. W sierpniu 2026 roku Instituto Mamirauá prowadzi sieć monitoringu 'Lagos Sentinelas da Amazônia', a Serwis Geologiczny Brazylii prognozuje na 2026 rok jedną z najsilniejszych susz w historii pomiarów w Manaus przy zapowiadanym El Niño.", "sektory": [ "ratunek_zwierzat", "weterynaria", "siedlisko" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "zwierzeta_dotkniete": 209, "opis_liczby": "martwe delfiny rzeczne (inia i tukuksi) zebrane w jeziorze Tefé w 2023 roku", "stan_na": "2024-12", "zrodlo": "https://news.mongabay.com/2024/12/the-uncertain-future-of-amazon-river-dolphins-amid-historic-drought/" }, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Inia amazońska (boto)", "lac": "Inia geoffrensis", "status_iucn": "EN", "populacja": "ok. 900 osobników w jeziorze Tefé", "rok": 2024, "zrodlo": "https://news.mongabay.com/2024/12/the-uncertain-future-of-amazon-river-dolphins-amid-historic-drought/" }, { "nazwa": "Tukuksi", "lac": "Sotalia fluviatilis", "status_iucn": "EN", "populacja": "ok. 500 osobników w jeziorze Tefé", "rok": 2024, "zrodlo": "https://news.mongabay.com/2024/12/the-uncertain-future-of-amazon-river-dolphins-amid-historic-drought/" } ], "zagrozenia": [ "przegrzanie wody w jeziorach podczas suszy", "niski poziom rzek", "przyłów w sieciach rybackich", "zabijanie na przynętę", "rtęć z nielegalnego wydobycia złota" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://news.mongabay.com/2024/12/the-uncertain-future-of-amazon-river-dolphins-amid-historic-drought/", "https://news.mongabay.com/short-article/2024/09/amazon-lakes-overheat-as-record-drought-drives-dolphin-deaths/", "https://mamiraua.org.br/noticias/emergencia-de-botos/", "https://revistaamazonia.com.br/plano-amazonas-sensores-ribeirinhos-salvar-botos-seca-extrema/", "https://amazonasatual.com.br/vazante-do-rio-negro-em-2026-tende-a-ser-a-terceira-mais-severa-da-historia/", "https://www.liberalamazon.com/environment/news/super-el-nino-forecast-raises-fears-of-severe-drought-in-the-amazon", "https://www.cambridge.org/core/journals/oryx/article/amazon-river-dolphins-inia-geoffrensis-are-on-the-path-to-extinction-in-the-heart-of-their-range/2CB21F19C8D566AD79B3AE5DF77F26D9", "https://www.riverdolphins.org/river-dolphins-worldwide/tucuxi/", "https://www.iucnredlist.org/species/10831/50358152" ], "en": { "nazwa": "River dolphin die-offs in Amazon droughts", "region": "South America, central Amazon (Tefé, Coari)", "kontekst": "Record Amazon droughts in 2023 and 2024 overheated the shallow lakes used by Amazon river dolphins (boto) and tucuxis, both listed as Endangered by the IUCN.", "opis": "In September and October 2023, 209 dead river dolphins were collected in Lake Tefé, where water reached 39-41 degrees Celsius in places. In 2024 ICMBio recorded 14 dead aquatic mammals in Tefé and Sea Shepherd counted 37 aquatic mammal carcasses around Coari, including 29 dolphins. As of August 2026 the Mamirauá Institute runs the 'Amazon Sentinel Lakes' monitoring network, and the Geological Survey of Brazil forecasts one of the most severe droughts on record at Manaus in 2026 amid an expected El Niño.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Status EN potwierdzony w Oryx (2021/2022) dla inii i na riverdolphins.org dla tukuksi; strona IUCN nie wyświetla kategorii bez JavaScriptu (oceny: inia 2018, tukuksi 2020). Rozbieżność temperatur 39,1 C (Mamirauá, 2023) i 41 C (Mongabay). Brak potwierdzonych śnięć w 2025 i 2026 roku." }, { "id": "zw-pantanal-jaguar", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "pozar", "nazwa": "Pożary Pantanalu a jaguary i dzika fauna", "region": "Ameryka Południowa, Pantanal (Mato Grosso i Mato Grosso do Sul)", "lat": -18, "lon": -56.9, "wspolrzedne": "wyliczone_z_opisu", "skala": 3, "trend": "ryzyko", "od": "2020", "kraje_obszar": [ "Brazil" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Pantanal, największy mokradłowy obszar świata i jedna z ostoi jaguara, płonie coraz częściej w latach suszy.", "opis": "W 2024 roku spłonęło 2,6 mln ha Pantanalu, czyli 17 procent biomu, drugi najgorszy wynik od 2012 roku po 3,6 mln ha w 2020 roku (LASA/UFRJ). Badanie z 2022 roku wykazało, że pożary z 2020 roku dotknęły ok. 45 procent populacji jaguarów Pantanalu, a w 2024 roku ogień zniszczył ok. 80 procent terenu Refúgio Ecológico Caiman z zagrodami do reintrodukcji jaguarów Onçafari. Od 1 stycznia do 17 września 2026 roku w Mato Grosso do Sul spłonęło 113 014 ha Pantanalu, o 179,7 procent więcej niż rok wcześniej, choć w skali całego biomu powierzchnia pożarów pozostaje poniżej średniej z lat 2012-2025.", "sektory": [ "ratunek_zwierzat", "weterynaria", "siedlisko" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Jaguar", "lac": "Panthera onca", "status_iucn": "NT", "populacja": "ok. 1668 osobników w Pantanalu (szacunek z badania)", "rok": 2022, "zrodlo": "https://www.nature.com/articles/s42003-022-03937-1" } ], "zagrozenia": [ "pożary w porze suchej", "susza", "utrata i fragmentacja siedlisk", "konflikt z hodowcami bydła" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.campograndenews.com.br/meio-ambiente/em-2024-pantanal-teve-17-da-area-total-queimada", "https://www.nature.com/articles/s42003-022-03937-1", "https://conexaoplaneta.com.br/blog/recintos-de-reabilitacao-de-animais-do-oncafari-no-pantanal-sao-totalmente-destruidos-por-incendios/", "https://www.perfilnews.com.br/2026/09/18/enquanto-fogo-recua-no-cerrado-pantanal-tem-alta-de-179-em-ms/", "https://www.perfilnews.com.br/2026/09/02/area-queimada-no-pantanal-fica-76-abaixo-da-media-historica/", "https://www.carbonbrief.org/climate-change-made-the-supercharged-2024-pantanal-wildfires-40-more-intense/", "https://en.wikipedia.org/wiki/Jaguar" ], "en": { "nazwa": "Pantanal wildfires and jaguars", "region": "South America, Pantanal (Mato Grosso and Mato Grosso do Sul)", "kontekst": "The Pantanal, the world's largest tropical wetland and a jaguar stronghold, burns increasingly often in drought years.", "opis": "In 2024 fire burned 2.6 million ha of the Pantanal, 17 percent of the biome, the second worst year since 2012 after 3.6 million ha in 2020 (LASA/UFRJ). A 2022 study found that the 2020 fires affected about 45 percent of the Pantanal jaguar population, and in 2024 fire swept about 80 percent of the Caiman Ecological Refuge, destroying Onçafari's jaguar rewilding enclosures. From 1 January to 17 September 2026, 113,014 ha of Pantanal burned in Mato Grosso do Sul, 179.7 percent more than a year earlier, although biome-wide burned area remains below the 2012-2025 average.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Status NT wg Wikipedii cytującej ocenę IUCN (Quigley i in., 2017, errata 2018); strony IUCN i Panthera nie dały się pobrać. Dane 2026 dla MS (CICOE/PEMIF) i dla całego biomu (MMA, do 23 sierpnia) dotyczą różnych okresów. Brak zweryfikowanej liczby jaguarów rannych lub zabitych w 2024 roku." }, { "id": "zw-golden-lion-tamarin", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "zwierzeta_w_kryzysie", "nazwa": "Lwiatka złota po epidemii żółtej febry w Lesie Atlantyckim", "region": "Ameryka Południowa, Las Atlantycki (stan Rio de Janeiro)", "lat": -22.65, "lon": -42.39, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "deeskalacja", "od": "2016", "kraje_obszar": [ "Brazil" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Lwiatka złota żyje wyłącznie w rozdrobnionych fragmentach Lasu Atlantyckiego w stanie Rio de Janeiro, gdzie w latach 2016-2018 zdziesiątkowała ją żółta febra.", "opis": "Epidemia żółtej febry zmniejszyła populację z ok. 3700 osobników w 2014 roku do ok. 2500 w 2018 roku, czyli o ok. 32 procent. Spis z lat 2022-2023 wykazał ok. 4800 osobników, a Associação Mico-Leão-Dourado do października 2024 roku zaszczepiła ponad 480 małp przeciw żółtej febrze. Główne zagrożenia to fragmentacja lasu, choroby i konkurencja z inwazyjnymi marmozetami.", "sektory": [ "siedlisko", "weterynaria" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Lwiatka złota", "lac": "Leontopithecus rosalia", "status_iucn": "EN", "populacja": "ok. 4800 osobników", "rok": 2023, "zrodlo": "https://www.savetheliontamarin.org/news/population-census-shows-31-increase-in-wild-glts" } ], "zagrozenia": [ "żółta febra", "fragmentacja Lasu Atlantyckiego", "inwazyjne marmozety", "handel dzikimi zwierzętami" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.savetheliontamarin.org/news/population-census-shows-31-increase-in-wild-glts", "https://micoleao.org.br/vacinacao/", "https://micoleao.org.br/ameacas/", "https://www.nature.com/articles/s41598-019-49199-6", "https://neprimateconservancy.org/golden-lion-tamarin/" ], "en": { "nazwa": "Golden lion tamarin after the yellow fever epidemic in the Atlantic Forest", "region": "South America, Atlantic Forest (Rio de Janeiro state)", "kontekst": "The golden lion tamarin lives only in fragmented Atlantic Forest patches in Rio de Janeiro state, where yellow fever devastated it in 2016-2018.", "opis": "The yellow fever epidemic cut the population from about 3,700 in 2014 to about 2,500 in 2018, a loss of about 32 percent. A 2022-2023 census counted about 4,800 individuals, and by October 2024 the Golden Lion Tamarin Association had vaccinated more than 480 tamarins against yellow fever. The main threats are forest fragmentation, disease and competition from invasive marmosets.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Status EN cytowany przez Scientific Reports (2019) i New England Primate Conservancy; rok aktualnej oceny IUCN niepotwierdzony. Brak nowszego spisu po 2023 roku." }, { "id": "zw-patagonia-elephant-seals", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "zwierzeta_w_kryzysie", "nazwa": "Ptasia grypa H5N1 zdziesiątkowała słonie morskie na Półwyspie Valdés", "region": "Ameryka Południowa, Patagonia (Półwysep Valdés, Chubut)", "lat": -42.77, "lon": -63.63, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 4, "trend": "ryzyko", "od": "2023-10", "kraje_obszar": [ "Argentina" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Półwysep Valdés to jedyna kontynentalna kolonia lęgowa mirungi południowej poza Antarktyką, w którą w 2023 roku uderzyła epidemia ptasiej grypy H5N1.", "opis": "W sezonie 2023 zginęło ok. 17 500 młodych, czyli ok. 97 procent urodzonych w kolonii. Liczba samic rozrodczych na najgęściej zasiedlonych plażach spadła o 67 procent, z 6938 w 2022 roku do 2256 w 2024 roku (WCS Argentina, CONICET, UC Davis). Według modeli opublikowanych w 2025 roku powrót do liczebności z 2022 roku (18 tys. samic) może potrwać nawet 100 lat, zwłaszcza przy nawrotach choroby.", "sektory": [ "weterynaria", "siedlisko" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "zwierzeta_dotkniete": 17500, "opis_liczby": "młode mirungi południowej martwe w sezonie 2023 na Półwyspie Valdés", "stan_na": "2025-08", "zrodlo": "https://news.mongabay.com/2025/08/argentinas-elephant-seals-face-100-year-recovery-after-avian-flu-devastation-study/" }, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Mirunga południowa (słoń morski południowy)", "lac": "Mirounga leonina", "status_iucn": "VU", "populacja": "2256 samic rozrodczych na najgęściej zasiedlonych plażach Półwyspu Valdés (6938 w 2022 roku)", "rok": 2024, "zrodlo": "https://newsroom.wcs.org/News-Releases/articleType/ArticleView/articleId/24329/Avian-Influenza-Is-a-Devastating-Setback-for-the-Patagonian-Elephant-Seal-Population.aspx", "status_zrodlo": "https://iucn.org/press-release/202604/emperor-penguin-and-antarctic-fur-seal-now-endangered-due-climate-change-iucn" } ], "zagrozenia": [ "wysoce zjadliwa ptasia grypa H5N1", "przenoszenie wirusa między ssakami", "nawroty epidemii" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://newsroom.wcs.org/News-Releases/articleType/ArticleView/articleId/24329/Avian-Influenza-Is-a-Devastating-Setback-for-the-Patagonian-Elephant-Seal-Population.aspx", "https://news.mongabay.com/2025/08/argentinas-elephant-seals-face-100-year-recovery-after-avian-flu-devastation-study/", "https://www.cidrap.umn.edu/avian-influenza-bird-flu/avian-flu-has-decimated-worlds-largest-breeding-colony-southern-elephant", "https://argentina.wcs.org/en-us/Wildlife/Southern-Elephant-Seal.aspx", "https://en.wikipedia.org/wiki/Southern_elephant_seal" ], "en": { "nazwa": "H5N1 bird flu devastates elephant seals on Península Valdés", "region": "South America, Patagonia (Península Valdés, Chubut)", "kontekst": "Península Valdés hosts the only continental southern elephant seal breeding colony outside Antarctica, which an H5N1 avian influenza epidemic struck in 2023.", "opis": "About 17,500 pups, roughly 97 percent of those born in the colony, died in the 2023 season. Breeding females on the most densely used beaches fell by 67 percent, from 6,938 in 2022 to 2,256 in 2024 (WCS Argentina, CONICET, UC Davis). Models published in 2025 suggest that recovery to 2022 numbers (18,000 females) could take up to 100 years, especially if outbreaks recur.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Gatunek globalnie LC (ocena IUCN 2015, Hofmeyr, wg Wikipedii), ale skala 4 z powodu masowego pomoru. H5N1 dotknął w 2023 roku także lwy morskie i ptaki morskie; liczby dla nich nie zostały zweryfikowane. Brak danych o sezonie 2025 i 2026. Status IUCN słonia morskiego południowego zmieniony z LC na VU według komunikatu IUCN z 9.04.2026 (poprawka 26.09.2026)." }, { "id": "zw-huemul", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "utrata_siedliska", "nazwa": "Huemul, zagrożony jeleń andyjski Patagonii", "region": "Ameryka Południowa, Andy Patagońskie (Chile i Argentyna)", "lat": -46, "lon": -72.5, "wspolrzedne": "wyliczone_z_opisu", "skala": 4, "trend": "stabilny", "od": null, "kraje_obszar": [ "Chile", "Argentina" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Huemul, zwierzę z herbu Chile, przetrwał w rozproszonych grupach w Andach Patagońskich od Aysén po Magallanes oraz w parkach narodowych Argentyny.", "opis": "Według Czerwonej Listy IUCN, cytowanej w sierpniu 2026 roku, żyje od 1500 do 2000 huemuli w Chile i Argentynie, około 1 procent pierwotnej populacji. Zagrażają im psy, choroby przenoszone przez zwierzęta gospodarskie, konkurencja z bydłem, kłusownictwo, pożary i fragmentacja siedlisk. W 2025 roku młody samiec Newenche przeszedł ponad 300 km z chilijskiego rezerwatu Huilo Huilo do Parku Narodowego Lanín, a w 2026 roku APN, CONICET i WCS Argentina testowały drony z kamerami termowizyjnymi do monitoringu gatunku.", "sektory": [ "siedlisko", "antyklusownictwo" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Huemul (jeleń andyjski południowy)", "lac": "Hippocamelus bisulcus", "status_iucn": "EN", "populacja": "1500-2000 osobników", "rok": 2026, "zrodlo": "https://www.laangosturadigital.com.ar/2026/08/04/utilizan-drones-con-camaras-termicas-para-proteger-al-huemul-en-los-parques-nacionales-lanin-y-nahuel-huapi/" } ], "zagrozenia": [ "ataki psów", "choroby od zwierząt gospodarskich", "konkurencja z bydłem", "kłusownictwo", "pożary lasów", "fragmentacja siedlisk" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://dialogue.earth/en/nature/the-loneliest-deer-in-the-andes-reignites-rewilding-debates/", "https://noticiasambientales.com/animals/the-huemul-at-risk-the-emblematic-chilean-animal-in-serious-danger-of-disappearing/", "https://www.laangosturadigital.com.ar/2026/08/04/utilizan-drones-con-camaras-termicas-para-proteger-al-huemul-en-los-parques-nacionales-lanin-y-nahuel-huapi/", "https://www.neuqueninforma.gob.ar/noticias/2025/12/18/253969-el-huemul-newenche-ya-esta-camino-al-refugio", "https://www.cambridge.org/core/journals/oryx/article/detecting-an-increase-in-an-endangered-huemul-hippocamelus-bisulcus-population-following-removal-of-cattle-and-cessation-of-poaching-in-coastal-patagonia-chile/CA6945ABCE94B7D6E6FF9687EAF08137" ], "en": { "nazwa": "Huemul, the endangered Andean deer of Patagonia", "region": "South America, Patagonian Andes (Chile and Argentina)", "kontekst": "The huemul, which appears on Chile's coat of arms, survives in scattered groups in the Patagonian Andes from Aysén to Magallanes and in Argentine national parks.", "opis": "According to the IUCN Red List, as cited in August 2026, 1,500 to 2,000 huemul remain in Chile and Argentina, about 1 percent of the original population. Threats include dogs, diseases from livestock, competition with cattle, poaching, fires and habitat fragmentation. In 2025 a young male named Newenche travelled more than 300 km from Chile's Huilo Huilo reserve to Lanín National Park, and in 2026 APN, CONICET and WCS Argentina tested thermal-imaging drones to monitor the species.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Status EN wg Oryx (2013) i Noticias Ambientales (2025). Liczebność 1500-2000 cytowana przez media za IUCN, nie odczytana bezpośrednio ze strony IUCN. Trend 'stabilny' to ocena redakcyjna; brak nowego całościowego spisu. Data 'od' pominięta (zagrożenie długotrwałe)." }, { "id": "zw-mexico-howlers", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "susza", "nazwa": "Upały zabijają wyjce w Tabasco i Chiapas", "region": "Ameryka Środkowa, południowo-wschodni Meksyk (Tabasco, Chiapas)", "lat": 18.28, "lon": -93.2, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "ryzyko", "od": "2024-05", "kraje_obszar": [ "Mexico" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "W maju 2024 roku kopuła upałów, susza i pożary lasów w południowo-wschodnim Meksyku doprowadziły do masowej śmierci wyjców płaszczowych.", "opis": "Według Semarnat do końca maja 2024 roku potwierdzono 157 martwych wyjców, a badania wykluczyły wirusy i zatrucia, wskazując na udar cieplny i odwodnienie. Temperatury w Tabasco dochodziły do 45-50 stopni Celsjusza, a weterynarze m.in. w Comalcalco leczyli zwierzęta kroplówkami i chłodzeniem. Wyjec płaszczowy ma status gatunku narażonego według IUCN, a wylesianie ogranicza dostęp do wody i cienia.", "sektory": [ "ratunek_zwierzat", "weterynaria", "siedlisko" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "zwierzeta_dotkniete": 157, "opis_liczby": "martwe wyjce potwierdzone w Tabasco, Chiapas i okolicach w maju 2024 roku", "stan_na": "2024-05", "zrodlo": "https://www.pbs.org/newshour/world/heat-is-killing-howler-monkeys-in-mexico" }, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Wyjec płaszczowy", "lac": "Alouatta palliata", "status_iucn": "VU", "populacja": null, "rok": 2024, "zrodlo": "https://www.smithsonianmag.com/smart-news/mexicos-howler-monkeys-are-dying-falling-out-of-the-trees-amid-scorching-heat-wave-180984403/" } ], "zagrozenia": [ "fale upałów", "susza", "pożary lasów", "wylesianie" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.pbs.org/newshour/world/heat-is-killing-howler-monkeys-in-mexico", "https://www.smithsonianmag.com/smart-news/mexicos-howler-monkeys-are-dying-falling-out-of-the-trees-amid-scorching-heat-wave-180984403/", "https://www.record.com.mx/historia/revelan-las-causas-de-la-muerte-de-monos-en-chiapas-tabasco-y-veracruz-2025101717423707036", "https://phys.org/news/2024-05-volunteers-mexico-howler-monkeys.html", "https://www.foxweather.com/weather-news/monkeys-drop-from-trees-die-mexico-heat-wave" ], "en": { "nazwa": "Heat waves kill howler monkeys in Tabasco and Chiapas", "region": "Central America, southeastern Mexico (Tabasco, Chiapas)", "kontekst": "In May 2024 a heat dome, drought and forest fires in southeastern Mexico caused a mass die-off of mantled howler monkeys.", "opis": "According to Semarnat, 157 dead howler monkeys were confirmed by late May 2024, and tests ruled out viruses and poisoning, pointing to heat stroke and dehydration. Temperatures in Tabasco reached 45-50 degrees Celsius, and vets in places such as Comalcalco treated animals with IV fluids and cooling. The mantled howler is listed as Vulnerable by the IUCN, and deforestation limits access to water and shade.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Rekord historyczny (2024); nie znaleziono potwierdzonego powtórzenia w 2025 lub 2026 roku. Status VU dotyczy gatunku (Smithsonian); status meksykańskiego podgatunku A. p. mexicana niezweryfikowany. Region przypisany do Ameryki Środkowej zgodnie z zadaniem, geograficznie to Meksyk." }, { "id": "caf-crisis", "kategoria": "konflikt", "podtyp": "przemoc_zbrojna", "nazwa": "Przemoc zbrojna i kryzys humanitarny w Republice Środkowoafrykańskiej", "region": "Afryka Środkowa", "lat": 5.03, "lon": 25.14, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "stabilny", "od": "2026-01", "kraje_obszar": [ "Central African Rep." ], "kraje_strony": [ "Central African Rep." ], "strony": [ "Siły Zbrojne Republiki Środkowoafrykańskiej (FACA)", "Azandé Ani Kpi Gbé" ], "kontekst": "Na południowym wschodzie kraju, w prefekturze Haut-Mbomou, trwają walki armii z milicją Azandé Ani Kpi Gbé; pomoc dociera tam wyłącznie drogą lotniczą.", "opis": "Plan humanitarny na 2026 rok obejmuje 2,3 mln osób w potrzebie i 1,3 mln objętych pomocą, przy wymaganiach 264,2 mln USD. W sierpniu 2025 roku w kraju było 442 320 przesiedlonych wewnętrznie, a RŚA gości ponad 52 700 uchodźców, głównie z Sudanu, Czadu, Sudanu Południowego i DRK. W styczniu 2026 roku walki w Zemio zmusiły około 2000 osób do schronienia się w szpitalu i kościele, gdzie brakuje żywności, wody i leków.", "sektory": [ "ochrona", "zdrowie", "woda", "zywnosc", "schronienie" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 2300000, "osoby_przesiedlone": 442320, "apel_usd": 264200000, "sfinansowane_proc": null, "stan_na": "2026-01", "zrodlo": "https://humanitarianaction.info/document/global-humanitarian-overview-2026/article/central-african-republic-4", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://humanitarianaction.info/document/global-humanitarian-overview-2026/article/central-african-republic-4", "stan_na": "2026", "uwaga": "Global Humanitarian Overview 2026: 2,3 mln w potrzebie, 1,3 mln objętych planem (932 200 najwyższy priorytet)." }, "osoby_przesiedlone": { "url": "https://humanitarianaction.info/document/global-humanitarian-overview-2026/article/central-african-republic-4", "stan_na": "2025-08", "uwaga": "Przesiedleni wewnętrznie; spadek o 5,8 procent względem grudnia 2024." }, "apel_usd": { "url": "https://humanitarianaction.info/document/global-humanitarian-overview-2026/article/central-african-republic-4", "stan_na": "2026" } }, "uwagi": "Nie udało się pobrać strony OCHA z bieżącym stanem finansowania planu 2026 (błąd 403), dlatego sfinansowane_proc = null." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://humanitarianaction.info/document/global-humanitarian-overview-2026/article/central-african-republic-4", "https://www.icrc.org/en/news-release/central-african-republic-humanitarian-situation-remains-alarming-south-east-country", "https://www.unfpa.org/resources/situation-report-crisis-central-african-republic-february-2026" ], "en": { "nazwa": "Armed violence and humanitarian crisis in the Central African Republic", "region": "Central Africa", "kontekst": "In the south-east, in Haut-Mbomou prefecture, the army is fighting the Azandé Ani Kpi Gbé militia; aid can reach the area only by air.", "opis": "The 2026 humanitarian plan covers 2.3 million people in need and targets 1.3 million, requiring 264.2 million US dollars. In August 2025 there were 442,320 internally displaced people, and the country hosts more than 52,700 refugees, mainly from Sudan, Chad, South Sudan and the DRC. In January 2026 fighting in Zemio forced about 2,000 people to shelter in the hospital and a church, short of food, water and medicine.", "strony": [ "Central African Armed Forces (FACA)", "Azandé Ani Kpi Gbé" ] }, "uwaga_redakcyjna": "Kryzys w RŚA trwa od wielu lat; \"od\" = 2026-01 oznacza początek opisanej fazy walk w Haut-Mbomou (MKCK, styczeń 2026). GHO wskazuje też poprawę po porozumieniu z N'Dżameny i rozwiązaniu części grup zbrojnych, stąd trend \"stabilny\". Liczba przesiedlonych z sierpnia 2025." }, { "id": "cmr-crisis", "kategoria": "konflikt", "podtyp": "przemoc_zbrojna", "nazwa": "Konflikty na Dalekiej Północy i w regionach anglojęzycznych Kamerunu", "region": "Afryka Środkowa", "lat": 10.59, "lon": 14.32, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "stabilny", "od": "2026-01", "kraje_obszar": [ "Cameroon" ], "kraje_strony": [ "Cameroon" ], "strony": [ "Siły zbrojne Kamerunu", "Niepaństwowe grupy zbrojne na Dalekiej Północy", "Grupy zbrojne w regionach Północno-Zachodnim i Południowo-Zachodnim" ], "kontekst": "Na Dalekiej Północy trwają ataki niepaństwowych grup zbrojnych i wtargnięcia z sąsiednich krajów basenu Jeziora Czad, a w regionach Północno-Zachodnim i Południowo-Zachodnim utrzymuje się kryzys ograniczający dostęp pomocy.", "opis": "Według OCHA w 2026 roku pomocy potrzebuje 2,9 mln osób, w tym 1,5 mln dzieci, a plan zakłada objęcie 1,9 mln. W połowie maja 2026 roku plan o wartości 322 mln USD był sfinansowany w 20 procentach, a pomoc dotarła do 172 tys. osób. Kamerun gości łącznie 2,1 mln osób przymusowo przesiedlonych. MSF wspiera chirurgię dla rannych w szpitalach w Mora i Maroua.", "sektory": [ "ochrona", "zdrowie", "zywienie", "woda", "edukacja" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 2900000, "osoby_przesiedlone": 2100000, "apel_usd": 322000000, "sfinansowane_proc": 20, "stan_na": "2026-05", "zrodlo": "https://www.unocha.org/publications/report/cameroon/cameroon-humanitarian-needs-and-response-plan-2026", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://www.unicef.org/appeals/cameroon", "stan_na": "2026", "uwaga": "UNICEF: 2,9 mln osób w potrzebie, w tym 1,5 mln dzieci." }, "osoby_przesiedlone": { "url": "https://www.unicef.org/appeals/cameroon", "stan_na": "2026", "uwaga": "UNICEF: 2,1 mln osób przymusowo przesiedlonych łącznie (przesiedleni wewnętrznie, uchodźcy i powracający, bez podziału)." }, "apel_usd": { "url": "https://panafricanvisions.com/2026/05/2-9-million-cameroonians-need-humanitarian-aid-ocha-warns/", "stan_na": "2026-05-15", "uwaga": "Dane OCHA przytoczone przez Pan African Visions: 322 mln USD wymagane, 64,4 mln USD otrzymane." }, "sfinansowane_proc": { "url": "https://panafricanvisions.com/2026/05/2-9-million-cameroonians-need-humanitarian-aid-ocha-warns/", "stan_na": "2026-05-15", "uwaga": "Źródło wtórne; strona OCHA zwróciła błąd 403." } }, "uwagi": "Kwota apelu i odsetek finansowania pochodzą ze źródła medialnego cytującego OCHA; do potwierdzenia w FTS." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.unicef.org/appeals/cameroon", "https://panafricanvisions.com/2026/05/2-9-million-cameroonians-need-humanitarian-aid-ocha-warns/", "https://www.unocha.org/publications/report/cameroon/cameroon-humanitarian-needs-and-response-plan-2026", "https://reliefweb.int/report/cameroon/cameroon-north-west-and-south-west-regions-overview-humanitarian-access-january-june-2026", "https://www.doctorswithoutborders.org/latest/how-lake-chad-basin-crisis-impacting-communities-cameroon" ], "en": { "nazwa": "Conflicts in the Far North and anglophone regions of Cameroon", "region": "Central Africa", "kontekst": "In the Far North, attacks by armed non-state actors and cross-border incursions from the Lake Chad Basin continue, while a crisis in the North-West and South-West regions restricts humanitarian access.", "opis": "According to OCHA, 2.9 million people need assistance in 2026, including 1.5 million children, and the plan targets 1.9 million. By mid-May 2026 the 322 million US dollar plan was 20 percent funded and aid had reached 172,000 people. Cameroon hosts a total of 2.1 million forcibly displaced people. MSF supports surgery for the wounded at hospitals in Mora and Maroua.", "strony": [ "Cameroonian armed forces", "Armed non-state actors in the Far North", "Armed groups in the North-West and South-West regions" ] }, "uwaga_redakcyjna": "Kryzysy trwają od lat (Daleka Północ, regiony anglojęzyczne); \"od\" = 2026-01 oznacza okres objęty planem 2026. Nazw grup zbrojnych nie podano, bo pobrane źródła mówią ogólnie o niepaństwowych grupach zbrojnych." }, { "id": "mdg-cyclones-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "cyklon", "nazwa": "Cyklony Fytia i Gezani na Madagaskarze", "region": "Ocean Indyjski, Madagaskar", "lat": -18.15, "lon": 49.4, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "deeskalacja", "od": "2026-01", "kraje_obszar": [ "Madagascar" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Na przełomie stycznia i lutego 2026 roku Madagaskar w odstępie około 10 dni uderzyły cyklon Fytia (kategoria 3) i cyklon Gezani (kategoria 4); najciężej ucierpiało miasto Toamasina.", "opis": "Według UNICEF cyklon Gezani dotknął ponad 478 tys. osób i zabił 59, a Fytia ponad 203 tys. osób. Zniszczonych lub uszkodzonych zostało ponad 120 tys. domów, 761 szkół i kilkadziesiąt placówek zdrowia. WFP szacował w lutym 400 tys. osób w pilnej potrzebie; jego biuro i magazyn w Toamasinie zostały zniszczone. IFRC prowadzi do lutego 2027 roku apel nadzwyczajny dla 45 tys. osób.", "sektory": [ "schronienie", "woda", "zdrowie", "zywnosc", "edukacja" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 400000, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": 59, "stan_na": "2026-03", "zrodlo": "https://www.unicef.org/madagascar/en/media/15681/file/Flash%20Update", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://www.wfp.org/news/wfp-warns-growing-humanitarian-needs-madagascar-after-back-back-cyclones-hit-limited-resources", "stan_na": "2026-02-13", "uwaga": "WFP: 400 tys. osób z pilnymi potrzebami." }, "ofiary_smiertelne": { "url": "https://www.unicef.org/madagascar/en/media/15681/file/Flash%20Update", "stan_na": "2026-03-12", "uwaga": "Tylko cyklon Gezani. Dla cyklonu Fytia IFRC podawał 14 zgonów (stan 8.02.2026), https://reliefweb.int/report/madagascar/madagascar-tropical-cyclones-2026-emergency-appeal-mdrmg027." } }, "uwagi": "Apel IFRC MDRMG027: strona IFRC podaje 7,5 mln CHF, a IFRC GO 5 mln CHF i 2,22 mln CHF zebranych (okres 7.02.2026-28.02.2027). Kwota w CHF, dlatego apel_usd = null. Około 1150 osób pozostawało w marcu 2026 roku w 13 miejscach przesiedlenia." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.ifrc.org/emergency/madagascar-cyclones-2026", "https://reliefweb.int/report/madagascar/madagascar-tropical-cyclones-2026-emergency-appeal-mdrmg027", "https://goadmin.ifrc.org/api/v2/appeal/?code=MDRMG027", "https://www.unicef.org/madagascar/en/media/15681/file/Flash%20Update", "https://www.wfp.org/news/wfp-warns-growing-humanitarian-needs-madagascar-after-back-back-cyclones-hit-limited-resources", "https://www.usnews.com/news/world/articles/2026-02-16/cyclone-gezani-leaves-59-dead-in-madagascar-displaces-more-than-16-000" ], "en": { "nazwa": "Cyclones Fytia and Gezani in Madagascar", "region": "Indian Ocean, Madagascar", "kontekst": "In late January and February 2026, Cyclone Fytia (category 3) and Cyclone Gezani (category 4) struck Madagascar about 10 days apart; the city of Toamasina was hit hardest.", "opis": "According to UNICEF, Cyclone Gezani affected more than 478,000 people and killed 59, and Fytia affected more than 203,000. More than 120,000 homes, 761 schools and dozens of health facilities were destroyed or damaged. In February WFP estimated 400,000 people in urgent need; its office and warehouse in Toamasina were destroyed. The IFRC runs an emergency appeal for 45,000 people until February 2027.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Suma domów: około 20 tys. (Fytia) i ponad 102 tys. (Gezani) według UNICEF z 12.03.2026. Trend \"deeskalacja\": faza odbudowy." }, { "id": "afr-cholera-2026", "kategoria": "humanitarny", "podtyp": "epidemia", "nazwa": "Epidemie cholery w Afryce Subsaharyjskiej", "region": "Afryka Subsaharyjska", "lat": -1.65, "lon": 29.19, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "eskalacja", "od": "2026-01", "kraje_obszar": [ "Dem. Rep. Congo", "S. Sudan", "Mozambique", "Nigeria", "Angola", "Malawi", "Zambia", "Namibia", "Zimbabwe" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Powodzie, przesiedlenia i konflikty sprzyjają cholerze w wielu krajach Afryki; najwięcej przypadków i zgonów notuje DRK, a w Afryce Południowej wzrost napędzają powodzie w Mozambiku.", "opis": "Od 1 stycznia do 31 maja 2026 roku 16 krajów regionu afrykańskiego WHO zgłosiło 61 888 przypadków cholery i 1230 zgonów. Najwięcej przypadków odnotowały DRK (28 567 i 815 zgonów), Sudan Południowy (7712), Mozambik (7500), Nigeria (6860), Angola (4852) i Malawi (3088). W Afryce Południowej na początku 2026 roku przypadków było siedem razy więcej niż rok wcześniej, a WHO prognozowało od 12 do 22 tys. kolejnych do sierpnia.", "sektory": [ "zdrowie", "woda", "logistyka" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "przypadki": 61888, "zgony": 1230, "stan_na": "2026-05-31", "zrodlo": "https://cdn.who.int/media/docs/default-source/documents/emergencies/situation-reports/20260630_multi-country_outbreak-of-cholera_epidemiological_update_38.pdf?sfvrsn=82e79253_3&download=true", "zrodla_liczb": { "przypadki": { "url": "https://cdn.who.int/media/docs/default-source/documents/emergencies/situation-reports/20260630_multi-country_outbreak-of-cholera_epidemiological_update_38.pdf?sfvrsn=82e79253_3&download=true", "stan_na": "2026-05-31", "uwaga": "WHO, aktualizacja nr 38 (30.06.2026): region afrykański WHO, 16 krajów." }, "zgony": { "url": "https://cdn.who.int/media/docs/default-source/documents/emergencies/situation-reports/20260630_multi-country_outbreak-of-cholera_epidemiological_update_38.pdf?sfvrsn=82e79253_3&download=true", "stan_na": "2026-05-31", "uwaga": "Zgony z 12 krajów." } }, "uwagi": "Sudan należy w statystyce WHO do regionu Wschodniej Części Morza Śródziemnego i nie jest wliczony. Nigeria i DRK mają osobne zdarzenia konfliktowe (nga-northeast, cod-east-war), w których cholera jest wspomniana." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://cdn.who.int/media/docs/default-source/documents/emergencies/situation-reports/20260630_multi-country_outbreak-of-cholera_epidemiological_update_38.pdf?sfvrsn=82e79253_3&download=true", "https://www.who.int/publications/m/item/multi-country-outbreak-of-cholera--epidemiological-update--38--30-june-2026", "https://www.afro.who.int/news/southern-africa-faces-acute-surge-cholera-due-floods-displacement" ], "en": { "nazwa": "Cholera epidemics in sub-Saharan Africa", "region": "Sub-Saharan Africa", "kontekst": "Floods, displacement and conflict are driving cholera in many African countries; the DRC reports the most cases and deaths, while in southern Africa the surge is fuelled by floods in Mozambique.", "opis": "From 1 January to 31 May 2026, 16 countries in the WHO African Region reported 61,888 cholera cases and 1,230 deaths. The most cases were in the DRC (28,567, with 815 deaths), South Sudan (7,712), Mozambique (7,500), Nigeria (6,860), Angola (4,852) and Malawi (3,088). In southern Africa early 2026 cases were seven times higher than a year earlier, and WHO projected 12,000 to 22,000 more by August.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Punkt na mapie ustawiono w Gomie (ośrodek leczenia cholery Buhimba, MSF), bo DRK ma ponad połowę przypadków. Kraje w kraje_obszar: siedem z największą liczbą przypadków według WHO (bez Sudanu) oraz Namibia i Zimbabwe z komunikatu WHO AFRO z 26.02.2026. Dane po 31.05.2026 nie zostały pobrane." }, { "id": "lka-ditwah", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "cyklon", "nazwa": "Skutki cyklonu Ditwah na Sri Lance", "region": "Azja Południowa", "lat": 7.29, "lon": 80.63, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "deeskalacja", "od": "2025-11", "kraje_obszar": [ "Sri Lanka" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Pod koniec listopada 2025 roku cyklon Ditwah przyniósł w kilka dni miesięczną sumę opadów; powodzie i ponad 200 dużych osuwisk objęły wszystkie 25 dystryktów kraju, najmocniej wyżynę centralną.", "opis": "ONZ podaje ponad 640 zabitych, 2,2 mln osób dotkniętych w szczycie i 113 tys. uszkodzonych lub zniszczonych domów. Plan priorytetów humanitarnych ONZ zakończono 11 czerwca 2026 roku po dotarciu do 575 tys. osób; rządowa ocena potrzeb szacuje koszt odbudowy na 3,4 mld USD. IFRC prowadzi apel nadzwyczajny do końca 2027 roku, a UNICEF i Save the Children kontynuują wsparcie w dystryktach Kandy, Badulla i Nuwara Eliya.", "sektory": [ "schronienie", "woda", "srodki_do_zycia", "ochrona", "edukacja" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 1200000, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": 35300000, "sfinansowane_proc": 80.7, "ofiary_smiertelne": 640, "stan_na": "2026-06-11", "zrodlo": "https://srilanka.un.org/en/317103-un-and-partners-mark-end-their-emergency-response-cyclone-ditwah", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://www.unicef.org/media/179841/file/Sri-Lanka-Humanitarian-Situation-Report-No.11-(Cyclone-DITWAH)-9-April-2026.pdf.pdf", "stan_na": "2026-04-09", "uwaga": "UNICEF: 1,2 mln osób w potrzebie, w tym 526 609 dzieci." }, "apel_usd": { "url": "https://srilanka.un.org/en/317103-un-and-partners-mark-end-their-emergency-response-cyclone-ditwah", "stan_na": "2026-06-11", "uwaga": "Plan priorytetów humanitarnych ONZ (HPP): 28,5 mln z 35,3 mln USD; plan zakończony." }, "sfinansowane_proc": { "url": "https://srilanka.un.org/en/317103-un-and-partners-mark-end-their-emergency-response-cyclone-ditwah", "stan_na": "2026-06-11", "uwaga": "Wyliczone: 28,5 / 35,3 mln USD." }, "ofiary_smiertelne": { "url": "https://srilanka.un.org/en/317103-un-and-partners-mark-end-their-emergency-response-cyclone-ditwah", "stan_na": "2026-06-11", "uwaga": "ONZ: ponad 640 zabitych i 173 zaginionych (stan ze stycznia 2026). UNICEF (9.04.2026) podaje 680 zgonów i 154 zaginionych; IFRC GO 643." } }, "uwagi": "Apel IFRC MDRLK023 (2.12.2025-31.12.2027, cel 500 tys. osób): 6,83 mln z 12 mln wg IFRC GO (ok. 57 procent); strona IFRC wymienia też kwotę 14 mln CHF po rewizji. Liczba osób nadal przesiedlonych w 2026 niepotwierdzona." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://srilanka.un.org/en/317103-un-and-partners-mark-end-their-emergency-response-cyclone-ditwah", "https://goadmin.ifrc.org/api/v2/event/7713/", "https://www.ifrc.org/article/surviving-storm-just-more-two-months-after-deadly-cyclone-sri-lanka-volunteers-continue", "https://www.unicef.org/media/179841/file/Sri-Lanka-Humanitarian-Situation-Report-No.11-(Cyclone-DITWAH)-9-April-2026.pdf.pdf", "https://www.savethechildren.net/sri-lanka/news/cyclone-ditwah-3000-children-benefit-protection-and-psychosocial-support-through-new" ], "en": { "nazwa": "Aftermath of Cyclone Ditwah in Sri Lanka", "region": "South Asia", "kontekst": "In late November 2025 Cyclone Ditwah dropped a month's rainfall in a few days; floods and more than 200 major landslides hit all 25 districts, worst of all the central highlands.", "opis": "The UN reports more than 640 people killed, 2.2 million affected at the peak and 113,000 homes damaged or destroyed. The UN Humanitarian Priorities Plan closed on 11 June 2026 after reaching 575,000 people; the government's needs assessment puts recovery at USD 3.4 billion. The IFRC emergency appeal runs until the end of 2027, and UNICEF and Save the Children continue support in Kandy, Badulla and Nuwara Eliya districts.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Zdarzenie rozpoczęte w 2025 roku; aktywne w 2026 jako faza odbudowy (apel IFRC do 2027, projekty UE/Save the Children od czerwca 2026). Współrzędne: Kandy." }, { "id": "khm-tha-border", "kategoria": "humanitarny", "podtyp": "przesiedlenia", "nazwa": "Przesiedleni po walkach na granicy Kambodży i Tajlandii", "region": "Azja Południowo-Wschodnia", "lat": 14.18, "lon": 103.52, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 2, "trend": "deeskalacja", "od": "2025-07", "kraje_obszar": [ "Cambodia", "Thailand" ], "kraje_strony": [ "Cambodia", "Thailand" ], "strony": [ "Królewskie Siły Zbrojne Kambodży", "Królewska Armia Tajlandii" ], "kontekst": "Walki graniczne w lipcu i grudniu 2025 roku zmusiły setki tysięcy ludzi w siedmiu prowincjach Kambodży do ucieczki; rozejm z 27 grudnia 2025 roku zatrzymał starcia.", "opis": "Według World Vision przesiedlonych zostało łącznie ponad 640 tys. osób, a 8 lipca 2026 roku 20 923 nadal nie mogło wrócić do domów; rząd zbudował ponad 4 tys. tymczasowych schronień. Ciągle brakuje wsparcia w edukacji, zdrowiu, ochronie, żywności i wodzie. W grudniu 2025 roku zamknięto 1039 szkół, a zginęło co najmniej 14 cywilów po stronie kambodżańskiej.", "sektory": [ "schronienie", "edukacja", "ochrona", "woda", "zywnosc" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": 20923, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": null, "stan_na": "2026-07-08", "zrodlo": "https://www.wvi.org/publications/report/cambodia/world-vision-situation-report-25-displacement-crisis-result-cambodia", "zrodla_liczb": { "osoby_przesiedlone": { "url": "https://www.wvi.org/publications/report/cambodia/world-vision-situation-report-25-displacement-crisis-result-cambodia", "stan_na": "2026-07-08", "uwaga": "Osoby, które nadal nie wróciły do domów (Kambodża). W szczycie ponad 640 tys. przesiedlonych; 9.01.2026 ONZ podawała 173 776 (https://cambodia.un.org/en/308548-humanitarian-response-forum-hrf-situation-report-14-cambodia-thailand-border-situation-9)." } }, "uwagi": "Brak łącznej liczby ofiar obu stron w pobranych źródłach; World Vision (16.12.2025) podaje 14 zabitych cywilów w Kambodży w grudniowej fali. Dane dotyczą strony kambodżańskiej; przesiedleń w Tajlandii nie ustalono." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.wvi.org/publications/report/cambodia/world-vision-situation-report-25-displacement-crisis-result-cambodia", "https://cambodia.un.org/en/308548-humanitarian-response-forum-hrf-situation-report-14-cambodia-thailand-border-situation-9", "https://www.wvi.org/newsroom/cambodia/world-vision-cambodia-urges-urgent-humanitarian-support-hundreds-thousands", "https://www.caritas.org/article/caritas-cambodia-steps-up-aid-for-displaced-families-along-the-thailand-cambodia-border/", "https://www.cnbc.com/2025/12/27/thailand-and-cambodia-halt-fierce-border-conflict-with-second-ceasefire.html" ], "en": { "nazwa": "People displaced by fighting on the Cambodia-Thailand border", "region": "Southeast Asia", "kontekst": "Border fighting in July and December 2025 forced hundreds of thousands of people in seven Cambodian provinces to flee; a ceasefire on 27 December 2025 halted the clashes.", "opis": "According to World Vision more than 640,000 people were displaced in total, and on 8 July 2026 20,923 still could not return home; the government built more than 4,000 temporary shelters. Gaps remain in education, health, protection, food and water. In December 2025 1,039 schools closed and at least 14 civilians were killed on the Cambodian side.", "strony": [ "Royal Cambodian Armed Forces", "Royal Thai Army" ] }, "uwaga_redakcyjna": "Współrzędne: Samraong (Oddar Meanchey). Zdarzenie o niewielkiej skali w 2026 roku; do rozważenia zmiana na 'napiecie' lub zamknięcie po powrocie przesiedlonych. Strona rozejmu z CNBC z wyników wyszukiwania, treści nie pobrano." }, { "id": "vut-ambae-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "wulkan", "nazwa": "Aktywność wulkanu Manaro Voui na wyspie Ambae", "region": "Australia i Oceania, Vanuatu", "lat": -15.4, "lon": 167.83, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 2, "trend": "ryzyko", "od": "2026-02", "kraje_obszar": [ "Vanuatu" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Od lutego 2026 roku wulkan Manaro Voui na Ambae utrzymuje 3. poziom alertu, a kwaśne deszcze docierały do Santo, Malakuli, Pentecost i Ambrym. 25 sierpnia 2026 roku wyrzucił pióropusz popiołu na wysokość ok. 15 km.", "opis": "Według IFRC od 25 sierpnia 2026 roku mieszkańcy południowego, zachodniego i północnego Ambae oraz północnej Pentecost zgłaszają rosnący opad popiołu na uprawy i zbiorniki wody oraz emisje gazów; dotkniętych jest 15 180 osób. Ambae ma ok. 11 tys. mieszkańców i nie ma bezpiecznego wzniesienia poza wulkanem; w latach 2017-2018 wyspę ewakuowano w całości. Władze prowincji Penama przygotowały plany ewakuacji, a Czerwony Krzyż Vanuatu prowadzi pomoc przy wsparciu IFRC.", "sektory": [ "woda", "zywnosc", "zdrowie" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 15180, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": 0, "stan_na": "2026-09-17", "zrodlo": "https://goadmin.ifrc.org/api/v2/field-report/18584/", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://goadmin.ifrc.org/api/v2/field-report/18584/", "stan_na": "2026-09-17", "uwaga": "IFRC GO: osoby dotknięte opadem popiołu i gazami." }, "ofiary_smiertelne": { "url": "https://goadmin.ifrc.org/api/v2/field-report/18584/", "stan_na": "2026-09-17", "uwaga": "Raport nie podaje ofiar." } }, "uwagi": "Raport IFRC GO wymienia DREF o wartości 334 008 (waluta w polu IFRC, zwykle CHF); wcześniejszy DREF MDRVU013 na 'nadchodzącą erupcję' trwał 20.03-31.05.2026. Kwoty nie wpisano jako apel_usd." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://goadmin.ifrc.org/api/v2/field-report/18584/", "https://goadmin.ifrc.org/api/v2/appeal/?country__iso3=VUT&ordering=-start_date&limit=5", "https://watchers.news/2026/03/06/acid-rain-from-ambae-reaches-four-islands-as-vanuatu-readies-emergency-response/", "https://volcanodb.com/ambae-volcano" ], "en": { "nazwa": "Manaro Voui volcano activity on Ambae Island", "region": "Australia and Oceania, Vanuatu", "kontekst": "Since February 2026 Manaro Voui on Ambae has stayed at alert level 3, and acid rain reached Santo, Malakula, Pentecost and Ambrym. On 25 August 2026 it sent an ash plume to about 15 km.", "opis": "According to the IFRC, since 25 August 2026 people in south, west and north Ambae and north Pentecost report increasing ashfall on crops and water storage and gas emissions; 15,180 people are affected. Ambae has about 11,000 residents and no safe high ground away from the volcano; the whole island was evacuated in 2017-2018. Penama provincial authorities have prepared evacuation plans, and the Vanuatu Red Cross is responding with IFRC support.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Współrzędne szczytu przybliżone. Informacja o sierpniowym pióropuszu z serwisu volcanodb.com (źródło wtórne) - do potwierdzenia w komunikatach VMGD." }, { "id": "bgd-dengue-2026", "kategoria": "humanitarny", "podtyp": "epidemia", "nazwa": "Epidemia dengi w Bangladeszu", "region": "Azja Południowa", "lat": 23.81, "lon": 90.41, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 2, "trend": "eskalacja", "od": "2026-01", "kraje_obszar": [ "Bangladesh" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Od końca sierpnia 2026 roku monsun wywołał gwałtowny wzrost zachorowań na dengę we wszystkich ośmiu prowincjach Bangladeszu; ok. 40 procent przypadków notuje prowincja Dhaka.", "opis": "Do połowy września 2026 roku potwierdzono 51 837 przypadków i 149 zgonów; w samym sierpniu do szpitali trafiło 20 536 osób, ponad dwa razy więcej niż w lipcu. Epidemia zbiega się z odrą i obciąża szpitale. IFRC uruchomiła fundusz DREF dla 300 tys. osób, a Bangladeski Czerwony Półksiężyc dostarcza testy NS1 i prowadzi kampanie ograniczania komarów.", "sektory": [ "zdrowie", "woda" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": 149, "stan_na": "2026-09-14", "zrodlo": "https://goadmin.ifrc.org/api/v2/field-report/18581/", "zrodla_liczb": { "ofiary_smiertelne": { "url": "https://goadmin.ifrc.org/api/v2/field-report/18581/", "stan_na": "2026-09-14", "uwaga": "IFRC GO na podstawie danych krajowych: 51 837 potwierdzonych przypadków i 149 zgonów od 1.01.2026." } }, "uwagi": "DREF IFRC MDRBD041 (19.09.2026-31.03.2027, cel 300 tys. osób) na 494 769 wg IFRC GO (waluta w polu IFRC, zwykle CHF); nie wpisano jako apel_usd." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://goadmin.ifrc.org/api/v2/field-report/18581/", "https://goadmin.ifrc.org/api/v2/appeal/?country__iso3=BGD&ordering=-start_date&limit=4" ], "en": { "nazwa": "Dengue outbreak in Bangladesh", "region": "South Asia", "kontekst": "Since late August 2026 the monsoon has driven a sharp rise in dengue cases in all eight divisions of Bangladesh; Dhaka division accounts for about 40 percent of cases.", "opis": "By mid-September 2026 51,837 cases and 149 deaths had been confirmed; in August alone 20,536 people were hospitalised, more than twice July's figure. The outbreak coincides with measles and is straining hospitals. The IFRC released a DREF for 300,000 people, and the Bangladesh Red Crescent Society is supplying NS1 test kits and running mosquito control campaigns.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Źródło liczb to raport IFRC GO oparty na danych DGHS; do potwierdzenia w dziennych raportach DGHS. Współrzędne: Dhaka." }, { "id": "irq-crisis", "kategoria": "humanitarny", "podtyp": "kryzys_zlozony", "nazwa": "Kryzys humanitarny w Iraku w cieniu wojny regionalnej", "region": "Bliski Wschód", "lat": 33.2, "lon": 43.7, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 3, "trend": "ryzyko", "od": "2026-03", "kraje_obszar": [ "Iraq" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Irak wciąż zmaga się ze skutkami wojny z Państwem Islamskim, a wojna USA i Izraela z Iranem od marca 2026 roku zakłóciła handel przez Cieśninę Ormuz i dostawy paliw.", "opis": "Według FAO i partnerów (lipiec 2026) około 2,5 mln osób potrzebuje pomocy żywnościowej i wsparcia źródeł utrzymania, a około miliona przesiedlonych wewnętrznie w dużym stopniu zależy od pomocy. Do maja 2026 roku około 70 procent badanych społeczności zgłaszało zakłócenia zatrudnienia, a produkcja gazu do gotowania spadła o 45 procent. W kwietniu 2026 roku ulewy zabiły 12 osób i wypędziły z domów ponad 7500, a do końca czerwca odnotowano 219 przypadków gorączki krwotocznej krymsko-kongijskiej i 16 zgonów. Irak gości też ponad 286 tys. uchodźców z Syrii.", "sektory": [ "zywnosc", "srodki_do_zycia", "zdrowie", "schronienie", "ochrona" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": 2500000, "osoby_przesiedlone": 1000000, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "stan_na": "2026-07", "zrodlo": "https://www.acaps.org/en/countries/iraq", "zrodla_liczb": { "osoby_w_potrzebie": { "url": "https://www.acaps.org/en/countries/iraq", "stan_na": "2026-07-21", "uwaga": "ACAPS cytuje FAO i partnerów (21.07.2026): ok. 2,5 mln osób potrzebuje pomocy żywnościowej i wsparcia źródeł utrzymania. Nie jest to liczba z planu humanitarnego." }, "osoby_przesiedlone": { "url": "https://www.acaps.org/en/countries/iraq", "stan_na": "2026-07-21", "uwaga": "Wartość przybliżona: 'około miliona IDP' (FAO i partnerzy za ACAPS); to samo podaje WFP (https://www.wfp.org/countries/iraq)." } }, "uwagi": "Brak planu humanitarnego ONZ dla Iraku na 2026 rok w pobranych źródłach; apel i finansowanie null. Uchodźcy z Syrii (ponad 286 tys.) wg WFP." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.acaps.org/en/countries/iraq", "https://www.wfp.org/countries/iraq", "https://www.icrc.org/en/where-we-work/iraq" ], "en": { "nazwa": "Humanitarian crisis in Iraq amid the regional war", "region": "Middle East", "kontekst": "Iraq is still dealing with the aftermath of the war against the Islamic State, and the US and Israeli war with Iran since March 2026 has disrupted trade through the Strait of Hormuz and fuel supplies.", "opis": "According to FAO and partners (July 2026), about 2.5 million people need food and livelihood assistance, and about one million internally displaced people rely heavily on aid. By May 2026 about 70 percent of assessed communities reported employment disruptions, and cooking gas production fell by 45 percent. In April 2026 heavy rains killed 12 people and displaced more than 7,500, and by the end of June 219 cases of Crimean-Congo haemorrhagic fever and 16 deaths had been recorded. Iraq also hosts more than 286,000 Syrian refugees.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "'od' oznacza początek skutków wojny regionalnej (marzec 2026); przesiedlenia wewnętrzne trwają od wojny z Państwem Islamskim (2014-2017), czego nie potwierdzono w pobranych źródłach." }, { "id": "lby-migrants", "kategoria": "humanitarny", "podtyp": "uchodzcy", "nazwa": "Migranci i uchodźcy w Libii oraz szlak przez środkowe Morze Śródziemne", "region": "Afryka Północna, Morze Śródziemne", "lat": 32, "lon": 14, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 3, "trend": "ryzyko", "od": "2023-04", "kraje_obszar": [ "Libya", "Italy" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Libia jest głównym krajem wyjazdu na szlaku przez środkowe Morze Śródziemne do Włoch, a od wybuchu wojny w Sudanie w kwietniu 2023 roku przybywa do niej coraz więcej Sudańczyków.", "opis": "W kwietniu 2026 roku w Libii przebywało około 943,8 tys. migrantów, a 1 września 2026 roku UNHCR miał zarejestrowanych 109 171 uchodźców i osób ubiegających się o azyl, w tym 93 617 z Sudanu. Od czerwca 2026 roku protesty w Trypolisie blokują siedziby UNHCR i IOM, a w lipcu upał do 50 st. C spowodował awarie sieci energetycznej. Według IOM do połowy września 2026 roku liczba przybyć szlakiem środkowośródziemnomorskim spadła o ponad połowę, a liczba zmarłych i zaginionych wzrosła z 844 do 996.", "sektory": [ "ochrona", "zdrowie", "schronienie", "zywnosc" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": 109171, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": 996, "stan_na": "2026-09", "zrodlo": "https://data.unhcr.org/en/country/lby", "zrodla_liczb": { "osoby_przesiedlone": { "url": "https://data.unhcr.org/en/country/lby", "stan_na": "2026-09-01", "uwaga": "Zarejestrowani uchodźcy i osoby ubiegające się o azyl w Libii (85,7 procent z Sudanu). Migrantów ogółem ok. 943 800 (kwiecień 2026, ACAPS: https://www.acaps.org/en/countries/libya)." }, "ofiary_smiertelne": { "url": "https://www.aljazeera.com/news/2026/9/17/migrant-crossings-to-europe-by-sea-drop-sharply-amid-heightened-risks-iom", "stan_na": "2026-09-17", "uwaga": "Zmarli i zaginieni na szlaku środkowośródziemnomorskim w 2026 roku do połowy września wg IOM (komunikat IOM z 17.09.2026 zwrócił błąd 403, liczba za Al Jazeerą). Dla całej Europy: co najmniej 2292 osoby." } }, "uwagi": "Brak planu humanitarnego ONZ dla Libii na 2026 rok w pobranych źródłach." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://data.unhcr.org/en/country/lby", "https://www.acaps.org/en/countries/libya", "https://www.aljazeera.com/news/2026/9/17/migrant-crossings-to-europe-by-sea-drop-sharply-amid-heightened-risks-iom", "https://www.iom.int/news/new-iom-data-migrant-arrivals-europe-fall-39-2026-while-deaths-continue-rise", "https://libya.iom.int/", "https://www.sosmediterranee.org/latest-news/" ], "en": { "nazwa": "Migrants and refugees in Libya and the Central Mediterranean route", "region": "North Africa, Mediterranean Sea", "kontekst": "Libya is the main departure country on the Central Mediterranean route to Italy, and since the war in Sudan broke out in April 2023 growing numbers of Sudanese have arrived there.", "opis": "In April 2026 about 943,800 migrants were in Libya, and on 1 September 2026 UNHCR had registered 109,171 refugees and asylum seekers, including 93,617 from Sudan. Since June 2026 protests in Tripoli have blocked the premises of UNHCR and IOM, and in July heat of up to 50 degrees C caused power grid failures. According to IOM, by mid-September 2026 arrivals on the Central Mediterranean route had fallen by more than half, while the number of dead and missing rose from 844 to 996.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "'od' (2023-04) to początek napływu uchodźców z Sudanu; migracja przez Libię trwa dłużej. SOS MEDITERRANEE (statek Ocean Viking) ratuje ludzi na tym szlaku w 2026 roku, ale nie dodano ośrodka, bo nie ma potwierdzonej lokalizacji lądowej." }, { "id": "egy-sudan-refugees", "kategoria": "humanitarny", "podtyp": "uchodzcy", "nazwa": "Uchodźcy z Sudanu w Egipcie", "region": "Afryka Północna", "lat": 30.04, "lon": 31.24, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "stabilny", "od": "2023-04", "kraje_obszar": [ "Egypt" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Egipt przyjął najwięcej uchodźców z wojny w Sudanie, która trwa od kwietnia 2023 roku; większość mieszka w miastach, głównie w Kairze.", "opis": "Według UNHCR na koniec sierpnia 2026 roku Egipt miał zarejestrowanych 1 096 185 uchodźców i osób ubiegających się o azyl, w tym 851 427 z Sudanu i 88 962 z Syrii. WFP wspiera ponad 902 tys. zarejestrowanych uchodźców comiesięcznymi przekazami pieniężnymi i szkoleniami. UNHCR nadal monitoruje nowe przybycia z Sudanu (aktualizacje z września 2026 roku).", "sektory": [ "zywnosc", "ochrona", "zdrowie", "edukacja", "srodki_do_zycia" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": 851427, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "stan_na": "2026-08", "zrodlo": "https://data.unhcr.org/en/country/egy", "zrodla_liczb": { "osoby_przesiedlone": { "url": "https://data.unhcr.org/en/country/egy", "stan_na": "2026-08-31", "uwaga": "Zarejestrowani w UNHCR uchodźcy i osoby ubiegające się o azyl z Sudanu; łącznie wszystkich narodowości 1 096 185." } }, "uwagi": "WFP podawał (stan z kwietnia 2025), że do Egiptu uciekło ponad 1,5 mln Sudańczyków; część nie jest zarejestrowana. Nie pobrano danych o planie regionalnym dla uchodźców (RRP) 2026." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://data.unhcr.org/en/country/egy", "https://www.wfp.org/countries/egypt", "https://www.icrc.org/en/where-we-work/egypt" ], "en": { "nazwa": "Sudanese refugees in Egypt", "region": "North Africa", "kontekst": "Egypt has received the largest number of refugees from the war in Sudan, which began in April 2023; most live in cities, mainly Cairo.", "opis": "According to UNHCR, at the end of August 2026 Egypt had 1,096,185 registered refugees and asylum seekers, including 851,427 from Sudan and 88,962 from Syria. WFP supports more than 902,000 registered refugees with monthly cash assistance and training. UNHCR continues to monitor new arrivals from Sudan (updates from September 2026).", "strony": [] } }, { "id": "can-wildfires-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "pozar", "nazwa": "Pożary lasów w Kanadzie w sezonie 2026", "region": "Ameryka Północna, Kolumbia Brytyjska i północno-zachodnie Ontario", "lat": 50.27, "lon": -119.27, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 2, "trend": "stabilny", "od": "2026-05", "kraje_obszar": [ "Canada" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Sezon pożarowy 2026 w Kanadzie zaczął się w maju, a w lipcu i sierpniu najsilniejsze pożary objęły południową Kolumbię Brytyjską (kanion Fraser i dolina Okanagan) oraz północno-zachodnie Ontario.", "opis": "Według rządu Kanady do połowy sierpnia 2026 roku odnotowano 4793 pożary i spłonęło 4,1 mln ha lasów; 582 pożary były aktywne, w tym 31 poza kontrolą. W Kolumbii Brytyjskiej ponad 10 tys. osób objęto nakazami ewakuacji, a 18 lipca siły zbrojne ewakuowały społeczność Pierwszego Narodu Eabametoong w Ontario. Kanadyjski Czerwony Krzyż zapewniał zakwaterowanie awaryjne i wsparcie psychospołeczne, a w fazie odbudowy prowadzi punkty wsparcia w Vernon i Summerland i wypłaca pomoc rodzinom, których domy spłonęły.", "sektory": [ "schronienie", "zdrowie", "srodki_do_zycia" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": 10000, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": null, "stan_na": "2026-08", "zrodlo": "https://www.canada.ca/en/public-safety-canada/news/2026/08/the-government-of-canada-provides-an-update-regarding-the-2026-wildfire-season--august-update.html", "zrodla_liczb": { "osoby_przesiedlone": { "url": "https://www.canada.ca/en/public-safety-canada/news/2026/08/the-government-of-canada-provides-an-update-regarding-the-2026-wildfire-season--august-update.html", "stan_na": "2026-08", "uwaga": "Ponad 10 tys. osób pod nakazami ewakuacji w południowej Kolumbii Brytyjskiej w połowie sierpnia 2026; nie obejmuje ewakuacji w Ontario i innych prowincjach." } }, "uwagi": "Liczba ofiar śmiertelnych sezonu niepotwierdzona: Wikipedia podaje 4 zgony do 16.06.2026 oraz katastrofę samolotu gaśniczego 24.06.2026 w Fort Simpson (3 zabitych)." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.canada.ca/en/public-safety-canada/news/2026/08/the-government-of-canada-provides-an-update-regarding-the-2026-wildfire-season--august-update.html", "https://www.canada.ca/en/public-safety-canada/news/2026/08/responding-to-canadas-2026-wildfire-season.html", "https://www.redcross.ca/how-we-help/current-emergency-responses/2026-british-columbia-wildfires", "https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Canadian_wildfires" ], "en": { "nazwa": "Canada's 2026 wildfire season", "region": "North America, British Columbia and northwestern Ontario", "kontekst": "Canada's 2026 wildfire season began in May, and in July and August the most intense fires affected southern British Columbia (the Fraser Canyon and the Okanagan Valley) and northwestern Ontario.", "opis": "According to the Government of Canada, 4,793 fires had been recorded and 4.1 million hectares had burned by mid-August 2026, with 582 fires active and 31 out of control. In British Columbia more than 10,000 people were under evacuation orders, and on 18 July the Canadian Armed Forces evacuated the Eabametoong First Nation in Ontario. The Canadian Red Cross provided emergency lodging and psychosocial support, and in the recovery phase it runs support sites in Vernon and Summerland and provides assistance to households whose homes were destroyed.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Punkt na mapie w Vernon (dolina Okanagan), gdzie działa punkt wsparcia Czerwonego Krzyża; pożary obejmowały wiele prowincji. Brak liczby zniszczonych domów w 2026 roku. Środowisko i Zmiany Klimatu Kanada prognozowało podwyższone zagrożenie pożarowe we wrześniu (poza Albertą i Saskatchewan); stanu na koniec września nie potwierdzono. Serwis rządowy CWFIS nie zwrócił danych (strona wymaga JavaScript)." }, { "id": "amr-measles-2026", "kategoria": "humanitarny", "podtyp": "epidemia", "nazwa": "Epidemia odry w Ameryce Północnej i Środkowej", "region": "Ameryka Północna i Środkowa", "lat": 15.5, "lon": -90.25, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 2, "trend": "eskalacja", "od": "2026-01", "kraje_obszar": [ "Guatemala", "Mexico", "United States of America", "Peru", "Canada" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "W 2026 roku w regionie obu Ameryk gwałtownie przybyło przypadków odry, a największe ogniska występują w Gwatemali i Meksyku. W Gwatemali stan alarmu ogłoszono w styczniu 2026 roku po wykryciu odry u uczestnika zgromadzenia religijnego z udziałem ok. 2 tys. osób z kilku krajów.", "opis": "Według alertu epidemiologicznego PAHO z 7 sierpnia 2026 roku do 28. tygodnia epidemiologicznego potwierdzono w regionie 47 459 przypadków odry, w tym 44 zgony. Najwięcej zachorowań odnotowały Gwatemala (30 371, 26 zgonów) i Meksyk (12 255, 17 zgonów, w tym 6603 w stanie Jalisco), a dalej USA (2260), Peru (1277) i Kanada (1107). PAHO wzywa do wzmocnienia nadzoru i szczepień uzupełniających, a Gwatemalski Czerwony Krzyż prowadził operację DREF IFRC dla 3 tys. osób.", "sektory": [ "zdrowie" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": 44, "stan_na": "2026-07", "zrodlo": "https://www.paho.org/sites/default/files/2026/08/2026-august-7-phe-epi-alert-measlesenfinal.pdf", "zrodla_liczb": { "ofiary_smiertelne": { "url": "https://www.paho.org/sites/default/files/2026/08/2026-august-7-phe-epi-alert-measlesenfinal.pdf", "stan_na": "2026-07", "uwaga": "PAHO: 44 zgony wśród 47 459 potwierdzonych przypadków w całym regionie obu Ameryk do 28. tygodnia epidemiologicznego 2026 (Gwatemala 26, Meksyk 17)." } }, "uwagi": "Liczby obejmują cały region obu Ameryk wg PAHO, nie tylko wymienione kraje. Operacja DREF MDRGT027 w Gwatemali (330 155 CHF, 23.01-31.07.2026) nie jest ujęta jako apel_usd, bo kwota jest w CHF." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.paho.org/sites/default/files/2026/08/2026-august-7-phe-epi-alert-measlesenfinal.pdf", "https://www.paho.org/en/documents/epidemiological-alert-measles-americas-region-7-august-2026", "https://goadmin.ifrc.org/api/v2/event/7777/", "https://www.paho.org/es/noticias/17-9-2026-abuelas-comadronas-totonicapan-se-suman-respuesta-ante-brote-sarampion-guatemala" ], "en": { "nazwa": "Measles epidemic in North and Central America", "region": "North and Central America", "kontekst": "In 2026 measles cases rose sharply across the Americas, with the largest outbreaks in Guatemala and Mexico. Guatemala declared a red alert in January 2026 after measles was confirmed in a participant of a religious gathering attended by about 2,000 people from several countries.", "opis": "According to the PAHO epidemiological alert of 7 August 2026, 47,459 measles cases, including 44 deaths, had been confirmed in the region by epidemiological week 28. Guatemala (30,371 cases, 26 deaths) and Mexico (12,255 cases, 17 deaths, including 6,603 in Jalisco) reported the most cases, followed by the United States (2,260), Peru (1,277) and Canada (1,107). PAHO urges stronger surveillance and catch-up vaccination, and the Guatemalan Red Cross ran an IFRC DREF operation for 3,000 people.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Punkt na mapie w Gwatemali (największa liczba przypadków). Peru należy do Ameryki Południowej, ale ujęto je jako jeden z krajów o największej liczbie przypadków wg PAHO. Tekst PDF PAHO odczytano narzędziem streszczającym; zalecana weryfikacja liczb w oryginale. Trend 'eskalacja' na podstawie komunikatu PAHO o wzroście przypadków w 2026; danych po 28. tygodniu nie potwierdzono. Status eliminacji odry w Kanadzie, USA i Meksyku niezweryfikowany." }, { "id": "usa-hawaii-hurricanes-2026", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "cyklon", "nazwa": "Huragany Lala, Lowell i Nolo na Hawajach", "region": "Ameryka Północna, Hawaje (Ocean Spokojny)", "lat": 19.07, "lon": -155.58, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 2, "trend": "eskalacja", "od": "2026-08", "kraje_obszar": [ "United States of America" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "W sierpniu i wrześniu 2026 roku Hawaje nawiedziła seria cyklonów tropikalnych. Huragan Lala w połowie sierpnia otarł się o południową część Wielkiej Wyspy (Hawaiʻi), a na początku września huragan Lowell wywołał powodzie i zniszczenia na wyspie Kauaʻi. 25 września zbliżający się huragan Nolo zagrażał Wielkiej Wyspie i Maui.", "opis": "Według Wikipedii Lala spowodował 4 zgony (3 bezpośrednie i 1 pośredni), uszkodził lub zniszczył ponad 100 domów, a szkody oszacowano na 81,4 mln USD; 25 sierpnia 2026 roku prezydent zatwierdził federalną deklarację katastrofy dla Wielkiej Wyspy. W dystrykcie Kaʻū zniszczony odcinek drogi nr 11 odciął Pāhala, a część mieszkańców zależała od dostaw śmigłowcami. Po przejściu huraganu Lowell na Kauaʻi ok. 33 tys. odbiorców było bez prądu, a ok. 200 budynków zostało uszkodzonych lub zniszczonych. Amerykański Czerwony Krzyż prowadził schroniska i dystrybucję żywności, wody i zestawów pomocy, a przed nadejściem Nolo skierował na Wielką Wyspę blisko 100 ratowników. Prognozy dla Nolo zapowiadały 15-30 cali (ok. 38-76 cm) deszczu na Wielkiej Wyspie i groźbę katastrofalnych powodzi.", "sektory": [ "schronienie", "zywnosc", "woda", "zdrowie" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": 4, "stan_na": "2026-09", "zrodlo": "https://en.wikipedia.org/wiki/Hurricane_Lala", "zrodla_liczb": { "ofiary_smiertelne": { "url": "https://en.wikipedia.org/wiki/Hurricane_Lala", "stan_na": "2026-09", "uwaga": "Tylko huragan Lala: 3 zgony bezpośrednie i 1 pośredni wg Wikipedii. Dla Lowella i Nolo brak potwierdzonych danych o ofiarach." } }, "uwagi": "Szkody Lali 81,4 mln USD wg Wikipedii (inna wersja strony sezonu podaje 100 mln USD). Dane o Lowellu (ok. 200 budynków, ok. 33 tys. odbiorców bez prądu) pochodzą z komunikatu Czerwonego Krzyża z 9.09.2026." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://en.wikipedia.org/wiki/Hurricane_Lala", "https://www.redcross.org/local/pacific-islands/about-us/news-and-events/news/red-cross-helping-in-hawaii-as-clean-up-begins-after-hurricane.html", "https://www.redcross.org/about-us/news-and-events/news/2026/red-cross-urges-hawaii-residents-to-prepare-as-nolo-approaches-.html", "https://www.hawaiinewsnow.com/2026/09/25/nolo-now-hurricane-set-rapidly-intensify-it-nears-hawaii-island/", "https://www.hawaiinewsnow.com/2026/09/25/facing-another-storm-kau-families-prepare-hurricane-nolo-looms/", "https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Pacific_hurricane_season" ], "en": { "nazwa": "Hurricanes Lala, Lowell and Nolo in Hawaii", "region": "North America, Hawaii (Pacific Ocean)", "kontekst": "In August and September 2026 Hawaii was hit by a series of tropical cyclones. Hurricane Lala grazed the southern part of the Big Island (Hawaiʻi) in mid-August, and in early September Hurricane Lowell caused flooding and damage on Kauaʻi. On 25 September the approaching Hurricane Nolo threatened the Big Island and Maui.", "opis": "According to Wikipedia, Lala caused 4 deaths (3 direct and 1 indirect), damaged or destroyed more than 100 homes and caused an estimated USD 81.4 million in damage; on 25 August 2026 the President approved a federal disaster declaration for the Big Island. In the Kaʻū district a destroyed section of Highway 11 cut off Pāhala, and some residents depended on helicopter deliveries. After Hurricane Lowell about 33,000 customers on Kauaʻi lost power and about 200 buildings were damaged or destroyed. The American Red Cross ran shelters and distributed food, water and relief supplies, and before Nolo arrived it deployed nearly 100 responders to the Big Island. Forecasts for Nolo called for 15-30 inches of rain on the Big Island and a risk of catastrophic flooding.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Punkt na mapie w rejonie Nāʻālehu (Kaʻū), najbardziej dotkniętym przez Lalę. Stan na 25.09.2026: Nolo przed uderzeniem, skutki nieznane; trend 'eskalacja' ze względu na trzeci cyklon w ciągu miesiąca. Wikipedia (strona Lowella) podaje brak szkód, co jest sprzeczne z komunikatem Czerwonego Krzyża; przyjęto dane Czerwonego Krzyża. Numeru deklaracji FEMA nie potwierdzono (strona FEMA zwraca 403). Hawaiian Humane Society według Wikipedii zebrało 217 zwierząt po Lali, ale jej strona nie potwierdza działań na Wielkiej Wyspie (dwa ośrodki na Oʻahu), więc jej nie dodano." }, { "id": "usa-alaska-halong", "kategoria": "katastrofa", "podtyp": "cyklon", "nazwa": "Odbudowa zachodniej Alaski po sztormie Halong", "region": "Ameryka Północna, delta Jukonu i Kuskokwimu (Alaska)", "lat": 59.94, "lon": -164.04, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 2, "trend": "stabilny", "od": "2025-10", "kraje_obszar": [ "United States of America" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "W październiku 2025 roku pozostałości tajfunu Halong uderzyły w wybrzeże zachodniej Alaski. Poziom wody przekroczył rekordy o ok. 2 stopy (ok. 60 cm) w Kipnuk i Kwigillingok, rdzennych wsiach Yup'ik w delcie Jukonu i Kuskokwimu. 22 października 2025 roku prezydent zatwierdził federalną deklarację katastrofy.", "opis": "Według stanowej agencji zarządzania kryzysowego w 52 społecznościach 208 domów zostało całkowicie zniszczonych, 471 poważnie uszkodzonych, a 389 lekko uszkodzonych; w Kipnuk uszkodzonych było ponad 90 procent budynków. Ponad 1600 osób musiało opuścić domy. Zimą 2025/2026 ponad 670 mieszkańców, głównie z Kipnuk i Kwigillingok, przebywało w Anchorage, a pod koniec lutego 2026 roku ponad 300 wciąż mieszkało w hotelach; stan przewidywał, że wielu nie wróci do domów latem 2026. Fundusz Alaska Community Foundation przekazał do 25 sierpnia 2026 roku ponad 7,4 mln USD na pomoc i odbudowę, w tym 750 tys. USD na budowę domów w 11 społecznościach. We wrześniu 2026 roku FEMA nadal oferowała poszkodowanym pomoc czynszową.", "sektory": [ "schronienie", "srodki_do_zycia", "zywnosc" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": 1600, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": 1, "stan_na": "2026-02", "zrodlo": "https://www.kyuk.org/public-safety/2025-11-15/what-we-know-about-recovery-a-month-after-ex-typhoon-halong", "zrodla_liczb": { "osoby_przesiedlone": { "url": "https://www.kyuk.org/public-safety/2025-11-15/what-we-know-about-recovery-a-month-after-ex-typhoon-halong", "stan_na": "2025-11", "uwaga": "Ponad 1600 przesiedlonych wg KYUK (15.11.2025). ADN (24.02.2026): ponad 670 osób przebywało zimą w Anchorage, ponad 300 nadal w hotelach." }, "ofiary_smiertelne": { "url": "https://en.wikipedia.org/wiki/Typhoon_Halong_(2025)", "stan_na": "2026-06", "uwaga": "1 potwierdzona ofiara w Kwigillingok; wg Wikipedii w czerwcu 2026 odnaleziono jedną z dwóch zaginionych osób, jedna pozostaje zaginiona." } }, "uwagi": "Kwota 7,4 mln USD to środki funduszu Alaska Community Foundation, nie apel humanitarny." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.kyuk.org/public-safety/2025-11-15/what-we-know-about-recovery-a-month-after-ex-typhoon-halong", "https://www.adn.com/alaska-news/anchorage/2026/02/24/many-halong-evacuees-in-anchorage-have-relocated-to-apartments-its-unclear-when-they-can-return-home/", "https://www.kyuk.org/public-safety/2026-09-24/fema-says-rental-assistance-remains-available-for-households-impacted-by-halong", "https://alaskacf.org/western-alaska-relief/", "https://en.wikipedia.org/wiki/Typhoon_Halong_(2025)", "https://apnews.com/article/fema-trump-disasters-alaska-maryland-illinois-2c7a90956c101db8fe281d669a9cbde2", "https://www.redcross.org/about-us/news-and-events/news/2025/red-cross-helping-thousands-in-alaska.html" ], "en": { "nazwa": "Western Alaska recovery after the Halong storm", "region": "North America, Yukon-Kuskokwim Delta (Alaska)", "kontekst": "In October 2025 the remnants of Typhoon Halong struck the coast of western Alaska. Water levels exceeded records by about 2 feet in Kipnuk and Kwigillingok, Yup'ik villages in the Yukon-Kuskokwim Delta. On 22 October 2025 the President approved a federal disaster declaration.", "opis": "According to the state emergency management division, across 52 communities 208 homes were destroyed, 471 suffered major damage and 389 minor damage; in Kipnuk more than 90 percent of structures were damaged. More than 1,600 people were displaced. Over the 2025/2026 winter more than 670 residents, mostly from Kipnuk and Kwigillingok, stayed in Anchorage, and in late February 2026 more than 300 were still in hotels; the state expected many would be unable to return home in summer 2026. By 25 August 2026 the Alaska Community Foundation fund had deployed more than USD 7.4 million for relief and recovery, including USD 750,000 for home building in 11 communities. In September 2026 FEMA was still offering rental assistance to affected households.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Punkt na mapie w Kipnuk. Numeru deklaracji FEMA (DR) nie potwierdzono (strony FEMA zwracają 403). Brak potwierdzonej liczby osób nadal przesiedlonych we wrześniu 2026. Amerykański Czerwony Krzyż prowadził schroniska w Bethel i Anchorage w październiku 2025; jego działań w 2026 nie potwierdzono." }, { "id": "zw-right-whale", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "wyginiecie", "nazwa": "Wieloryb biskajski północnoatlantycki na skraju wyginięcia", "region": "Ameryka Północna, zachodni Atlantyk (od Florydy po Zatokę Świętego Wawrzyńca)", "lat": 41.9, "lon": -70.3, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 4, "trend": "stabilny", "od": "2017", "kraje_obszar": [ "United States of America", "Canada" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Wieloryb biskajski północnoatlantycki żyje u wschodnich wybrzeży USA i Kanady. Od 2017 roku NOAA prowadzi dochodzenie w sprawie nadzwyczajnej śmiertelności (Unusual Mortality Event) tego gatunku, której głównymi przyczynami są zaplątania w narzędzia połowowe i kolizje ze statkami.", "opis": "NOAA szacuje (październik 2025), że na początku 2024 roku żyło ok. 384 osobników, w tym tylko ok. 70 samic w wieku rozrodczym. Od 2017 roku do lipca 2026 roku w ramach UME odnotowano 43 martwe wieloryby, 41 poważnie rannych i 92 z obrażeniami lub w złej kondycji; w 2026 roku do 14 lipca było to 1 padnięcie i 2 poważne urazy z powodu zaplątania oraz 3 przypadki złej kondycji. Ponad 85 procent populacji było co najmniej raz zaplątane. New England Aquarium prowadzi katalog i loty obserwacyjne, a w sierpniu 2026 roku opublikował badanie o ograniczaniu wpływu budowy farm wiatrowych u wybrzeży południowej Nowej Anglii.", "sektory": [ "siedlisko", "ratunek_zwierzat" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Wieloryb biskajski północnoatlantycki", "lac": "Eubalaena glacialis", "status_iucn": "CR", "populacja": "ok. 384 osobników (+10/-9) na początku 2024 roku", "rok": 2024, "zrodlo": "https://www.fisheries.noaa.gov/species/north-atlantic-right-whale" } ], "zagrozenia": [ "zaplątania w narzędzia połowowe", "kolizje ze statkami", "niska liczba samic rozrodczych" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.fisheries.noaa.gov/species/north-atlantic-right-whale", "https://www.fisheries.noaa.gov/national/marine-life-distress/2017-2026-north-atlantic-right-whale-unusual-mortality-event", "https://www.neaq.org/conservation-research/right-whales/", "https://www.neaq.org/research-guides-mitigation-efforts-to-reduce-harm-to-right-whales/", "https://en.wikipedia.org/wiki/North_Atlantic_right_whale", "https://www.iucnredlist.org/species/41712/178589687" ], "en": { "nazwa": "North Atlantic right whale on the brink of extinction", "region": "North America, western Atlantic (from Florida to the Gulf of St. Lawrence)", "kontekst": "The North Atlantic right whale lives off the east coasts of the United States and Canada. Since 2017 NOAA has been investigating an Unusual Mortality Event for the species, driven mainly by entanglement in fishing gear and vessel strikes.", "opis": "NOAA estimates (October 2025) that about 384 individuals were alive at the start of 2024, including only about 70 reproductively active females. From 2017 to July 2026 the UME recorded 43 dead whales, 41 seriously injured and 92 injured or in poor health; in 2026, up to 14 July, there was 1 death and 2 serious injuries from entanglement plus 3 cases of poor health. More than 85 percent of the population has been entangled at least once. The New England Aquarium maintains the right whale catalog and aerial surveys, and in August 2026 published a study on reducing the impact of offshore wind construction off southern New England.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Punkt na mapie w Zatoce Cape Cod (żerowisko wiosenne). Status IUCN CR wg Wikipedii (strona IUCN wymaga JavaScript). Liczby młodych w sezonie 2026 nie potwierdzono. Działań IFAW wobec tego gatunku w 2026 nie potwierdzono (strony projektów IFAW zwracały 404)." }, { "id": "zw-red-wolf", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "wyginiecie", "nazwa": "Wilk rudy w Karolinie Północnej", "region": "Ameryka Północna, wschodnia Karolina Północna", "lat": 35.8, "lon": -75.85, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 4, "trend": "stabilny", "od": "1987", "kraje_obszar": [ "United States of America" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Wilk rudy żyje na wolności tylko we wschodniej Karolinie Północnej, gdzie od 1987 roku trwa program przywracania gatunku na obszarze m.in. rezerwatów Alligator River i Pocosin Lakes. Główne zagrożenia to zabijanie przez ludzi, krzyżowanie z kojotami i rozdrobnienie siedlisk.", "opis": "Według USFWS w sierpniu 2026 roku znana dzika populacja liczyła 21 dorosłych i młodocianych wilków z obrożami, a łączny szacunek wynosił 22-23 dorosłych i młodocianych oraz 14-15 szczeniąt. W 2026 roku na wolności urodziły się 4 mioty z 23 szczeniętami; biolodzy wymieniali szczenięta między miotami dzikimi i urodzonymi w niewoli (m.in. w zoo w St. Louis), aby wzmocnić pulę genową. W niewoli żyje ok. 241 wilków rudych w 45 ośrodkach hodowlanych w USA.", "sektory": [ "siedlisko", "ratunek_zwierzat" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Wilk rudy", "lac": "Canis rufus", "status_iucn": "CR", "populacja": "22-23 dorosłych i młodocianych oraz 14-15 szczeniąt na wolności (szacunek USFWS)", "rok": 2026, "zrodlo": "https://www.fws.gov/project/red-wolf-recovery-program" } ], "zagrozenia": [ "zabijanie przez ludzi", "krzyżowanie z kojotami", "rozdrobnienie siedlisk" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.fws.gov/project/red-wolf-recovery-program", "https://www.fws.gov/species/red-wolf-canis-rufus", "https://en.wikipedia.org/wiki/Red_wolf", "https://redwolves.com/newsite/", "https://nywolf.org/" ], "en": { "nazwa": "Red wolf in North Carolina", "region": "North America, eastern North Carolina", "kontekst": "The red wolf survives in the wild only in eastern North Carolina, where a recovery programme has run since 1987 in areas including the Alligator River and Pocosin Lakes national wildlife refuges. The main threats are killing by people, hybridisation with coyotes and habitat fragmentation.", "opis": "According to USFWS, in August 2026 the known wild population comprised 21 collared adults and subadults, with a total estimate of 22-23 adults and subadults plus 14-15 pups. In 2026 four litters with 23 pups were born in the wild; biologists cross-fostered pups between wild litters and litters born in captivity (including at the Saint Louis Zoo) to strengthen genetic diversity. About 241 red wolves live in 45 captive breeding facilities in the United States.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Punkt na mapie w rezerwacie Alligator River. Liczba 241 wilków w niewoli pochodzi ze strony gatunku USFWS bez daty. Status IUCN CR wg Wikipedii (strona IUCN wymaga JavaScript). USFWS jest agencją rządową bez strony darowizn, dlatego nie dodano jej jako organizacji." }, { "id": "mex-migrants-2026", "kategoria": "humanitarny", "podtyp": "uchodzcy", "nazwa": "Migranci i osoby ubiegające się o ochronę w Meksyku", "region": "Ameryka Północna, Meksyk", "lat": 31.69, "lon": -106.42, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 2, "trend": "stabilny", "od": "2025-01", "kraje_obszar": [ "Mexico" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Od stycznia 2025 roku zmiany polityki migracyjnej USA, w tym zamknięcie aplikacji CBP One i wzrost deportacji, gwałtownie ograniczyły ruch na szlaku migracyjnym przez Amerykę Środkową i Meksyk. Wiele osób utknęło w Meksyku, a miasta takie jak Meksyk stały się miejscami dłuższego pobytu, a nie tranzytu.", "opis": "Lekarze bez Granic opisują, że migranci pozostający w Meksyku mierzą się z niepewnością, przeszkodami prawnymi i trudnym dostępem do opieki zdrowotnej. W 2025 roku MSF udzieliło w Meksyku 39 tys. porad ambulatoryjnych i 8370 porad psychologicznych. W Ciudad Juárez MSF udzieliło od marca 2025 do stycznia 2026 roku 5629 porad, a w kwietniu 2026 roku przestawiło projekt na pomoc ofiarom przemocy, w tym osobom przesiedlonym. UNHCR (ACNUR) prowadzi w Meksyku 11 biur, m.in. w Tapachuli, Tenosique, Palenque, Tijuanie i Ciudad Juárez.", "sektory": [ "ochrona", "zdrowie", "schronienie" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "ofiary_smiertelne": null, "stan_na": "2026-04", "zrodlo": "https://www.msf.org/addressing-chronic-violence-ciudad-juarez-mexico", "zrodla_liczb": {}, "uwagi": "Brak potwierdzonych liczb za 2026 rok (wnioski o azyl COMAR, liczba migrantów). Podane liczby dotyczą działalności MSF, nie skali kryzysu." }, "zwierzeta": null, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.msf.org/mexico", "https://www.msf.org/addressing-chronic-violence-ciudad-juarez-mexico", "https://www.acnur.org/mx" ], "en": { "nazwa": "Migrants and asylum seekers in Mexico", "region": "North America, Mexico", "kontekst": "Since January 2025 changes in US migration policy, including the closure of the CBP One app and increased deportations, have sharply reduced movement along the migration route through Central America and Mexico. Many people have become stranded in Mexico, and cities such as Mexico City have become places of longer stay rather than transit.", "opis": "Doctors Without Borders reports that migrants remaining in Mexico face uncertainty, legal obstacles and difficulty accessing healthcare. In 2025 MSF provided 39,000 outpatient consultations and 8,370 individual mental health consultations in Mexico. In Ciudad Juárez MSF provided 5,629 consultations between March 2025 and January 2026, and in April 2026 refocused the project on survivors of violence, including displaced people. UNHCR (ACNUR) runs 11 offices in Mexico, including in Tapachula, Tenosique, Palenque, Tijuana and Ciudad Juárez.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Punkt na mapie w Ciudad Juárez (projekt MSF potwierdzony w 2026). Strony UNHCR Global Focus, reporting.unhcr.org i IOM Meksyk były niedostępne (429/403), strona COMAR zwracała 403, więc brak liczb za 2026. Cruz Roja Mexicana prowadzi punkty pomocy migrantom (Altar, Arriaga, Ciudad Serdán, Reynosa, Tenosique), ale ich działalności w 2026 nie potwierdzono i jej nie dodano. Do rozważenia: połączenie z tematem przemocy karteli w Meksyku." }, { "id": "zw-arctic-polar-bear", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "utrata_siedliska", "nazwa": "Niedźwiedź polarny traci lód morski - spadek populacji w Zachodniej Zatoce Hudsona", "region": "Arktyka, Zatoka Hudsona (Churchill, Manitoba)", "lat": 58.77, "lon": -94.17, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 3, "trend": "ryzyko", "od": "1980", "kraje_obszar": [ "Canada", "Greenland", "Norway", "Russia", "United States of America" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Niedźwiedź polarny poluje na foki z lodu morskiego, a Arktyka ociepla się ponad cztery razy szybciej niż reszta globu. Utrata lodu jest według Grupy Specjalistów IUCN ds. Niedźwiedzia Polarnego największym zagrożeniem dla gatunku.", "opis": "Na świecie żyje ok. 26 tys. niedźwiedzi polarnych w 20 populacjach. Populacja Zachodniej Zatoki Hudsona zmalała z ok. 1200 osobników w latach 80. do 842 w 2016 i 618 w 2021 roku (spadek o 27 procent w pięć lat, badanie lotnicze). W 2026 roku lód w zachodniej części zatoki spadł poniżej progu 30 procent pokrycia 27 czerwca, co jest 16. najwcześniejszą datą rozpadu w 48-letnim zapisie satelitarnym; niedźwiedzie spędzają lato na lądzie, żyjąc z zapasów tłuszczu. Spadki odnotowano też w populacjach Cieśniny Davisa i południowego Morza Beauforta, a populacja Morza Barentsa doświadcza najszybszej utraty lodu spośród wszystkich 20 populacji.", "sektory": [ "siedlisko" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Niedźwiedź polarny", "lac": "Ursus maritimus", "status_iucn": "VU", "populacja": "ok. 26 tys. na świecie; 618 osobników w populacji Zachodniej Zatoki Hudsona (842 w 2016 roku)", "rok": 2021, "zrodlo": "https://polarbearsinternational.org/polar-bears/polar-bear-facts/status/" } ], "zagrozenia": [ "utrata lodu morskiego", "wydłużenie okresu bez lodu i głodówki na lądzie", "konflikty z ludźmi w osadach", "rozwój przemysłu i żeglugi w Arktyce" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://polarbearsinternational.org/polar-bears/polar-bear-facts/status/", "https://polarbearsinternational.org/news-media/articles/polar-bear-tracker-update-summer-2026/", "https://polarbearsinternational.org/what-we-do/projects/hudson-bay-population-study/", "https://www.arcticwwf.org/wildlife/polar-bear/", "https://npolar.no/?p=1539", "https://polarbearsinternational.org/what-we-do/projects/barents-sea-population-study/", "https://polarbearsinternational.org/news-media/articles/special-report-and-perspective-series-on-polar-bear-conservation/" ], "en": { "nazwa": "Polar bears losing sea ice - Western Hudson Bay population in decline", "region": "Arctic, Hudson Bay (Churchill, Manitoba)", "kontekst": "Polar bears hunt seals from sea ice, and the Arctic is warming more than four times faster than the rest of the globe. The IUCN Polar Bear Specialist Group names sea ice loss as the single biggest threat to the species.", "opis": "About 26,000 polar bears live in 20 populations worldwide. The Western Hudson Bay population fell from about 1,200 bears in the 1980s to 842 in 2016 and 618 in 2021 (a 27 percent drop in five years, aerial survey). In 2026 sea ice in western Hudson Bay fell below the 30 percent threshold on 27 June, the 16th earliest break-up in the 48-year satellite record; bears spend the summer on land living off their fat reserves. Declines are also recorded in Davis Strait and the Southern Beaufort Sea, and the Barents Sea population faces the fastest sea ice loss of all 20 populations.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Status VU (ocena IUCN z 2015 roku) potwierdzony przez WWF Arctic ('Vulnerable (2015)') i PBI; bezpośredniej strony IUCN Red List nie udało się odczytać (strona renderowana skryptem), ale adres PDF oceny zawiera identyfikator IUCN.UK.2015-4.RLTS.T22823A14871490. Liczby populacji Zachodniej Zatoki Hudsona podajemy za PBI (badanie lotnicze 2021); raportu rządowego nie odczytano. Pole 'od' umowne (spadek liczony od lat 80.). Współrzędne: Churchill." }, { "id": "zw-southern-ocean-h5n1", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "choroba_zwierzat", "nazwa": "Ptasia grypa H5N1 w Oceanie Południowym - pomór słoni morskich na Wyspie Heard", "region": "Ocean Południowy, wyspy subantarktyczne (Wyspa Heard, Georgia Południowa, Macquarie)", "lat": -53.1, "lon": 73.5, "wspolrzedne": "przyblizone_kraj", "skala": 4, "trend": "eskalacja", "od": "2023-10", "kraje_obszar": [ "Heard I. and McDonald Is.", "S. Geo. and the Is.", "Falkland Is.", "Australia" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Wysoce zjadliwa ptasia grypa H5N1 (klad 2.3.4.4b) dotarła do regionu Antarktyki z Ameryki Południowej wraz z migracją dzikich zwierząt. Pierwszy przypadek potwierdzono 23 października 2023 roku na Bird Island (Georgia Południowa) u wydrzyków brunatnych; wirus wykryto potem u słoni morskich i kotików na Georgii Południowej oraz u ptaków na Falklandach.", "opis": "Na Wyspie Heard wirus pojawił się ok. sierpnia 2025 roku. Wyprawy Australijskiego Programu Antarktycznego z października 2025 i stycznia 2026 roku potwierdziły H5N1 u sześciu gatunków; śmiertelność młodych słoni morskich wyniosła średnio 76 procent (w jednym rejonie 97 procent), czyli ok. 13 tys. z ok. 17 tys. urodzonych, a martwych było także kilkaset dorosłych pingwinów królewskich. W kwietniu 2026 roku IUCN przeniósł słonia morskiego południowego z kategorii LC do VU, bo choroba dotknęła cztery z pięciu głównych populacji. Na Georgii Południowej wirus w sezonie 2025/26 nadal występuje na niskim lub umiarkowanym poziomie. W sierpniu 2026 roku Australia zdecydowała o czasowym wycofaniu 24 osób ze stacji na Wyspie Macquarie, gdzie eksperci przewidują duży pomór w najbliższym sezonie lęgowym.", "sektory": [ "weterynaria", "siedlisko" ], "liczby": { "osoby_w_potrzebie": null, "osoby_przesiedlone": null, "apel_usd": null, "sfinansowane_proc": null, "zwierzeta_dotkniete": 13000, "opis_liczby": "szacowana liczba martwych młodych słoni morskich na Wyspie Heard (sezon 2025/26)", "stan_na": "2026-06", "zrodlo": "https://www.antarctica.gov.au/news/2026/scientists-determine-extent-of-h5-avian-influenza-bird-flu-outbreak-at-heard-island-and-mcdonald-islands/" }, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Mirunga południowa (słoń morski południowy)", "lac": "Mirounga leonina", "status_iucn": "VU", "populacja": "ok. 13 tys. z ok. 17 tys. młodych na Wyspie Heard padło w sezonie 2025/26", "rok": 2026, "zrodlo": "https://www.antarctica.gov.au/news/2026/scientists-determine-extent-of-h5-avian-influenza-bird-flu-outbreak-at-heard-island-and-mcdonald-islands/" }, { "nazwa": "Uchatka antarktyczna (kotik antarktyczny)", "lac": "Arctocephalus gazella", "status_iucn": "EN", "populacja": "wynik dodatni na H5N1 na Wyspie Heard i na Georgii Południowej; liczebność światowa 944 tys. dojrzałych osobników (2025)", "rok": 2026, "zrodlo": "https://iucn.org/press-release/202604/emperor-penguin-and-antarctic-fur-seal-now-endangered-due-climate-change-iucn" } ], "zagrozenia": [ "wysoce zjadliwa ptasia grypa H5N1 (klad 2.3.4.4b)", "rozprzestrzenianie się wirusa na kolejne wyspy subantarktyczne", "brak wcześniejszej odporności u zwierząt polarnych" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://www.antarctica.gov.au/news/2026/scientists-determine-extent-of-h5-avian-influenza-bird-flu-outbreak-at-heard-island-and-mcdonald-islands/", "https://www.antarctica.gov.au/news/2026/macquarie-island/", "https://iucn.org/press-release/202604/emperor-penguin-and-antarctic-fur-seal-now-endangered-due-climate-change-iucn", "https://scar.org/library-data/avian-flu", "https://scar.org/scar-news/life-sciences/awhn-news/scar-hpai-update-bulletin", "https://scar.org/scar-news/life-sciences/awhn-news/hpai-antarctic-treaty-area", "https://gov.gs/annual-biosecurity-review-25-26-and-release-of-new-standard-operating-procedures/" ], "en": { "nazwa": "H5N1 bird flu in the Southern Ocean - elephant seal die-off on Heard Island", "region": "Southern Ocean, sub-Antarctic islands (Heard Island, South Georgia, Macquarie)", "kontekst": "Highly pathogenic avian influenza H5N1 (clade 2.3.4.4b) reached the Antarctic region from South America with migrating wildlife. The first case was confirmed on 23 October 2023 on Bird Island (South Georgia) in brown skuas; the virus was later found in elephant seals and fur seals on South Georgia and in birds on the Falkland Islands.", "opis": "The virus reached Heard Island around August 2025. Australian Antarctic Program voyages in October 2025 and January 2026 confirmed H5N1 in six species; elephant seal pup mortality averaged 76 percent (97 percent in one area), about 13,000 of roughly 17,000 pups, and several hundred adult king penguins also died. In April 2026 the IUCN moved the southern elephant seal from Least Concern to Vulnerable because the disease has hit four of five major populations. On South Georgia the virus remained present at low to moderate levels in the 2025/26 season. In August 2026 Australia decided to temporarily withdraw 24 people from Macquarie Island station, where experts expect a significant die-off in the coming breeding season.", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Zdarzenie obejmuje wyspy subantarktyczne na południe od ok. 50°S; przypadki na Półwyspie Valdés opisuje osobne zdarzenie zw-patagonia-elephant-seals (tam status słonia morskiego LC należy zaktualizować na VU wg IUCN z 9.04.2026). Pierwsze podejrzenie w Obszarze Traktatu Antarktycznego (wydrzyki koło stacji Orcadas, 22.12.2023) SCAR opisał jako niepotwierdzone; późniejszych potwierdzeń na Półwyspie Antarktycznym nie sprawdzono, dlatego nie dodano 'Antarctica' do kraje_obszar. Wysp Kergulena i Crozet nie potwierdzono. Współrzędne: środek Wyspy Heard." }, { "id": "zw-emperor-penguin", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "utrata_siedliska", "nazwa": "Pingwin cesarski zagrożony wyginięciem przez rozpad lodu przybrzeżnego", "region": "Antarktyka (Antarktyda Wschodnia, rejon stacji Mawson)", "lat": -67.6027, "lon": 62.873, "wspolrzedne": "przyblizone_miejscowosc", "skala": 4, "trend": "eskalacja", "od": "2022", "kraje_obszar": [ "Antarctica" ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Pingwiny cesarskie potrzebują stabilnego lodu przybrzeżnego przez ok. 10 miesięcy w roku, by wychować młode. Rekordowo niski zasięg lodu morskiego w 2022 i 2023 roku doprowadził do niepowodzeń lęgowych w części kolonii.", "opis": "9 kwietnia 2026 roku IUCN przeniósł pingwina cesarskiego z kategorii NT do EN. Zdjęcia satelitarne wskazują utratę ok. 10 procent populacji w latach 2009-2018, czyli ponad 20 tys. dorosłych ptaków, a liczebność ma spaść o połowę do lat 80. XXI wieku. Badanie Australijskiego Wydziału Antarktycznego wykazało, że 13 z 27 kolonii Antarktydy Wschodniej jest zagrożonych niepowodzeniem lęgów, a w 9 z nich lęgi już się nie powiodły. W lipcu 2025 roku ekipa stacji Mawson przeprowadziła coroczny spis kolonii Taylor Glacier (średnio ok. 2500 ptaków w latach 2002-2023).", "sektory": [ "siedlisko" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Pingwin cesarski", "lac": "Aptenodytes forsteri", "status_iucn": "EN", "populacja": "spadek o ok. 10 procent (ponad 20 tys. dorosłych) w latach 2009-2018; prognoza spadku o połowę do lat 80. XXI wieku", "rok": 2026, "zrodlo": "https://iucn.org/press-release/202604/emperor-penguin-and-antarctic-fur-seal-now-endangered-due-climate-change-iucn" } ], "zagrozenia": [ "wczesny rozpad lodu przybrzeżnego", "rekordowo niski zasięg lodu morskiego", "zmiana klimatu" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://iucn.org/press-release/202604/emperor-penguin-and-antarctic-fur-seal-now-endangered-due-climate-change-iucn", "https://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/animals/penguins/emperor-penguin/", "https://www.antarctica.gov.au/news/2024/satellite-imagery-charts-emperor-penguins-struggle-to-survive/", "https://www.antarctica.gov.au/news/2025/mawson-emperor-penguin-census/" ], "en": { "nazwa": "Emperor penguin endangered by early break-up of fast ice", "region": "Antarctica (East Antarctica, Mawson station area)", "kontekst": "Emperor penguins need stable fast ice for about 10 months a year to raise chicks. Record low sea ice extent in 2022 and 2023 led to breeding failure in some colonies.", "opis": "On 9 April 2026 the IUCN moved the emperor penguin from Near Threatened to Endangered. Satellite images indicate a loss of about 10 percent of the population between 2009 and 2018, more than 20,000 adult birds, and numbers are projected to halve by the 2080s. An Australian Antarctic Division study found 13 of 27 East Antarctic colonies at risk of breeding failure, with failures already recorded at 9 of them. In July 2025 the Mawson station team carried out the annual census of the Taylor Glacier colony (about 2,500 birds on average in 2002-2023).", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Gatunek okołobiegunowy; punkt na mapie to stacja Mawson (współrzędne ze strony AAD), w pobliżu której leży kolonia Taylor Glacier. Liczby 13 z 27 kolonii pochodzą z komunikatu AAD z 2024 roku." }, { "id": "zw-antarctic-fur-seal", "kategoria": "zwierzeta", "podtyp": "zwierzeta_w_kryzysie", "nazwa": "Uchatka antarktyczna na Georgii Południowej - spadek o ponad połowę przez niedobór kryla", "region": "Ocean Południowy, Georgia Południowa (Bird Island)", "lat": -54, "lon": -38.05, "wspolrzedne": "ze_zrodla", "skala": 4, "trend": "eskalacja", "od": "1999", "kraje_obszar": [ "S. Geo. and the Is." ], "kraje_strony": [], "strony": [], "kontekst": "Ocieplenie oceanu i kurczenie się lodu morskiego spychają kryl na większe głębokości, przez co uchatkom antarktycznym brakuje pożywienia. Georgia Południowa jest głównym miejscem rozrodu gatunku.", "opis": "W kwietniu 2026 roku IUCN przeniósł uchatkę antarktyczną z kategorii LC do EN. Liczba dojrzałych osobników spadła z ok. 2 187 000 w 1999 roku do 944 000 w 2025 roku, czyli o ponad połowę. Według IUCN niedobór kryla na Georgii Południowej drastycznie obniżył przeżywalność młodych w pierwszym roku życia, a populacja lęgowa się starzeje. Dodatkowo presję wywierają orki, lamparty morskie i odradzające się populacje fiszbinowców konkurujące o kryl; gatunek jest też podatny na ptasią grypę H5N1 (zob. zw-southern-ocean-h5n1).", "sektory": [ "siedlisko" ], "liczby": null, "zwierzeta": { "gatunki": [ { "nazwa": "Uchatka antarktyczna (kotik antarktyczny)", "lac": "Arctocephalus gazella", "status_iucn": "EN", "populacja": "944 tys. dojrzałych osobników w 2025 roku (ok. 2,19 mln w 1999 roku)", "rok": 2025, "zrodlo": "https://iucn.org/press-release/202604/emperor-penguin-and-antarctic-fur-seal-now-endangered-due-climate-change-iucn" } ], "zagrozenia": [ "niedobór kryla", "ocieplenie oceanu i utrata lodu morskiego", "drapieżnictwo orek i lampartów morskich", "ptasia grypa H5N1" ] }, "weryfikacja": "do_przegladu", "zrodla": [ "https://iucn.org/press-release/202604/emperor-penguin-and-antarctic-fur-seal-now-endangered-due-climate-change-iucn", "https://www.bas.ac.uk/polar-operations/sites-and-facilities/facility/bird-island/", "https://www.bas.ac.uk/polar-operations/sites-and-facilities/facility/king-edward-point/" ], "en": { "nazwa": "Antarctic fur seal on South Georgia - numbers more than halved by krill shortage", "region": "Southern Ocean, South Georgia (Bird Island)", "kontekst": "Warming seas and shrinking sea ice push krill deeper, leaving Antarctic fur seals short of food. South Georgia is the species' main breeding area.", "opis": "In April 2026 the IUCN moved the Antarctic fur seal from Least Concern to Endangered. Mature individuals fell from about 2,187,000 in 1999 to 944,000 in 2025, a decline of more than half. According to the IUCN, krill shortages at South Georgia have dramatically reduced first-year pup survival, leaving an ageing breeding population. Killer whales, leopard seals and recovering baleen whales competing for krill add pressure, and the species is also susceptible to H5N1 bird flu (see zw-southern-ocean-h5n1).", "strony": [] }, "uwaga_redakcyjna": "Współrzędne Bird Island ze strony BAS. Zdanie, że Georgia Południowa jest głównym miejscem rozrodu, opiera się na komunikacie IUCN (który wskazuje Georgię Południową jako miejsce spadku przeżywalności); udziału procentowego populacji nie potwierdzono." } ] }